Düşünce ve Yaşam Değerlerini Türkülere Aktaran İl: Kilis

28 Ağu 2017 Pts 23:12
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“BAHÇADAN HUDAR GELDİ
İÇİNDE BİBER GELDİ
BİZ BU KIZI ALANA KADAR
BAŞIMIZA NELER GELDİ. (DOST DOST EHEY DOST DOST)”

Türk Halk Edebiyatı’nda bir şiir türü olarak bilinen türküler, çoğunlukla hece vezni, az olarak da aruz vezni ile yazılmış ve bestelenmiştir.
Kilis türkülerine bir göz attığımız zaman, Türk Halk Müziği’nin en köklü ve en sağlam türkülerinden biri olduğunu görürüz. Ayrıca Kilis türküleri renkli ve neşeli olması nedeniyle, tüm dinleyenlere huzur ve mutluluk vermektedir.
Diğer taraftan Kilis türküleri, Anadolu türküleriyle tamamen bir farklılık göstermekte ve kendine özgü bir şekli ortaya koymaktadır. Özellikle Kilis türküleri, Barak uzunhavaları hariç, neşeli ve akıcı bir formda olmasıdır. Hiç bir zaman acıları ve ölüm temalarını işlemez.
Kilis insanı yıllar boyu hiç boş durmamış, şiir, edebiyat, felsefe, mantık, musiki gibi değerlerin yanı sıra türkülere de yer vermiş, düşünce ve yaşam değerlerini türkülere mal etmiştir. Zeytinyağından tutun kokladığı karanfile, su içtiği kastele (Çeşme) kadar el atmış ve akıcı bir üslupla nice türküler ortaya koymuştur.
Şimdi düşünce ve yaşam değerlerimizi ele alan Kilis türkülerini tek tek görelim:
Çeşitli tatlılara imza atan Kilis insanı, türkülerinde helvacılara da yer vermiş ve

“HELVACI HELVA
KENDİR TOHUMLU HELVA
ŞEKER LOKUMLU HELVA” türküsünü bestelemiştir.

Kilis’te yapılan gurabiyelerin  önde gelenlerinden biri “Gerebiç”tir. Ramazan günlerinin vazgeçilmez bir ürünü olan gerebiç için bakınız neler söylenmiş.

“KARATAŞ BOYANIR MI
ÖPSEM YAR UYANIR MI
SEN ORADA BEN BURDA
BUNA CAN DAYANIR MI?

GINDIR GINDIR AĞA GEREBİÇ
GINDIR GINDIR PAŞA GEREBİÇ.”

Ağaçların bilgesi diye anılan zeytin ağacını severek yetiştiren Kilis insanı, zeytinyağına öğlesine bir değer vermiş ki, her sabah “Zeytinyağı-zahter”i kahvaltısında eksik etmemiştir. Ayrıca zeytin ağacı üzerine de “Zeytin Yaprağı Yeşil” isimli  çok güzel bir türkü bestelemiştir.

ZEYTİN YAPRAĞI YEŞİL (AMAN BİR YAR ELİNDEN)
ALTINDA KAHVE PİŞİR(YANDIM BİR YAR ELİNDEN)
BENİ SANA VERMEZLER(AMAN DA BİR YAR ELİNDEN)
AKLIN BAŞINA DEVŞİR. (OY NERELERE GİDEM ELİNDEN)

Kilis’te zeytinyağı ile birlikte bağcılık da çok ilerlemiş ve üzüm bağları üzerine “Kilis Bağlar Ülkesi” türküsü yapılmıştır.

“KİLİS BAĞLAR ÜLKESİ (AMAN AMAN)
BAĞLAR ÜZÜM BÖLGESİ
ÜSTÜNDEKİ SALKIMLAR (AMAN AMAN)
BU SENENİN MEYVESİ.”

