Düşünce ve Yaşam Değerlerini Türkülere Aktaran İl: Kilis

28 Ağu 2017 Pts 23:12
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“BAHÇADAN HUDAR GELDİ
İÇİNDE BİBER GELDİ
BİZ BU KIZI ALANA KADAR
BAŞIMIZA NELER GELDİ. (DOST DOST EHEY DOST DOST)”

Türk Halk Edebiyatı’nda bir şiir türü olarak bilinen türküler, çoğunlukla hece vezni, az olarak da aruz vezni ile yazılmış ve bestelenmiştir.
Kilis türkülerine bir göz attığımız zaman, Türk Halk Müziği’nin en köklü ve en sağlam türkülerinden biri olduğunu görürüz. Ayrıca Kilis türküleri renkli ve neşeli olması nedeniyle, tüm dinleyenlere huzur ve mutluluk vermektedir.
Diğer taraftan Kilis türküleri, Anadolu türküleriyle tamamen bir farklılık göstermekte ve kendine özgü bir şekli ortaya koymaktadır. Özellikle Kilis türküleri, Barak uzunhavaları hariç, neşeli ve akıcı bir formda olmasıdır. Hiç bir zaman acıları ve ölüm temalarını işlemez.
Kilis insanı yıllar boyu hiç boş durmamış, şiir, edebiyat, felsefe, mantık, musiki gibi değerlerin yanı sıra türkülere de yer vermiş, düşünce ve yaşam değerlerini türkülere mal etmiştir. Zeytinyağından tutun kokladığı karanfile, su içtiği kastele (Çeşme) kadar el atmış ve akıcı bir üslupla nice türküler ortaya koymuştur.
Şimdi düşünce ve yaşam değerlerimizi ele alan Kilis türkülerini tek tek görelim:
Çeşitli tatlılara imza atan Kilis insanı, türkülerinde helvacılara da yer vermiş ve

“HELVACI HELVA
KENDİR TOHUMLU HELVA
ŞEKER LOKUMLU HELVA” türküsünü bestelemiştir.

Kilis’te yapılan gurabiyelerin  önde gelenlerinden biri “Gerebiç”tir. Ramazan günlerinin vazgeçilmez bir ürünü olan gerebiç için bakınız neler söylenmiş.

“KARATAŞ BOYANIR MI
ÖPSEM YAR UYANIR MI
SEN ORADA BEN BURDA
BUNA CAN DAYANIR MI?

GINDIR GINDIR AĞA GEREBİÇ
GINDIR GINDIR PAŞA GEREBİÇ.”

Ağaçların bilgesi diye anılan zeytin ağacını severek yetiştiren Kilis insanı, zeytinyağına öğlesine bir değer vermiş ki, her sabah “Zeytinyağı-zahter”i kahvaltısında eksik etmemiştir. Ayrıca zeytin ağacı üzerine de “Zeytin Yaprağı Yeşil” isimli  çok güzel bir türkü bestelemiştir.

ZEYTİN YAPRAĞI YEŞİL (AMAN BİR YAR ELİNDEN)
ALTINDA KAHVE PİŞİR(YANDIM BİR YAR ELİNDEN)
BENİ SANA VERMEZLER(AMAN DA BİR YAR ELİNDEN)
AKLIN BAŞINA DEVŞİR. (OY NERELERE GİDEM ELİNDEN)

Kilis’te zeytinyağı ile birlikte bağcılık da çok ilerlemiş ve üzüm bağları üzerine “Kilis Bağlar Ülkesi” türküsü yapılmıştır.

“KİLİS BAĞLAR ÜLKESİ (AMAN AMAN)
BAĞLAR ÜZÜM BÖLGESİ
ÜSTÜNDEKİ SALKIMLAR (AMAN AMAN)
BU SENENİN MEYVESİ.”

Kilis insanın gelin ve kaynana atışmalarını da kaleme almış ve bu konuda doyulmaz bir türkü ortaya koymuştur.

