Atatürk 20 Yılda Neler Yaptı?

24 Haz 2020 Çar 10:36
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Öğr. Gör. Murat Yıldırım[*]

 

Uçurumun kenarında yıkık bir ülke… Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar. Yıllarca süren savaş. Ondan sonra, içerde ve dışarıda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak için aralıksız devrimler. İşte Türk genel devriminin kısa bir deyimi.

Atatürk bu sözleri CHP’nin Dördüncü Büyük Kurultayı’nı açış konuşmasında, 1935 yılında söyledi. Hem Kurtuluş Savaşı, hem de sonraki devrimler herhalde yalın biçimde, üstelik de edebi olarak yüksek bir nitelikte, daha iyi anlatılamazdı.

Büyük kurtarıcının uçurumun kenarından alıp, tüm dünyada saygı gören bir ülke inşa etmesi, aşağı yukarı 20 yılda gerçekleşti. İsterseniz sizinle bu yazımızda Atatürk, Türk Ulusu ile birlikte, 20 yılda neler yaptı, nelerle uğraşmak zorunda kaldı, kısaca ve yalnızca önemli başlıklar biçiminde özetlemeye çalışalım:

Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’nı kaybetti ve 1918 sonunda işgaller başladı. Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı. Önce Türkiye halkının desteğini alması gerekiyordu; bunun için kongreler düzenledi, TBMM’yi açtı. Sonra orduyu kurdu. Bizzat ordusunun başında, tıpkı ataları gibi, komutan olarak yer aldı, “Gazi” oldu ve savaşı kazandı.

Daha barış antlaşması yapılmadan egemenliği millete vermenin en önemli adımlarından biri atıldı, saltanat kaldırıldı. Lozan’da savaşın kazanıldığını ve kuruluşuna liderlik ettiği devletini kabul ve tescil ettirdi. İstanbul işgalcilerden geri alındı, kurtarıldı, ama başkent Ankara yapıldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni Halk Fırkası’na dönüştürüldü.

29 Ekim 1923’te egemenliğin bütünüyle ulusa ait olduğu Cumhuriyet ilan edildi. 3 Mart 1924’te laiklik açısından son derece önemli yasalar çıkarıldı; eğitim-öğretim birleştirildi, halifelik kaldırıldı. Tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı, bu kurumlarla ilgili unvanların kullanılması yasaklandı. Kendisine ve liderliğine muhalefet eden, Kurutuluş Savaşı’ndaki yakın çalışma arkadaşları, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nı kurdular, hemen sonrasında cumhuriyet karşıtı ilk büyük kalkışma olan Şeyh Sait Ayaklanması çıktı. İzmir’de bir suikast şebekesi O’nu öldürme planları yaptı. 1930’da bu sefer kendisi, ülkede demokrasi olsun diye, bir parti kurdurdu, ancak arkasından Menemen Olayı patlak verdi.

Medeni Kanun kabul edildi ve toplumda Türk kadını erkekle eşit yapılmaya çalışıldı. Kadınlara önce belediye ve muhtarlık sonra milletvekili seçme ve seçilme hakları verildi. 1924 Anayasası yapıldı, neredeyse bütün yasalarımız uygar ülkelerde kullanılan yasalardan uyarlanarak, çağdaş bir nitelik kazandı. Ankara Hukuk Mektebi açıldı. Kabotaj Yasası ile Türk limanları arasında yolcu taşıma ve ticaret yapma hakkı Türklere verildi.

ata

Eğitimde Tevhid-i Tedrisat Yasası ile öğretim birliği sağlandı. 1933’te Üniversite reformu ile Darülfünun kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi açıldı. Latin temelli Yeni Türk Harfleri benimsendi. Türklüğümüzü, tarihimizi ve dilimizi araştırmak için Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu kuruldu. Bizzat bunların toplantılarına Atatürk başkanlık yaptı. Halkevleri ile kültür ve sanat halka ulaştırılmaya çalışıldı. Bugünlerde çokça uğraştığımız sağlığımızı korumak için ciddi çalışmalar yine O’nun döneminde başladı. Soyadı Yasası çıkarıldı, toplumsal ayrıcalık ifade eden lakap ve sözüm ona soy ayrıcalıkları kaldırıldı ve yurttaşlık bilinci geliştirilmeye çalışıldı. Takvim, saat ve ölçülerde uygar dünyanın yapısı benimsendi.