Kilis insanın gelin ve kaynana atışmalarını da kaleme almış ve bu konuda doyulmaz bir türkü ortaya koymuştur.

DUVARDA ELEK Mİ OLUR
EL KIZI MELEK Mİ OLUR
KÖR OLASI KAYNANA
KAPIDA HANEK Mİ OLUR.

 

AMAN BAŞIM, NANAY

AĞRIDI DİŞİM NANAY

ÇOK İÇMİŞİM NANAY

NANAY GÜLÜM NANAY.

Dünyanın hiçbir ülkesinde ve yöresinde “sıçan” üzerine şiir ve türkü yapılmamış olup, sadece Kilis’te bunun için türkü bestelenmiştir. Kilis insanı, kış için ahşap ambarlarda sakladığı zahire (buğday ve ürünleri) için evlerde kedi beslemiş ve sıçanı yaklaştırmamıştır. Şimdi bu türkünün sözlerini birlikte görelim.

“SIÇANIN GÖZLERİ HUMAR
BİRİNİ AÇAR BİRİNİ YUMAR
KOMŞUSUNDAN HÂLÂHİSSE UMAR
ZAMPARA OLMUŞ BİZİM SIÇAN.

 

AMAN GELİN HÖSNE GELİN

HER SÖZÜME KÜSME GELİN

ASKER OLDUM GİDİYORUM
MEKTUBUNU KESME GELİN.”
Kalaylı kaplarda yenen yemeğin, içilen suyun insana ne denli bir şevk verdiğini gören Kilis insanı, bunu yoğurtla birlikte ele almış ve güzel bir türkü ortaya koymuştur.

“KALAYLI TAS YOĞURDU
SENİ KİMLER DOĞURDU
SENİ DOĞURAN ANA
KAYMAKLA MI YOĞURDU.”

Kilis’te yetişen ve Zerdali türünden olan “Mişmiş” çok sevilen bir meyve türüdür. Kilis insanı Mişmiş’i o kadar çok sevmiş ki, onu dilinden düşürmeyip nağmelere dönüştürmüştür. Hem de ülkemizde çok az ele alınan Saba makamında bestelenmiş olan bir türküdür.

“BAHÇADA MİŞMİŞ
SARARIP YERE DÜŞMÜŞ
ÇOK SEVDİĞİM HADDÜÇ BACI
AKLIMA DÜŞMÜŞ.”
Yine Kilis insanı, dut ağacını ve meyvesini o kadar sevmiş ki, dut ağacı üzerine bir türkü yapmış ve bu türküye “emti” (hala) sevgisini de katarak, türküye ayrı bir renk kazandırmıştır.

“DUT AĞACI DUT VERİR
YAPRAĞINI KIT VERİR
ERGEN OĞLAN ERGEN KIZ
SARILDIKÇA TAT VERİR.

 

AMANIN DA EMTİ BELİME DE BAS
LİRALARI KALDIR BEŞİBİRLİK AS.

Kilis düğünleri sırasında, oğlan evi gelin üzerine bir şiir ortaya koymuş ve bunu akıcı bir formda nağmelere dönüştürmüştür.

“BAHÇADAN HUDAR GELDİ
İÇİNDE BİBER GELDİ
BİZ BU KIZI ALANA KADAR
BAŞIMIZA NELER GELDİ.(DOST DOST EHEY DOST DOST)”

Ayrıca Kilis insanı, çeşmesinden su akmayınca, sitemlerini nağmelere dökmüş ve “Kuru Kastel Akmıyor” neşeli türküsünü ortaya koymuştur.