DUVARDA ELEK Mİ OLUR
EL KIZI MELEK Mİ OLUR
KÖR OLASI KAYNANA
KAPIDA HANEK Mİ OLUR.

 

AMAN BAŞIM, NANAY

AĞRIDI DİŞİM NANAY

ÇOK İÇMİŞİM NANAY

NANAY GÜLÜM NANAY.

Dünyanın hiçbir ülkesinde ve yöresinde “sıçan” üzerine şiir ve türkü yapılmamış olup, sadece Kilis’te bunun için türkü bestelenmiştir. Kilis insanı, kış için ahşap ambarlarda sakladığı zahire (buğday ve ürünleri) için evlerde kedi beslemiş ve sıçanı yaklaştırmamıştır. Şimdi bu türkünün sözlerini birlikte görelim.

“SIÇANIN GÖZLERİ HUMAR
BİRİNİ AÇAR BİRİNİ YUMAR
KOMŞUSUNDAN HÂLÂHİSSE UMAR
ZAMPARA OLMUŞ BİZİM SIÇAN.

 

AMAN GELİN HÖSNE GELİN

HER SÖZÜME KÜSME GELİN

ASKER OLDUM GİDİYORUM
MEKTUBUNU KESME GELİN.”
Kalaylı kaplarda yenen yemeğin, içilen suyun insana ne denli bir şevk verdiğini gören Kilis insanı, bunu yoğurtla birlikte ele almış ve güzel bir türkü ortaya koymuştur.

“KALAYLI TAS YOĞURDU
SENİ KİMLER DOĞURDU
SENİ DOĞURAN ANA
KAYMAKLA MI YOĞURDU.”

Kilis’te yetişen ve Zerdali türünden olan “Mişmiş” çok sevilen bir meyve türüdür. Kilis insanı Mişmiş’i o kadar çok sevmiş ki, onu dilinden düşürmeyip nağmelere dönüştürmüştür. Hem de ülkemizde çok az ele alınan Saba makamında bestelenmiş olan bir türküdür.

“BAHÇADA MİŞMİŞ
SARARIP YERE DÜŞMÜŞ
ÇOK SEVDİĞİM HADDÜÇ BACI
AKLIMA DÜŞMÜŞ.”
Yine Kilis insanı, dut ağacını ve meyvesini o kadar sevmiş ki, dut ağacı üzerine bir türkü yapmış ve bu türküye “emti” (hala) sevgisini de katarak, türküye ayrı bir renk kazandırmıştır.

“DUT AĞACI DUT VERİR
YAPRAĞINI KIT VERİR
ERGEN OĞLAN ERGEN KIZ
SARILDIKÇA TAT VERİR.

 

AMANIN DA EMTİ BELİME DE BAS
LİRALARI KALDIR BEŞİBİRLİK AS.

Kilis düğünleri sırasında, oğlan evi gelin üzerine bir şiir ortaya koymuş ve bunu akıcı bir formda nağmelere dönüştürmüştür.

“BAHÇADAN HUDAR GELDİ
İÇİNDE BİBER GELDİ
BİZ BU KIZI ALANA KADAR
BAŞIMIZA NELER GELDİ.(DOST DOST EHEY DOST DOST)”

Ayrıca Kilis insanı, çeşmesinden su akmayınca, sitemlerini nağmelere dökmüş ve “Kuru Kastel Akmıyor” neşeli türküsünü ortaya koymuştur.

