Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

Metin MERCİMEK “GIDALAR ARASINDA, ‘VÜCUDUMUZDA İYİ GELMEDİĞİ ŞEY YOKTUR’ DİYE YORUMLANAN...

Yorum 
0

M. Yahya EFE             Sevgili okurlarım, bağımlılık kronik bir beyin hastalığıdır....

Yorum 
0

Hayattan Kesitler-IX Şeytanın Adı Escargot Memik KÖMEKÇİ   İlk öğretmenliğime Ocak...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Balık Mevsimini Kaçırmayalım

Metin MERCİMEK “GIDALAR ARASINDA, ‘VÜCUDUMUZDA İYİ GELMEDİĞİ ŞEY...

Bağımlılık

M. Yahya EFE             Sevgili okurlarım, bağımlılık kronik...

Şeytanın Adı Escargot

Hayattan Kesitler-IX Şeytanın Adı Escargot Memik KÖMEKÇİ   İlk öğretmenliğime...

Evlilik & İzdivaç

Mahmut İhsan KANMAZ   “Eğer eşlik edecekse adına soyadım…...

Eşyanın Hakikati, Zikir ve Tecelli-...

Uğur KEPEKÇİ   Aktardığımız bilgilerle açık olarak meydana çıkan...

Taş Bilezik

Prof. Dr. Ali ÖZÇELEBİ (*)   Taş bilezik yoktur herhalde, yani tek parça....

KURBAN OLDUĞUM-14

Biz tavada bacımdan kavırgayı kavırdık Kerç edenler çatlollar dumanını...

MANİLERLE KİLİS

Zeytinler üç beş baran, Yâr ile nasıl aran Kilis bize cennettir, Yok mu arayıp...

SGK borçları yeniden yapılandırılıy...

Sosyal Güvenlik Kurum (SGK) Kilis İl Müdürü Abdulkadir Akkaş, SGK borçlarının...

Bitkisel üretimde biyolojik ve biyo...

Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, bitkisel üretimde kimyasal mücadele...

Tarım Müdürlüğü’nde görev değ...

Kilis Tarım ve Orman Müdürlüğü’nde boş bulunan İl Müdür Yardımcılığına...

Bakla yerine yem bitkisi geçirmeye ...

Kilis’in Öncüpınar ve Çobanbey Sınır Kapılarında Türkiye’den Suriye’ye...

Koronavirüs tedavisi gören yaşlı ad...

Kilis’te 10 günde beri devlet hastanesinde koronavirüs tedavisi gören yaşlı...

‘Kasırga’ yazarı Özyurt, Rektör Kar...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. M. Doğan Karacoşkun, Kasırga...

Atık getirme merkezi inşaatı devam ...

Kilis Belediye Başkanı Servet Ramazan, kısa bir süre içerisinde bitirmeyi...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

AÇIK İçki ve sigarada üretim düşüşü olmuş. Açığı ABD tamamlıyor!…...

Kış Güzeli ve Şifa Kaynağı “K...

Metin MERCİMEK “ALTÜST OLMUŞ SİNİRLERİNİZ İÇİN KEREVİZ, BESİNİNİZ...

Edepli İnsan

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, edepli insan; kimseye zarar vermeyen,...