Eski Bayramlar

27 Tem 2018 Cum 10:08
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Ecz. İbrahim BEŞE

 

Eski bayramlar çok yazılıp çizilmiş bir konudur. Ama bize göre, Kilis’in eski bayramları sanki daha bir güzel ve kendine özgüdür. Bayramlar yaklaştığında başta çocuklar olmak üzere herkes değişik bir heyecan, çalışma ve telaş içerisine girerlerdi. Annelerimiz “ev çıkarır” (evin baştan sona temizlenmesi, mevsimlik eşyaların çıkarılması) , gerebiçleri (içi cevizli kurabiye), kâhkeleri (peksimet), bayram yemeklerini hazırlardı. Çocuklar yeni elbiselerinin, ayakkabılarının ve bayramda alacakları bayramlıkların heyecanını günler öncesinden yaşamaya başlarlardı. Özellikle terziler, künefeciler, baklavacılar gecenin geç saatlerine kadar çalışırlardı. Yaklaşan Kurban Bayramı ise, kasaplar bir hafta on gün önceden itibaren dükkânlarını açmazlar, evlerde de bir süre “ete göresme” (et yemeğini özleme) diye etsiz yemekler pişirilirdi. Yine kurban bayramından haftalar önce alınan kurbanlıklar havuşta, parkta harman yerinde, mahallenin harabasında çocuklar tarafından itina ile beslenirdi. Nişanlı kızların evine, damat evi tarafından eğlence eşliğinde, süslenmiş koç gönderilirdi.
Bayram sabahı erkekler erken kalkıp bayram namazına giderler, hanımlar ve kız çocukları da bayram günü hazırlıklarını tamamlarlardı. Çocuklar renk renk elbiselerini, büyükler takımlarını giyer önce kabristan ziyareti yapılırdı.

Bayram günleri mezarlık, kalabalığı ile tam bir bayram yerine bürünürdü. Kurban Bayramında ilk gün kurban kesimi ile meşgul olunur, etler dikkatlice bölünür ve fakirlerin, akrabaların, komşuların hakkı ilk önce ayrılırdı. Fazla etler kavrulup tuzlanarak, daha sonra kullanmak üzere carralara basılır, buna da “topaç” denirdi. Bayram boyunca sokaktan “kelle üttüren!” sesleri eksik olmazdı. Mangalda kayılan kömürde püştürmelikten çıkarılan etlerle kebaplar, oruklar, kübülmüşşeler hazırlanır, yufka ekmekle, üzerine peyvaz konarak afiyetle yenirdi. Kaptıkları çözleri (kullanılmayan et parçaları) yemekle meşgul olan kediler etrafta pek görülmez, bu durum çocuklara “pissikler hacca gitti” diye anlatılırdı.

İş bitince önce aile içinde bayramlaşılır, sonra büyükleri ziyaret başlardı. Küçükler, kendilerinden büyük olan akraba komşu, ahbap sırasına göre ziyarete gider ve büyüklerin elini öperlerdi. Bayram içerisinde bu ziyarete iade-i ziyaret yapmak adettendi. Büyükler bayramlık verirken, çocuklar anne babasının tembihi ile almamakta direnir gibi yapar, ısrar üzerine bir yandan da “artık alsam mı?” diye ana babasına yan gözle bakardı. Zorla cebine konan bayramlığın merakına dayanamayan çocuklar, cebinin kenarından bayramlığın ucuna bakarak merakını giderirdi.

Bayramın en hoş yerleri çocuklar için kurulan bayram yerleriydi. Bir hafta önceden, Ayinönü’nde, Damlacık’ta, Debboy Meydanında kurulmaya başlanan “salıngaçlar (salıncak), naarbalar (dönme dolap), höngülhöçler (tahtıravalli)” bayram günü için hazır hale getirilirdi. Salıncağın kurulması için, yeterli yükseklikteki sağlam bir direk, iki ucuna, üçer direğin yere çakılması ile oluşturulan dayanma noktasının arasına yerleştirilir ve dört beş çocuğun sığacağı salıncak bu orta direğe sağlam iplerle bağlanırdı. Her salıncağın başında çocuklar kuyruk oluştururdu. Bir grubun sallanması on- on beş dakika sürer, inme zamanının yaklaştığı salıncak sahibinin “aha anana, aha babana, aha emmine, molaaa, eteğin, cebin çerez dolaaa” tekerlemesinden anlaşılırdı. Süresi bittiği halde bayramlığı çok alanlar, salıncaktan inmeden “tezeloruk” diyerek süreyi yeniden başlatırlardı.

