Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, ABD Başkanı Barack Obama, 06 Nisan 2009 tarihinde Ankara’daki...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “14 YILDIR KAPALI OLAN İSTANBUL SİLOSU, HAYDARPAŞA LİMANI PROJESİNİN BİR...

Yorum 
0

Mahmut İhsan KANMAZ   Selam, sevgi ve saygılarımı sunarak, bir yazıma daha başlıyorum...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Obama, Anıtkabir Özel Defterine Ne ...

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, ABD Başkanı Barack Obama, 06 Nisan 2009...

Karagün Dostu Silolarımız

Metin MERCİMEK “14 YILDIR KAPALI OLAN İSTANBUL SİLOSU, HAYDARPAŞA LİMANI...

Kadirli’nin Can Suyu: Savrun

Mahmut İhsan KANMAZ   Selam, sevgi ve saygılarımı sunarak, bir yazıma...

Zannın Çoğundan Sakınmalıyız

Uğur KEPEKÇİ   İnsanoğlunun sosyal hayatta en çok düştüğü yanlış,...

İBRAHİM HALİL

Kilis Şirinlemeleri…   İBRAHİM HALİL   Karabaşlar sokağından...

Tarihi şehitliğe Vali Soytürk sahip...

Kilis Valisi Recep Soytürk, sınır hattında şehit olan askerlerin defnedildiği...

Karatay üniversitede zeytin ve zeyt...

Kalp ve iç hastalıkları uzmanı, fikirleriyle toplumun büyük kesimi tarafından...

Ünlü dağcı Nasuh Mahruki Kilis’te k...

Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Kilis Şubesi organizasyonunda AKUT Eşkurucusu...

“Bantçı İbo” son yolculuğuna uğurla...

Kilis’in Evliya Çelebi’si İbrahim Halil Işıklar son yolculuğuna...

Kilis Belediyespor şeytanın bacağın...

Kilis Belediyespor, Pazar günü karşılaştığı Nizipspor’u 3-2 yenerek...

El Bab saldırganı yakalandı

Kilis’in karşısındaki El Bab ilçesinde meydana gelen bombalı saldırı...

Şifa kaynağı nar üreticisini sevind...

Kilis’te iki yıl önce bahçeden 80-90 kuruş, geçen yıl 90 kuruş satılan...

Köylerde dere ıslah çalışmaları sür...

Kilis’te derelerde, İl Özel İdaresi tarafından ıslah çalışması yürütülüyor....

’Kamulaştırma Hukuku’’ konulu semin...

Kilis Barosu tarafından meslek içi eğitim kapsamında “Kamulaştırma Hukuku’’...

Öğretmenler birbirleriyle yarıştı...

Kilis’te, 24 Kasım Öğretmenler Günü nedeniyle düzenlenen Bocce müsabakalarında...

Mustafa Kemal Atatürk (19 Mayıs 188...

Ahmet BARUTÇU Laik Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

ACABA? Türkiye çöplüğe dönüşüyormuş. Siyasi olarak mı?!… ***...

Aile İlişkileri

Metin MERCİMEK “AİLESİNE BAĞLI OLAN VATANINA DA BAĞLI OLUR.”...