Ayten Demirağ’dan Ve Her Şey Hiçtir! Acaba?

25 Mar 2020 Çar 10:20
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ

 

Kilis nüfusunun bilmem kaç katı kadar insan Kilis dışında yaşıyor. Özellikle bazı büyükşehirlerimizde Kilisli nüfusu bir milletvekili çıkartacak kadar yoğundur. Ancak sivil ve örgütlü bir toplum eksikliğinden gerekli yerlere bu insan kaynağı sayısı yeteri kadar yansımıyor, yerel yönetimlerde temsil edilmiyor.

İstanbul’dakilerin şansı bir kamu görevlisi  Nevin Altınbaş Bulut ile Öğretmen Selim Daniş gibi emekli iki Kilisli hemşerilerimizin olması bir ayrıcalık yapıyor. Hem değişik organizasyonlarda ve hem birebir yüz yüze ziyaretlerde lokomotif görevi yapıyorlar. Becerikli, güler yüzlü, birikimli bu iki hemşerimiz İstanbul’daki hemşerilerimiz arasında önemli bir iletişim sağlıyor, etkinlikler programlıyorlar. Böylece bir araya geliyor insanlarımız. Onların bu himmeti ve Kilis ile Kilisliye hizmeti her türlü takdirin üstündedir.

KİLİSLİ MUHLİS İSLAM EFENDİ’NİN KIZI

Şaire Ayten Demirağ’ı bana Selim Daniş tanıştırdı. Topkapı’daki bir ziyaretimde Ayten Demirağ Hanımefendi’nin Ve Her Şey Hiçtir, Tanıklıklar ile Ok Özlemiyle Güneşe Varır ve Amphora adlı  şiir kitaplarını verdi. Ayten Hanım İstanbul’da yaşıyormuş. Telefon açtık kendisine tanıştık. Kemaliye mektebinden Teyzem Semahat Demircan Sarıca’nın sınıf arkadaşıymış. Teyzemi sordu, anlattım. Daha sonra ki yıllarda Beylikdüzü’ndeki TÜYAP Kitap Fuarında imza günü vardı.  Davet etti. Selim Daniş ile birlikte gittik. Yeni yayınlanan ve seçme şiirleri topladığı  kitabı Zaman İtiyor’u bize imzalayarak verdi. Standında ayak üzeri de olsa biraz sohbet ettik. Yaşlı olduğundan daha fazla yormak istemedik, sonra vedalaşarak ayrıldık. Eve vardığımda ilk işim bir KİLİS ANSİKLOPEDİSİ olmadığı için Hasan  Şahmaran’ın  Cumhuriyet Dönemi Kilisli Şairler Antolojisi(1994-Kilis Kültür Derneği Yayını) ile Kilis’in Ünlüleri(2003)kitabına başvurdum. Ayten Demirağ maddesini buldum (shf. 135) ve okudum;

-Ayten Demirağ Kilis’te doğdu (1931). Kilis eşrafından  Muhlis İslam Efendinin kızıdır. Kemaliye İlkokulu’nda okudu. Kilis Kız Sanat Enstitüsü’ne kaydoldu. Ama öğrenimini yarıda bırakarak evlendi. Ancak özel olarak edebiyat, sosyoloji ve felsefe derslerine devam etti. Şiirler yazdı. Serbest ve hece veznini kullanan Ayten Demirağ şiirlerini “Uçuk Saatlerim-1993” ve “Her Şey Hiçtir-2001” , Ateş Kuşları-2004”, Hüznün Uyanışı-2006”, “Işıkların Sustuğu Saat, Gül İmgesi, Göğün Senfonisi-2014” adlı kitaplarında topladı. İstanbul’da oturan sanatçının iki oğlu, bir kızı vardır.

Ayten Demirağ’ın ilk şiiri Ankara Kilis Kültür Derneği’nce neşredilen Akpınar dergisinde (1951) yayınlanıyor. 1987 yılına kadar şiire vakit ayıramayan sanatçının esas mesleği ise desinatörlük ve  moda tasarımcılığı. Daha sonraki yıllarda şiir sanatçının olmazsa olması oluyor. Zeytindalı, Damar, Şiir Ülkesi, İnsancıl, Defne,  Berfin Bahar, Üvercinka ve Yaba dergilerinde Ayten Demirağ’ın şiirleri yayınlanıyor. Ardından da peş peşe kitapları… İstanbul’da Zaman adlı şiiri de  Ümraniye Belediyesinde açılan yarışmada mansiyon kazanıyor.

