Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

ALTIN Vatandaş yastık altındaki tonlarca altınını çıkarıp satmış. “Kim aldı”ya gitmiştir!…...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “YİYECEĞİNİ KÖTÜLEYEN KİŞİNİN SOFRASINDA YEMEK YEME.” (Çerkez...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, Konuşma; insanın, hemcinslerine meramını anlatabilme özelliğidir....

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

ALTIN Vatandaş yastık altındaki tonlarca altınını çıkarıp satmış. “Kim...

Kilis’in Bilinmeyen Yemek Çeş...

Metin MERCİMEK “YİYECEĞİNİ KÖTÜLEYEN KİŞİNİN SOFRASINDA YEMEK...

Dile Hâkimiyet, Sahibini Yüceltir

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, Konuşma; insanın, hemcinslerine meramını...

Zeynep…

Mahmut KANMAZ Günleriniz mutlu ve umutlarınız bereketli olsun derken, tekrar...

HAZAN MEVSİMİ

Buğulu gözlerin oldum esiri Dil söylemez oldu bakışıyoruz Gençlik kâsesinden...

YAĞMUR

En güzel sesi sorsalar? Yağmur sesi, derim. Uzun zamandır, O sese hasretim....

Kilis nüfusu 5 bin kişi arttı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), “Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi...

“Haksız rekabet yapanlara para ceza...

Kilis Valisi Dr. Mehmet Tekinarslan, “Kamu hizmetleri ile piyasa koşullarında...

Kilis Adliyesi’ne tercüman al...

Kilis Adliyesi’ne ihtiyaç duyulacak dillerde tercüman bilirkişiler görevlendirilecek....

DEAŞ sanığı 6 yabancı uyrukluya hap...

Kilis’te terör örgütü DEAŞ üyesi oldukları iddiasıyla yargılanan,...

Köy temsilcileriyle tanışma ve isti...

Kilis AK Parti İl Başkanı Av. Murat Karataş, köy temsilcileriyle tanışma...

Minikler kütüphaneyle tanıştı

Kilis’te minik öğrenciler, İl Halk Kütüphanesi’ni ziyaret etti....

El yıkamanın önemi uygulamalı anlat...

Kilis’te 15 Ekim Dünya El Yıkama Günü nedeniyle düzenlenen programda, TOKİ...

Çadırda eğitim gören öğrencileri zi...

Kilis İl Milli Eğitim Müdürü Muhammet Şahinkaya. Fırat Kalkanı Operasyonu...

Kadına karşı şiddet arttı [ASAYİŞ T...

Kilis’te iki ayrı olayda kadınlara karşı şiddet uygulandı. Ekrem Çetin...

Kilis’te evde çıkan yangın korkuttu...

Kilis’te bir evin damında çıkan yangın kısa sürede söndürüldü. Edinilen...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

BALIK Balık, kalbin dostuymuş. Tabi yerken, alırken değil!… *** RAPOR...

Kilis’in Bilinmeyen Yemek Çeş...

Metin MERCİMEK “YEMEK YAPMAK, SANATLARIN EN GÜZELİ VE KUSURSUZUDUR. BEŞ...