“KURU KASTEL AKMIYOR(HA HA NAY NAY)
YAR YÜZÜME BAKMIYOR(HA HA NAY NAY)
ON DESTE GÜL KOKLADIM (HA HA NAY NAY)
YÂRİM GİBİ KOKMUYOR” (HA HA NAY NAY)

İşte Kilis insanı, meyvesine (mişmiş), zeytin ağacına, düğününe, dut ağacına, çeşmesine, bağına, üzümüne, gerebicine, helvasına, yoğurduna, sütüne hatta evinde dolaşan sıçanına bile sahip çıkmış ve bu düşüncelerini türkülere aktarmıştır.
Bu arada “Zeytin Yaprağı Yeşil Altında Kahve Pişir” Kilis türküsünün ikinci kıtasında ki sözlere değinmeden geçemeyeceğim. Bu dörtlükte, Kilis kadınının ne kadar mantıklı ve özgür bir düşünceye sahip olduğunu ve bunun türkülere mal edildiğini şu şekilde görmekteyiz.

“SANDIK SANDIK ÜSTÜNE
BASMAM SANDIK ÜSTÜNE
KIRK YIL KOCASIZ KALSAM
VARMAM KUMA ÜSTÜNE.”

Hoşça kalın.

Benzer Haberler

AĞIT Uzay’dan ağıt sesleri geliyormuş. Halimize ağlıyorlardır!… *** UFO Türkiye’nin...

Yorum 
0

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri: Prof. Dr. Alâeddin...

Yorum 
0

Nejat TAŞKIN   Zaman zaman televizyonda TRT Müzik kanalını açar, Türk müziğinin önemli isimlerini...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

AĞIT Uzay’dan ağıt sesleri geliyormuş. Halimize ağlıyorlardır!…...

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca’nı...

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri:...

TRT Müzik Televizyonunda Uzman Sağl...

Nejat TAŞKIN   Zaman zaman televizyonda TRT Müzik kanalını açar, Türk müziğinin...

Uluslararası Pazarlamada Çetin Koşu...

Prof. Dr. Erdoğan TAŞKIN     Günümüz işletmelerinde uluslararası...

Kilisli Emekli Bir Öğretmenin Unutu...

Gurbette Bayram-19   Aysel MASMANACI BEŞOĞLU   KİLİS’TE DÜĞÜN...

YURDUMUZDA YETİŞİR

Meyvenin en tatlısı, Sebzenin kat katlısı, Buğdayların en hası, Yurdumuzda...

Yukarı Afrin Barajı yapımı sürüyor...

Kilis’in uzun vadeli içme suyu ihtiyacını garanti altına alacak Yukarı...

Kilis’te hayvan sayısı güncelleniyo...

Kilis İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, her yaştan hayvanların...

Uyuşturucu operasyonunda 4 tutuklam...

Kilis merkezli bir ilde düzenlenen uyuşturucu operasyonunda gözaltına alınan...

Evlere giren hırsızlar tutuklandı...

Kilis’te evlere girerek ziynet eşyası ve hayvan hırsızlığı yapan zanlılar...

Kilis’in üçte biri esnaflardan oluş...

Kilis Esnaf ve Sanatkârlar Birliği (KESOB) Başkanı Ömer Sevengül yaptığı...

Bayanlar Almanya’daki mesleki...

Kilis Belediyesi’nin Mannheim Belediyesi ile ortaklaşa yürüttüğü proje...

Yazarlık atölyesi faaliyetlerine ba...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde eğitim gören bir grup...

AFAD güvenli hayvan kurtarma merkez...

Kilis Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD) tarafından güvenli hayvan kurtarma...

Okul müdürleri ile toplantı yapıldı...

Kilis İl Milli Eğitim Müdürü Ahmet Alagöz başkanlığında, İl Milli...

Sosyal Projeler Komisyonu Üyeleri K...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi “Sosyal Projeler Komisyonu” üyeleri, eden Rektör...

Aramızdan Ayrılanlar

İbiş KAFTANCI….85 İnayet KARACAN…79 Emine KARAKUŞ…94 Ahmet ÇİYAN…83...

Otomobil, yolun ortasında yandı

Kilis’te Suriyeli Muhammet Mulhadi yönetimindeki otomobil, bilinmeyen nedenle...