 

MEDENİYETLERİN KAVŞAK NOKTASI KİLİS’TE MUSİKİ VE ŞİİR

16 yaşında şiire başlayan Sanatçı kendisini şöyle anlatıyor;

- Medeniyetlerin kavşak noktası güneydoğunun kendisi eski, il olmaklığı yeni  Kilis’te eşraf bir ailenin ortanca kızı olarak doğdum. Buradaki eşraf vurgusunu bir onur vesilesi olsun diye değil, güneydoğu eşrafının şiire ve musikiye olan düşkünlüğü nedeniyle hatırlatıyorum. Benim de böylesine bir çevrede şiir ve musiki ile yoğrulmuşluğuma dikkat çekmek istedim. Yörenin aydınları ve ailem divan şiiri ile içli dışlı olurlarken, ben de mümkün olduğunca ortamın etkisiyle kendimi yetiştirmeye çalıştım.

Şaire Ayten Demirağ şunları söylüyor:

- Yoğun bir okuma sevgisi ve edebiyat ile başlayıp sosyoloji ve felsefe sevgisiyle devam etmekte iken Nietzsche ve edebiyatta da Kazancakis hayranı olup çıktım. Zaman zaman bu aykırı düşünürlerin ve özellikle Kazancakis’in etkisinin ağır bastığı şiirlerim olmuştur. Diğer taraftan doğunun dingin ırmaklarından Hafız ve Sadi gibi gönül erlerinin şiirleriyle de gönlümü doldurdum. 1980’lerden sonra ise batı şiiri ile haşir neşir oldum. Üç çocukla verilen yaşam mücadelesinin  zorlu darbeleri bile, edebiyat ve şiire olan  tutkumdan alıkoyamadı beni.

Şaire Ayten Demirağ bu açıklamasını şöyle tamamlıyor ve endişelerini dile getiriyor;

- Toplumun, insanın hatta dili yabancı düşen doğanın bile, sesi olmak şiirlerimin temel kaygısı. Duygu yüklü ilk kitabım Uçuk Saatlerim bu kaygılarımın yansıması. Ama ben hâlâ duyguların şairi olamadım. Doğum ve ölüm, daha doğrusu insan ilgi odağım olup çıktı. Benim de özürüm bu olsa gerek. Erken evlendirilme örf ve adetleri yüzünden  tahsil yaşamımı devam ettiremedim. Kilis’ten 1964’de çıktım ve hâlâ İstanbul’da yaşıyorum.

AKADEMİSYENLER VE EDİPLER NE SÖYLÜYOR?

Prof. Dr. Gülbende Kuray şairemiz için şunları yazıyor mektubunda;

- Ayten Demirağ için şiir günlük gerçeklere değer ve anlam kazandıran bir öge. Demirağ yaşamın en önemli gerçeklerinden olan “evrensel acı”, “insanın yalnızlığı” konularını simgesel sözcük oyunları ile işliyor. Bu açıdan bakıldığında bazı şiirlerini “hermatik” şiir geleneğine göre yazmış olduğunu görüyoruz. Bu şiirler kulakta melodik tınlar bırakmasının yanında, üstü kapalı mesajlar da iletiyor okura. Zaten büyük şairlerin hep gizli bir mesajı vardır. Ayten Demirağ’ın şiirlerindeki mesajı ise insanlara yaşadıkları “ortak acı”, “evrensel acı”ya karşı yaşama sevinci aşılamaktır.

Matbua Dergisi yazarı Haşmet Demirel de;  Ayten Demirağ’ın, hümanizmin insan soyluluğuna duyduğu inanç ile tasavvufun metafizik sembolizmini şiirle kaynaştıran bir şair olduğunu belirtiyor. Kilis Zeytindalı Dergisi’nde (2002) iki şair Muhlis Salihoğlu “Ayten Demirağ bir hüzün ozanıdır. İçindeki insan ve yaşama sevgisi onu diri ve sevecen kılmıştır” derken Uğur Elhan da “Türk ve İslam etkisinde  oluşturulan kültür kimliğimizle, batının söylemi penceresinden bakılan düşün ve duyular var Ayten Demirağ’ın şiirlerinde” diyor.