Demir yolları yapıldı. Planlı ekonomiye geçildi. Fabrikalar ve kuruluşunda yer aldığı Türkiye İş Bankası başta olmak üzere birçok banka açıldı. Köylünün omuzlarındaki yük olan Aşar (Öşür) Vergisi kaldırıldı. Yerli malı ve tasarruf özendirildi, hafta olarak kutlandı.

Türkiye, uluslararası alanda saygı gören bir devlet olarak hem bölgesinde, hem dünyada barış için çabaladı. Milletler Cemiyeti’ne üye oldu, Balkan Antantı’na liderlik etti. İran, Afganistan, Sovyetler Birliği, İtalya, Yunanistan ve daha bir çok ülke ile dostluk ve saldırmazlık anlaşmaları yapıldı. Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Çanakkale ve İstanbul Boğazları, yeniden Türk boğazları durumuna getirildi. Ortadoğu’nun güvenliği ve barışı için Sadabad Paktı kuruldu. Kendisi sağlığında göremese de “kırk asırlık Türk yurdu, düşman elinde esir” bırakılmadı, Hatay Türkiye’ye katıldı…

İnanın Atatürk’ün yaptıklarını daha sayfalar dolusu yazabiliriz ve unutmamak gerekir ki Atatürk bütün bunları 1919 ile 1938 arasındaki kısa zamanda başardı.

Son olarak hepsini bir kenara bıraksak da aklımızdan çıkarmamız gereken bir şey var: Atatürk hiçbir şey yapmamış olsa bile bize onurlu bir ulus, bağımsız ve özgür bir vatan bıraktı. Az şey mi?



[*] Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü.

e-posta: myildirim101@gmail.com

Benzer Haberler

KADIN Kadınlar, 80 yaşında bile doğurabilecekmiş. Doğurmasına doğurur da ertesi gün hatırlar...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, pandemi günlerinde; eğitim, işsizlik ve refah paylaşımındaki...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “BÜYÜK DÜŞÜNÜR ARİSTO, BEHRAMKALE (ASSOS) KENTİNDE ÜÇ YIL YAŞAMIŞ...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KADIN Kadınlar, 80 yaşında bile doğurabilecekmiş. Doğurmasına doğurur...

Kimsenin Umurunda Değil

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, pandemi günlerinde; eğitim, işsizlik...

Behramkale (Assos)

Metin MERCİMEK “BÜYÜK DÜŞÜNÜR ARİSTO, BEHRAMKALE (ASSOS) KENTİNDE...

Şire Yapma Zamanıdır

Asım MIHCIOĞLU   Şire üzümü “Dökürgen”dir ama bazen içine ”Kabarcık”...

Atatürk’ün Dini İstismar Edenlerle ...

Uğur KEPEKÇİ   Atatürk, 16 Mart 1923 senesinde Adana’da Türk Ocağı’nda...

SEVDANIN ADI

Elimde kaldı şimdi resimlerin Yalnız bana baksın güzel gözlerin Çınlıyor...

Perker: Eğitimin sorunlarını çözmey...

CHP Kilis İl Başkanı Mehmet Akif Perker, Pazartesi günü pandemi nedeniyle...

“Atatürk’e Mareşal rütbesi ve Gazil...

Gaziler Günü nedeniyle bir mesaj yayınlayan Kilis Valisi Recep Soytürk, “Gurur...

Kilis 6. Bölge Yatırım teşviklerind...

Kilis Belediye Başkanı M. Abdi Bulut, önceki gün yapılan Genişletilmiş...

İlköğretim Haftası başladı

Kilis’te, 2020-2021 Yılı İlköğretim Haftası’nın başlaması nedeniyle...

Unlu mamul üreticileri ve tatlıcıla...

Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü denetim ekipleri, pasta, börek ve şerbetli...

Gaziler Günü törenlerle kutlanacak...

Mustafa Kemal Atatürk’e TBMM tarafından 19 Eylül 1921 günü mareşallik...

Kadına yönelik şiddetle mücadele an...

Kilis’in Polateli ilçesinde muhtarlara “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele”...

Sahte sağlıkçılara operasyon: 3 göz...

Kilis’te kendini sağlıkçı olarak tanıtan 3 Suriyeliyi polis ekiplerince...

Bebeği elektrik çarptı [ASAYİŞ TURU...

Kilis’te bir bebek, elektrik çarpması sonucu yaralandı. Mehmet Rıfat Kazancıoğlu...

Ülkü Ocakları, esnafa siftah ve ber...

Kilis Ülkü Ocakları tarafından sabah namazına müteakip Ahilik Haftası nedeniyle...