“KURU KASTEL AKMIYOR(HA HA NAY NAY)
YAR YÜZÜME BAKMIYOR(HA HA NAY NAY)
ON DESTE GÜL KOKLADIM (HA HA NAY NAY)
YÂRİM GİBİ KOKMUYOR” (HA HA NAY NAY)

İşte Kilis insanı, meyvesine (mişmiş), zeytin ağacına, düğününe, dut ağacına, çeşmesine, bağına, üzümüne, gerebicine, helvasına, yoğurduna, sütüne hatta evinde dolaşan sıçanına bile sahip çıkmış ve bu düşüncelerini türkülere aktarmıştır.
Bu arada “Zeytin Yaprağı Yeşil Altında Kahve Pişir” Kilis türküsünün ikinci kıtasında ki sözlere değinmeden geçemeyeceğim. Bu dörtlükte, Kilis kadınının ne kadar mantıklı ve özgür bir düşünceye sahip olduğunu ve bunun türkülere mal edildiğini şu şekilde görmekteyiz.

“SANDIK SANDIK ÜSTÜNE
BASMAM SANDIK ÜSTÜNE
KIRK YIL KOCASIZ KALSAM
VARMAM KUMA ÜSTÜNE.”

Hoşça kalın.

Benzer Haberler

VALİ   Başarılı işadamlarının vali olması istenmiş.   Öyleyse yakında “Jet...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, NE KASKETİM KALDI SENİN ORA İŞİ...

Yorum 
0

Murat AK   Can gezikolikler, sevgili dostlar hepinize kucak dolusu selamlar. Yazılarımızı Facebook...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

VALİ   Başarılı işadamlarının vali olması istenmiş.   Öyleyse...

31. Uluslararası Şile Bezi Kültür v...

Metin MERCİMEK “MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, NE KASKETİM KALDI...

Başkent’in Termal Üssü: HAYMANA...

Murat AK   Can gezikolikler, sevgili dostlar hepinize kucak dolusu selamlar....

AVAT ZAMAN İÇİNDE

Kilis Şirinlemeleri…   AVAT ZAMAN İÇİNDE   Körler Çarşısı...

UNUTMUŞUM BEN

Menzilin kaybetmiş seyyah misali Uzak iklimlere atılmışım ben Ne saraylar...

Türkiye, Avustralyalı IŞİD’linin ia...

Kilis Ağır Ceza Mahkemesi, 2016’da Suriye’den Türkiye’ye kaçak yollarla...

“Mücbir sebebin uzatılmasını istiyo...

Kilis Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı (KİTSO) Hacı Mustafa Celkanlı, mücbir...

Balkondan düşen çocuk öldü

Kilis’te balkondan düşen 2 yaşındaki çocuk yaşamını yitirdi. Necmettin...

İşyerini silah zoruyla gasp eden 5 ...

Kilis’te bir işyerinden silah zoruyla 150 bin dolar aldığı iddia edilen...

Kilis’te kavun hasadı başladı

Yaz aylarının karpuz ile birlikte vazgeçilmez meyve ikilisinden olan kavunun,...

EBYS eğitimleri tamamlandı

Kilis İl Özel İdaresi tarafından başlatılan, İçişleri Bakanlığı’nın...

Esnaf Odası’na yeni hizmet aracı

Kilis Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (KESOB) Başkanlığına yeni...

Kurumsal kapasite güçleniyor

İpekyolu Kalkınma Ajansı-2018 Teknik Destek Programı kapsamında kurum tarafından...

Motosiklet ile araç çarpıştı: 2 yar...

Kilis’te motosiklet ile otomobilin karıştığı trafik kazasında 2 kişi...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KAPIŞ Araplar şimdi de Türkiye’ye at almaya geliyormuş. Bazıları da...

Turşu Kültürü

Metin MERCİMEK “GENELDE KIRSAL ALANDA KIŞA HAZIRLIĞI YAPILAN GIDALARDAN...

Sana Yağı Kutusundan Okul Çantası...

Gülseren FEDAKÂR YALAZA   Bizim bakkal dükkânımız vardı. Babam sabahleyin...

TEZE KİLİS DOLMASI

Kara balcan çıktımı, Karışık dolma edicin. Tüylü acır, heylan kabak,...