Bir başka ünlü şair Sedat Ümran ise bakın neler tespit etmiş;

-Ayten Demirağ büyük bir değerimiz, hiç abarttığımı sanmıyorum.. bu göz kamaştırıcı, eşsiz yalın sembolik dizelerle yüklü şiirlerini severek okuyacaksınız.. eğer bu şiirleri daha önce görseydik Hasan Akay ile birlikte hazırladığımız Şaheserler ; Bilinen ve Bilinmeyen adlı kitabımıza seve seve alırdık.

GÖKKUŞAĞININ RENKLERİ ve KÜLTÜRÜN ÇEŞNİSİ ŞİİRLER

Duyumsama adlı şiirinde Ayten Demirağ şöyle sesleniyor:

Ey kutsal gece ısıtan alev / Kim kardı harcımızı / Bu kaçıncı dirilişim / Bıraktığım parçacıklar mı zaman? / Ten şimşektir yakar / Zamanın sesi buz tutmuş sonsuza / Geceler kuşanmışız geçilmez / İnsana çıkan yokuşta.

Ayten Demirağ şiirlerinde geçen bazı kelime, simge, olay, tarih, mitoloji ve kişiler için de kitabının sonunda açıklamalar yaparak okuyucuyu bilgilendiriyor. Çünkü efsanelerden istifade ederek kaynak gösteriyor.

Sanatçı dizelerinde zaman zaman Ahmet Arif, Nietzsche, Seneca,  Dede Korkut, Mevlana, Yahya Kemal, Yunus Emre, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman, Pir Sultan Apdal, Taşlıcalı Yahya,  Nazım Hikmet, Dadaloğlu ve Namık Kemal’den de alıntılar yapıyor.

Siyaset bilimci ve uluslararası ilişkileri uzmanı Doç. Dr. Deniz Ilgaz’a göre; Ayten Demirağ hayatın ve tabiatın sesidir. Mehmet Kurtoğlu da Ayten Demirağ’ın Şiirindeki Tematik Bütünlük konusunda yüksek lisans tezinde şiirlerdeki konu çeşitliliğinin yansıması olan temleri Allah, İstanbul, ölüm, aşk ve mitoloji gibi başlıklar altında sıralayarak açıklamalar yapıyor. Bu teze göre; Demirağ’ın şiir kodları tahlil edildiğinde  şiirlerinde gökkuşağının renklerini ve kültürün çeşnisini görmek mümkündür. Aşk, hemen ne olduğunu anlamadan ve bilmeden şimşek gibi çarpar. Halk edebiyatı, kültürü ve şairlerin etkileri sanatçı üzerinde fazla hissedilir. Zaten bunu kendisi de itiraf ediyor.

Doğu ve batı kültürünü yaşayan ve şiiri ciddiye alan sanatçıda ana tema insan ve hayat. Bunlar da aşksız ve sevgisiz olmuyor.  Toplumu, mitolojiyi, kültürü, tabiatı, tarihi, gelenekleri tümüyle örtüştürüyor. Kelime zenginliği dikkat çekiyor. Ulusal edebiyat içinde kadın duyarlılığını öne çıkartıyor. Biraz da mistik, bir bakıma tasavvufi hassasiyetiyle yoğuruyor dizelerini. Ölümü ve zamanı hatırlatıyor. Şair  için İstanbul ayrıcalıklı bir konumdadır. Ayten Demirağ’ın birkaç şiirine bile baktığınızda sanatçının sadece garp ve şark kültüründen etkilenmediğini, çok iyi bir divan, tasavvuf, halk, hece ve serbest şiir okuyucusu olduğunu ve bunlardan da etkilendiğini görebiliyorsunuz.

GÜL YAPRAĞINDA AŞK

Son yayınlanan Zaman İtiyor adlı kitabın şiirleri aslında diğer kitaplarından bir seçmece. Yazgımız adlı bir şiirinde şöyle diyor; Bir buluttan, tüy gibi indik yere / Toprakta tüten buhardı çocukluğumuz / Sevinçle hüznün sarmalında / Gümüş gecelerin serinliği / Ve girdapların ateşinden geçtik/Balçıkta ışığın hamurunu karıyor ellerimiz / Çünkü biz, ışığın sürgünleriyiz / Yazgımız, okyanus sularında damla / Gizin çekiminde gelgit / Gül yaprağında aşk / Pahalı ganimetler derlemek işimiz / Denize koşan ırmaklar gibi / Çarpa çarpa başımızı / Sırtımızdaki hurcu doldurmak / Ve balçıkta ışığın hamurunu karıp / Masal kanadında uyumak.

