Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

KEFİL   Hazine, özel sektöre kefil olmuyormuş.   Hazineye kim kefil olacak?!…...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “HER HASTALIKTA OLDUĞU GİBİ ALZHEİMER HASTALIĞINDA DA ERKEN TANI OLDUKÇA...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, çağdaş insan, düşünceleri tartışmaktan kaçınmayan,...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KEFİL   Hazine, özel sektöre kefil olmuyormuş.   Hazineye kim kefil...

Yamalı Hafıza “Alzheimer”

Metin MERCİMEK “HER HASTALIKTA OLDUĞU GİBİ ALZHEİMER HASTALIĞINDA...

Atatürk’ün Çağdaşlık Anlayışı...

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, çağdaş insan, düşünceleri tartışmaktan...

Bir Yudum Kilis

Hüseyin TOPRAK   (Aşağıda okuyacağınız yazım, ilk kez Zeytin Dalı...

Ezgi ve Nağmelerde Aşk

Mahmut İhsan KANMAZ Hâlâ kanayan kalbimi, aşk ateşi dağlar Ümidi kırılmış,...

KİLİS’İM

Ne güzeldir Kilis’im, Her şey yerli, yerinde, Kışı kış, yazı yaz,...

VEFASIZ SEVGİLİYE

Şimdi bir sen kaldın geride; Bir kalemde sildiğim geçmişten Gözyaşlarımla...

“Kilis’te Mahalle Kültürü” anlatıld...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Kilis Tarihi ve Kültürü Uygulama ve Araştırma...

1500 kişilik işçi alımı için kura ç...

Kilis’te Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından Toplum Yararına Program...

2 komiser yardımcısı tutuklandı

Kilis’te Fetullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ) yönelik yürütülen soruşturma...

BTP Belediye Başkan Adayı Özkar bas...

Bağımsız Türkiye Partisinden (BTP) Kilis Belediye Başkan Adayı olan Alaiddin...

‘Patlamada 2 polis ile sivil vatand...

Kilis Valisi Recep Soytürk, Çobanbey-El Bab yolu üzerindeki patlama ile ilgili...

Kilis’e üçüncü kısım küçük sanayi s...

Kilis Demirciler ve Tamirciler Odası Başkanı Mehmet Nur Korkmaz, Ankara’da...

Bağımlılıkla mücadele toplantısı ya...

İçişleri Bakanlığı’nın kararı ile 81 il ve 922 ilçede eş zamanlı...

Bir aydır haber alınamayan adam evi...

Kilis’te yalnız yaşayan ve bir aydır kendisinden haber alınamayan adam,...

Meralara ilkbahar gübresi atıldı

Kilis’te İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürü Songül Kadıoğlu, “Mera Islah...

Okulların çevresine 7 bin ağaç diki...

İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Vakfı, Kilis ilinin karşısındaki...

Koyun ve işyeri hırsızları tutuklan...

Kilis’te büfe, telefon dükkân ve koyun hırsızlığı olayına karışan...