Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

KANA-KANA Kahkaha ile gülmek 13 hastalığa iyi geliyormuş. Keşke güldürseler de gülsek!…...

Yorum 
0

Yrd. Doç. Dr. Mehmet YALVAÇ 30 Nisan 2019 tarihli Kent Gazetesi baş sayfada “Atatürk Heykeline...

Yorum 
0

Ramazan Düşünceleri: “İlahi Plan” Metin MERCİMEK “ALLAH, BU EVRENDE OLAN HER...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KANA-KANA Kahkaha ile gülmek 13 hastalığa iyi geliyormuş. Keşke güldürseler...

Atatürk Heykeline Çirkin Saldırıyı ...

Yrd. Doç. Dr. Mehmet YALVAÇ 30 Nisan 2019 tarihli Kent Gazetesi baş sayfada...

“İlahi Plan”

Ramazan Düşünceleri: “İlahi Plan” Metin MERCİMEK “ALLAH,...

FOX Televizyon Spikeri Fatih Portak...

Nejat TAŞKIN   Hafta içinde televizyonu açtığımda ve saat 19.00 haberlerine...

MEMLEKET SEKME (SEK SEK)

60-70 Yıl Öncesi Çocukların Okulda ve Sokakta Oynadıkları Oyunlar   MEMLEKET...

Beklenti

Mahmut İhsan KANMAZ “Yaşamın altın formülünü veriyorum!… İnsan,...

SANEM

Sevdanın yükünü aldım eynime Divane aşığım gezerim Sanem Hasret ateşini...

NEYLEYİM

Neyleyim dünya malını, Bana nimetin yeter, Neyleyim parayı pulu, Bana sevgin...

Kilis Müzesi taşınıyor

Kilis Müzesinin tarihi Sabunhane binasına taşınarak, eserlerin artık burada...

Polisten sokakta dolandırıcılık uya...

Kilis İl Emniyet Müdürlüğü Toplum Destekli Polislik Şube Müdürlüğü...

Biçerdöverle ürün hasadı kontrol ed...

Kilis İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, hububat alanlarında...

Tamir olan oyuncaklar yola çıkmaya ...

Kilis Barosu ile Kilis Offroad Kulübünün katkılarıyla düzenlenen “Atma...

Öğrenciler hayalet fener tasarladı...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik...

Dünya Hipertansiyon Günü etkinliği...

Kilis’te, İl Sağlık Müdürlüğü tarafından iftardan sonra Dünya hipertansiyon...

Başarılı öğretmenler ödüllendirildi...

Kilis’in Musabeyli Kaymakamı Ertuğrul Avcı, başarılı öğretmenleri ödüllendirdi....

Engelli bakım merkezinde kalan çocu...

Kilis’te Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünde, Engelsiz...

İşyerinde uyuşturucu ele geçirildi ...

Kilis’te bir işyerinde yapılan aramada, uyuşturucu metamfetamin maddesi ele...

Oylum’da Ramazan Şenliği

Kilis Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Gençlik Merkezi Birimince “Ramazan...