Diyorum ya “Be biz Kilisliyiz.. bizde adam çoktur” diye. Ülkemizde sanatçının değeri ancak anlaşılıyor, yavaş yavaş değil ancak. Daha ilerde ve bizim dışımızda Şaire Ayten Demirağ hakkında çok sayıda çalışma yapılır, kitaplar yayınlanır ve yazılar neşredilirse şaşmayın.

90 yaşına varmış sanatçı  kimseye haber vermeden yıllar önce müracaat ettiği Etiler’deki bir huzurevinde yaşıyor. Yakınları buna itiraz ederek huzur evine gidip Ayten Demirağ’ın  burada daha rahat edeceğini gördüklerinde itirazlarını geri alıyorlar. Burada daha önce Kilis lisesi Müdür Muavini ve Fransızca hocamız merhum Süleyman Argüder de kalmıştı. İlk fırsatta Selim Daniş ile Ayten Hanımı yeni ikametgahında ziyaret edeceğiz.

 

——————————–

Fotoğraflar:

1)     Ayten Demirağ’ın Kilis’teki baba ocağı (üstte) ve ailesi, çocuk ve torunları (altta)

2)     Kilisli Şaire Ayten Demirağ’ın iki kitabı

3)     Ayten Demirağ’dan iki şiir kitabı

4)     Şair Ayten Demirağ

 

Benzer Haberler

KAZA Şoförleri uyaran radar yapılmış. İşlemez… Şoförleri ölüm bile uyarmıyor! **...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK SANDIK SANDIK ÜSTÜNE BASMAM SANDIK ÜSTÜNE KIRK YIL KOCASIZ KALSAM VARMAM KUMA...

Yorum 
0

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Dr. Alaeddin Demircan benim dayımdı. Bir haftadır komada...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KAZA Şoförleri uyaran radar yapılmış. İşlemez… Şoförleri ölüm...

Muhteşem Kilis Türküsü “Zeyti...

Metin MERCİMEK SANDIK SANDIK ÜSTÜNE BASMAM SANDIK ÜSTÜNE KIRK YIL KOCASIZ...

Bir Hekim Daha Hakk’a Yürüdü

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Dr. Alaeddin Demircan benim dayımdı....

Sabırlı Olmak Güzel Bir Şey…

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım; Sabır ruhun bir melekesidir, güzel bir...

Bizim Zamanımızda Kilis

Abdi KÖSEOĞLU Sen bilmezsing oğul, Bizim zamanımızdaki “Kilis”i!…...

Organik Gıda Nedir?-2

Rafet CANPOLAT    Bu küçücük canlılar yuvalarına gidip gelirken açtıkları...

Sır Hakkında

Uğur KEPEKÇİ   Sır konusuna biraz merak sardım son günlerde… Öncelikle...

DİZELERİNİZ…

KİLİSLİ ŞAİRLERE Şu kürsüde oturan yaşlı kim? Onu tanıman için yüzüne...

Esnafların takipteki kredilerine ya...

Kilis Esnaf Kefalet Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Sevengül, esnaf...

Selmincik köyü karantinaya alındı...

Kilis’in Elbeyli ilçesine bağlı Selmincik köyü korona temaslılarının...

Kilis’te trafik kazası: 1 ölü, 1 ya...

Kilis’te meydana gelen trafik kazasında 1 kişi hayatını kaybetti, bir kişi...

15 Temmuz programı belli oldu

Kilis Valiliği ve Kilis Belediyesi tarafından 15 Temmuz darbe girişiminin 4....

Sıcaklar bunalttı!

Kilis’te etkili olan aşırı sıcaklardan bunalan vatandaşlar ne yapacağını...

Kilis’te domates salçası telaşı baş...

Kilisliler, domates salçalarını hazır almaktansa evlerinde yapmayı tercih...

Bayram ikramiyesi ödeme tarihleri a...

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, zamlı Temmuz...

Soğan tarlada alıcısını bekliyor...

Bir ara fiyatının yüksekliği ile zam şampiyonu olan soğan, bugünlerde tarlada...

263 adet kaçak telefonu ele geçiril...

Kilis’in Elbeyli ilçesindeki Çobanbey Gümrük Kapısı’nda gümrük...

Takoz esrar ele geçirildi [ASAYİŞ T...

Kilis’te polis ekiplerince takoz esrar maddesi ele geçirildi. Şıhlar Mahallesi’nde...