Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

Sabahattin YARAR   Türkiye olarak, çok uzun yıllardan beri, dünyanın neresinde olursa olsun...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “PUL KOLEKSİYONU YAPANLARIN DÜNYAYA DAHA FARKLI GÖZLE BAKMASINI SAĞLAR....

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, hayatta yalnızlık çok zordur. Yalnızlığın bin bir çeşidi...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Yardım Edelim de, Kardeş Olmayalım…...

Sabahattin YARAR   Türkiye olarak, çok uzun yıllardan beri, dünyanın...

Pul Koleksiyonunuz Var mı?

Metin MERCİMEK “PUL KOLEKSİYONU YAPANLARIN DÜNYAYA DAHA FARKLI GÖZLE...

Kadının Yalnızlığı

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, hayatta yalnızlık çok zordur. Yalnızlığın...

Aziz Muhammed Hüküm Bey’in; Arkadaş...

Hasan ŞAHMARANOĞLU   İnsanların tanışması birtakım vesilelere bağlıdır....

Selamlaşmak…

Mahmut SELÇUK   Günlük hayatımızda sabah kalkıyoruz ve güne başladığımız...

NAZARLIK TAKIN

Hoyratça yaşanan uzay çağında Haddini bilmeze çatasım gelir Goncalar açsa...

ÖZLEDİM TABİ

Bilmem nasıl geldi geçti onca yıl Neden yoruyorsun özledim tabi Gözümden...

KAPUSUZ KALASIN!

Vefa nedir bilmezsin astın duvara Harcadım gençliği günler zıvana, Bundan...

Kayıtsız çalışan esnaf kayıt altına...

Kilis’te haksız rekabet ile mücadele kapsamında kayıtsız çalışan esnaf...

3. Organize Sanayi Bölgesinin proje...

AK Parti Kilis İl Başkanı Av. Murat Karataş, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa...

“Üzüm üreticisi endişeli”

Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Kilis İl Temsilcisi Ziraat Mühendisi Güven...

Usulsüz besicilere sıkı denetim

Kilis Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri, İl’in muhtelif yerlerinde...

Kız alıp verme kavgasında 8 yaralı ...

Kilis’te kız alıp verme yüzünden çıkan kavgada 8 kişi yaralandı. Fatih...

Karataş Sosyal Tesisi yapımı sona y...

Kilis Belediyesi tarafından Karataş bölgesinde yapımına başlanan çok amaçlı...

Üniversitede TÜBİTAK desteği ile gü...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sağlık Hizmetleri MYO Öğretim Üyesi Mesut Yalçın’ın...

Rektör Karacoşkun Milat Gazetesi bö...

Milat Gazetesi Gaziantep bölge temsilcisi Mehmet Güngördü, Kilis 7 Aralık...

Sokak kedilerini her gün tavukla be...

Kilis’te bir kadın her gün kedileri kendi elleriyle tavuk ve ciğerle besliyor....

Okullar 21 Eylül’de açılacak

2020-2021 Eğitim ve Öğretim yılı 31 Ağustos’ta online olarak başlayacak....