Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

İŞÇİ İşçiler mutsuz ve karamsarmış. Her zamanki halleri!… *** ENFLASYON   Enflasyon...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “EĞİTİLMEMİŞ DEHA, İŞLENMEMİŞ GÜMÜŞE BENZER.” (B. FRANKLIN)...

Yorum 
0

Harika ÖREN   “Yaşayan en pahalı Türk ressamı” unvanı da elinde tutan Burhan Doğançay’ı...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

İŞÇİ İşçiler mutsuz ve karamsarmış. Her zamanki halleri!… *** ENFLASYON...

Halkı Eğitmek Kolay mı?

Metin MERCİMEK “EĞİTİLMEMİŞ DEHA, İŞLENMEMİŞ GÜMÜŞE BENZER.”...

Doğançay’ın “Duvarları”

Harika ÖREN   “Yaşayan en pahalı Türk ressamı” unvanı da elinde...

ANI ŞİİR

Daşlı kayalı Kesmelik’ten, Kefre’den zeytin ağaçları budanır odunları,...

GÜLLER AÇAR KİLİSLİM

Sınırla aramız kurşun atımı Leylit’inçeminde güneş batımı Suriye’ye...

ZAMAN

Sular seller oldu, çağladı zaman, Geçti de içimi, dağladı zaman. Herşeyi...

HASAN DAĞI

Şu Hasan Dağı’nın yüce başından, Yıldızlar geceye saçılsın da...

Başkan Bulut, Kuveyt Büyükelçisini ...

Bir dizi temaslarda ve toplantılara katılmak üzere Ankara’ya giden Kilis...

Karne alan öğrenciler sevinç yaşadı...

Kilis’te 2019-2020 eğitim öğretim yılının birinci dönemi sona erdi. Öğrenciler...

Zeytin yetiştiriciliği artıyor

Kilis’te 30 bin dekar alanda zeytin üretimi yapılıyor. Kilis İl Tarım ve...

Kilis’te balık satışlarında artış...

Kilis’te havaların soğumasıyla birlikte balık satışları artarken, balıkçılar...

Kilis’te çiftçi eğitimleri devam ed...

Kilis Ziraat Odası’nda düzenlenen köy teknik gezileri ve çiftçi eğitimleri...

Orman köylüsüne 300 bin TL’lik ORKÖ...

Kilis Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 2019 yılında 12 aileye toplam...

Kadına karşı ve aile içi şiddet ele...

Kilis’in Elbeyli ilçesinde yapılan toplantıda kadına karşı şiddet ve...

Vergi Dairesi’nde personel sıkıntıs...

Kilis Ticaret ve Sanayi Odası (KİTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Hacı Mustafa...

Kilis’te konut satışı arttı

TÜİK Gaziantep Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, bölge...

Jandarmadan personelinden kan bağış...

Kilis İl Jandarma Komutanlığında görevli rütbeli personel, erbaş ve erler...