Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

DAİRE Sibel Can’ın İstanbul’da 50 dairesi varmış. Yine de Araplara yetişememiş!…...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “KİLİS’E YAPILAN HER TÜRLÜ HİZMETİ, HAYIRSEVERLİĞİ VE EĞİTİM-ÖĞRETİM...

Yorum 
0

M. Faruk DALGIÇ   “İlk ayak bastığım Türk şehrindeki bu uyanıklığa cidden hayran...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

DAİRE Sibel Can’ın İstanbul’da 50 dairesi varmış. Yine de Araplara...

Sayın Valimiz Recep Soytürk, Sahabe...

Metin MERCİMEK “KİLİS’E YAPILAN HER TÜRLÜ HİZMETİ, HAYIRSEVERLİĞİ...

İzmir’de Kilis Kültür ve Dayanışma ...

M. Faruk DALGIÇ   “İlk ayak bastığım Türk şehrindeki bu uyanıklığa...

TBMM’de Bütçe Görüşmeleri

Nejat TAŞKIN    10 Aralık günü başlayan 2019 yılı Başkanlık bütçesi...

İnsan Hakları mı Dediniz?

Uğur KEPEKÇİ   2. Dünya Savaşından sonra devletler; fertlerin hakları...

Öğrendim ki…

Mahmut KANMAZ   Selam, sevgi ve saygılarımı sunarak, bir yazımda daha birlikte...

ELHÂNÎ’DEN KİLİS AŞKINA DÖRTL...

Kilis’in keçisi, Kilis ineği Kilisli heç sevmez boş laf haneği Aslı...

Valilik’ten karbonmonoksit zehirlen...

Kilis Valiliği, kış aylarında yaşanan karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı...

Kilis’te PKK’ya ağır darbe

Kilis İl Jandarma Komutanlığına bağlı ekiplerin, PKK terör örgütüne...

Cennet çamurunun patenti Vali Soytü...

Kilis İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürü Songül Kadıoğlu ve Kilis Baklavacılar...

“Kamu çalışanına şiddet cezas...

Basın açıklaması yapan Kilis Türk Büro Sen İl Temsilcisi Şevket Özdemir,...

“20.00’den sonra sobaya kömür atmay...

Elbeyli Toplum Sağlığı Merkezince Milli Eğitim Müdürlüğü konferans salonunda...

Kilis İl Sağlık Müdürlüğünden uyarı...

Karbonmonoksit zehirlenmesi ve alınması gereken önlemler Ülkemizde bilgisizlik,...

“Toplumda Barış” paneli

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi’nde Yoksullara...

Öğrencilere “sağlıklı beslenme” eği...

Kilis’te Elbeyli Toplum Sağlığı Merkezince diyetisyen tarafından Elbeyli...

“Kilis Masal Yarışması” sonuçlandı...

Milli Kültür Şurası etkinlikleri kapsamında Kilis İl Kültür ve Turizm...

Kilis’te kadına karşı şiddet [ASAY...

Kilis’te ayrı 2 olayda kadınlara karşı şiddet uygulandı. Osman Gazi Mahallesi’nde...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

SAHİP ABD’nin “Liderlik Programı”na katılan siyasetçiler ülkelerinde...