Erkek çocukların ellerinde “tapa dabançaları” olurdu. Yüksük büyüklüğünde ve şeklinde mantardan yapılmış tapanın ortası dip kısmına doğru deliktir ve bu deliğin sonunda az miktarda baruttan yapılmış patlayıcı bir madde vardır. Mantar, teneke tabancanın namlu ucuna takılır, namlu içerisinde bulunan sivri demir tetik vasıtası ile yaydan kurtularak tapa içerisindeki eczaya çarpar ve kuvvetli bir ses çıkardı. Böylece her mahalle ve sokaktan mantar tabancalarının sesi bayram sonuna kadar devam ederdi. Küçük bir tahta sehpanın üzerindeki tepside, nişasta ve sütten yapılmış, üzerine toz şeker dökülmüş, değişik boyalarla süslenmiş “haytalyalar” (sulu muhallebi), biraz ilerideki satıcıların tezgâhlarında şekerle kaplanmış renkli kudamalar (leblebiler), at, kuş, araba biçiminde kalıplanmış şekerlemeler, mayanalı hedikler satılırdı. Bugün çok sevip saydığımız bir ağabeyimizin tahta tulumbasında yapıp sattığı dondurmanın tadı halen damağımızdadır. Naarbalar gıcırdayan gürültüleri ile insan gücüyle çevrilir, bayram yerinin etrafı “naylon arabalarla” (lastik tekerlekli at arabaları) gezilirdi. Bayram yerinde çocuklar zamanın nasıl geçtiğini bilmez, akşamüzeri eve yorgun bir halde döner, annelerinin emekle yaptığı bayram yemeğini (kızartma, orman, pirinç pilavı zerde vs.) yer ve ertesi güne güç toplamak için erkenden derin bir uykuya dalarlardı.

Benzer Haberler

ERKEN On bebekten biri erken doğuyormuş. Hayret, burada bir şey var sanıyorlar!… *** SAHİP...

Yorum 
0

Sabahattin YARAR   Bende bulunan Türkçe Sözlükte, Dalkavukluk; Kendisine çıkar ve yarar...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “KISA VADEDE BİZİM İŞİMİZE GELEN, ZEVK VEREN, KOLAYLIK SAĞLAYAN ALIŞKANLIKLARIMIZ,...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

ERKEN On bebekten biri erken doğuyormuş. Hayret, burada bir şey var sanıyorlar!…...

Zamane Hastalığı: Dalkavukluk…

Sabahattin YARAR   Bende bulunan Türkçe Sözlükte, Dalkavukluk; Kendisine...

Spor Yapmayı Ertelemeyelim ve İhmal...

Metin MERCİMEK “KISA VADEDE BİZİM İŞİMİZE GELEN, ZEVK VEREN, KOLAYLIK...

Bir Çocuğu Da Siz Giydirin!

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım,  her çocuk bir dünyadır. Bir dünya...

YİNE SEN VARDIN

Yine akşam oldu, çöktü karanlık Aklımda, fikrimde yine sen vardın Daraldı...

DÖN GEL

Duyum aldım ordaymışsın Dön gel yavrum dön gel bana Ben öksüzüm, sense...

Sabah namazı buluşma programı düzen...

Kilis İl Müftülüğü Şehit Yunus Emre Doğan Üniversite Camii’nde, “Sabah...

Kurs öğreticilerine seminer düzenle...

Kilis İl Müftülüğü tarafından 4-6 yaş Kur’an Kursu öğreticilerine...

2.2 milyar TL’lik proje uygulandı...

İl Koordinasyon Kurulu toplantısı yapıldı   2.2 milyar TL’lik proje uygulandı...

Çiftçilerin sorunları tespit edildi...

Kilis’te önceki gün meydana gelen aşırı yağıştan zarar gören çiftçilerin...

Belediye yeni hizmet binasına taşın...

Kilis Belediyesi, pazartesi günü yeni hizmet binasında hizmet vermeye başlayacak....

Kilis’te askeri hareketlilik ...

Komando birlikleri ile mayına dayanıklı kirpiler ve topçu bataryaları Kilis’in...

Çiftçi de kredi alma derdine düştü...

Kilis’teki çiftçi vatandaşlar arasında kredi kullanma oranının gün geçtikçe...

Kaymakam Şener muhtarlarla bir aray...

Kilis’in Polateli Kaymakamı Mahmut Şener, muhtarlarla bir araya geldi. Polateli...

Kilis’e modern emniyet binası

Kilis İl Emniyet Müdürlüğü’nün arka tarafına yapılacak ek hizmet binası...

Kilis’te havalar serinliyor

Kilis’te ekim ayının ilk günlerine kadar etkisini sürdüren yaz sıcakları...

Çöpleri yere atıyorlar

Kilis’te çöp konteyneri ve uyarı levhası olmasına rağmen vatandaşlar...

Kilis Lisesi mezunları bir araya ge...

Kilis Lisesi’nden mezun olun hemşehriler İstanbul’da bir araya geliyor....