Bağlama Nedir?

11 Eki 2018 Per 10:30
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“YERYÜZÜNDE YAŞAM DEVAM ETTİĞİ SÜRECE AŞK, UMUT, MUTLULUK, ŞİKÂYET, ACI, KEDER, SEVİNÇ GİBİ DUYGULAR, BAĞLAMANIN HAVASI, SUYU OLACAK VE TÜRKÜLER YÜREĞİMİZDE COŞACAKTIR.”

Orta Asya’dan Anadolu’ya yapılan göç sırasında, ata sazımız olarak bilinen Kopuz, Şamanlarca kutsal sayıldığı için çeşitli ayinlerde kullanılmıştır. Ancak kopuz, Türklerin Batıya göç etmesiyle uygarlıkların beşiği olan Anadolu’ya gelir. Horasan erenleri ile birlikte yola çıkan gezgin ozanlar, akıncılar göç yollarında yeniden yoğrulur ve tanıştığı birçok kültürle etkinleşir.
Ayrıca kopuz, Anadolu’nun zengin kültür birikimiyle de kucaklaşır. Değiştikçe gelişir, geliştikçe değişir. Büyük Selçuklular ve Osmanlılarla kaynaşır hem de Kafkasya’dan Balkanlar’a, Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar yayılır.
Daha sonra M.S. 14 yüzyıla gelindiğinde, evriminde bir ivme yaşanır kopuzun. Fiziksel özellikleri, tınısı, ses rengi ve çalma tekniği köklü değişimlere yönelir. Yine kopuzun sapına ‘perde’ bağlanmasıyla bağlama şekillenmeye başlar. Anadolu’da önce iki telliden üç telliye dönüşür. Tellerin yalnızca sayısı değil, niteliği de değişir.  At kılı, hayvan bağırsağı ve İpek’ten üretilen tel yerine, metal kullanımına geçilir. Böylece ‘şelpe’ tekniği olarak bilinen, parmaklarla çalma geleneği zamanla terk edilir. Tezene ya da mızrap ile tanışılır. Derken göğüs kısmın yapımında deriden vazgeçilir ve madensel telin basıncını karşılayabilmek için ağaç kullanılmaya başlanır. Zincirleme olarak sazın boyutu büyür ve sap boyu uzar. Bu gelişme ‘düzen’ denilen akort zenginliğini getirir. O da armonik yapının evrimini sağlar. Ezgiler giderek farklılaşır ve çeşitlenir. Bu durumda yöresel tavırlar kişilik kazanır.
Kopuzun bazı türlerine ‘saz’ denilmesi ise, 15. yüzyıla rastlar. Binlerce yılın birikimini ve büyük göçün izlerini taşıyan bağlama ise, benzer sazların ortak adı olur.
Bu önemli etkinliklerden sonra bağlama ailesi ortaya çıkar. Hayli kalabalık olan bağlama ailesinin üyeleri, yapılarına, tel ve perde sayılarına, boyutlarına, akort türlerine, çalınış biçimlerine, aşiret ve kavimlere, bölgelere ve çalındıkları mekânlarına, hatta söyleniş biçimlerine göre isim alır. Bu ailenin en küçük çocuğu ‘cura’dır. Anadolu’daki ilk evrim basamağı olan cura, en ince ses veren çalgıdır. En büyük ve en kalın sese sahip olan versiyonu ise meydan sazıdır.
Bağlama, diğer bölgelerde olduğu gibi Kilis’in Barak Havaları’na da eşlik etmiş ve bu uzun havanın yörede yayılmasını sağlamıştır. Bu konuda TRT İstanbul Radyoevi Ses Sanatçısı Sevim Seçkin’den almış olduğum bilgilere göre, özellikle bağlamada ana düzenler içinde yer alan ‘Müstezat’ makamı düzenini, Kilis ve Gaziantep insanı çok benimsemiş ve bu makamda birçok eserler ortaya koyduklarını bildirmiştir.
İşte binlerce yılın birikimiyle büyük güçle günümüze kadar gelen ve de Anadolu’muzun en yaygın halk çalgısı özelliğini taşıyan bağlama, hem insanlarımıza hem de türkülerimize hayat ve ilham vermiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

NORMAL Türkiye’de 353 kişiye 1 cami düşerken, 60 bin kişiye 1 hastane düşüyormuş. Bu...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “BANA BİR BALIK VERECEĞİNE, BİR BALIK TUTMASINI ÖĞRET.” Yapılan...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, hayat tek pencereden ibaret değildir. Hayatın birçok penceresi...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

NORMAL Türkiye’de 353 kişiye 1 cami düşerken, 60 bin kişiye 1 hastane...

YEMEK HİZMETİ ALINACAKTIR

KİLİS İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ-MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI BAKAN...

Sağlık İksiri “Balık”

Metin MERCİMEK “BANA BİR BALIK VERECEĞİNE, BİR BALIK TUTMASINI ÖĞRET.”...

Hayatın Pencereleri

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, hayat tek pencereden ibaret değildir....

Dil Yarası ve İbret-i Âlem Haller-1...

Mahmut İ. KANMAZ   Kim bilecek daha neler neler bekliyor ikimizi…...

BU GECE

Sen gecemde, gündüzümde bir ece İsmin dudağımda bal, tadı hece Çözülmedi...

SEN BEN

Sen rengârenk çiçek, ben de arıyım, Sen içi boş petek, ben de balıyım....

Kilis’e 9500 mülteci gönderil...

Harran Konteyner Kamp kapatılıyor   Kilis’e 9500 mülteci gönderiliyor!...

“Kilis, inanç turizminin merkezi ol...

Kilis Kent Gazetesi yazarı Hasan Şahmaranoğlu, Hasan Bitken ve muhabir İbrahim...

Kurbanlık fiyatları belli oldu

Kurban Bayramı’na 20 günlük bir süre kalırken, besi tesislerinde hazırlıklar...

Kilis’te yerli ve organik sebze yet...

Kilis’te çiftçi Erdal Akkurt, organik olarak salçalık, dolmalık biber ve...

Suriyelilerin bayram yolculuğu başl...

Kurban Bayramı’nı ülkelerinde geçirmek isteyen Suriyeliler, Kilis’teki...

“Kilis Karası Üzümü kurutarak satın...

Kilis Ziraat Odası Genel Sekreteri M. Ümit Deli, üreticilere Kilis Karası...

Öncüpınar Konteyner Kent kapatılıyo...

Kilis’te Suriyelilerin barındığı Öncüpınar konteyner kent kapatılıyor....

Kilis’te “Tarım Şurası” düzenlenece...

Kilis’te bugün Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından “Tarım Şurası”...

Vatandaşlar caddeye çıkarak alışver...

Kilis’te vatandaşlar, Cumhuriyet Caddesinde ve Cumhuriyet Meydanında her cumartesi...

Herkes 2. el otomobil satamayacak

Kilis Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (KESOB) Başkanı Şevket Memiler,...

Kilis’te Üniversite Tercih Danışma ...

YKS sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte Kilis İl Milli Eğitim Müdürlüğü...