Gelorum Gidorum

04 Oca 2018 Per 10:11
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Uğur ELHAN

 

Gaziantep ile Kilis asındaki her alanda yaşanan çekişmeyi bir türlü çözemedim gitti. Özellikle Anteplilerin bize takılmaları oldukça çok ve abartılı! Her iki toplum arasında ince ya da kaba, sert ya da yumuşak, sulu ya da hoyrat dokundurmalar, yergiler, iğnelemeler art arda sıralanır gider. Hele üç beş Anteplinin arasına düşmüşseniz vay halinize! Sizi sinirlendirmek, kızdırmak için ellerinden gelen her şeyi yaparlar. Bu tür ortamlarda bulundum da ondan biliyorum. Nizip için böyle bir sorun yok nedendir bilinmez. Bana kalırsa Kilis, Antep için hep bir handikap olmuş. Egemenlik kuramadığı, sözünü yürütemediği bir ilçesi olmuş. Eskiden, dışarıda olduğumuz zaman bize nereli olduğumuzu sorarlardı. “Kilisliyiz” derdik. Yine sanki yanıt alamamışlar gibi “Yani Gaziantep’in Kilis’i mi?” diye sorduklarında, yanıt olarak yine “Kilisliyiz ” derdik. Çok şükür ki artık ayrıyız yönetsel olarak ve üvey evlat konumundan da kurtulduk.
70’li yıllarda Ankara’ da Siyasal’da okurken, Sabri diye Antepli bir arkadaşım vardı. Aman Allah’ım! Bir çene, bir çene ki tut tutabilirsen. İkide bir, durup dururken, salt gıcıklık olsun diye kahkahayı basar ve: Eğem bilin mi? Kilisliynen bi yılanı bi torbuya goyuklar, yılan biçara çığırmış “Aman aneee Kilisli beni sokor!”. Hemen ardından bir başka örneğe geçer: Eğem bilin mi? Istanbul’ a yerleşik olan bi Kilisli, bayram gutlaması eçin gettigi evin sabısını bulamayıncı, gapıya bi not bırakık, “Geliyoruz, gidiyoruz sizi evde bulamoruk” . Arkasından alaycı kahkahalar, küçültücü göz kırpmalar, dudak bükmeler! Yine abartarak “ geloorum, gidoorum ” diye biz Kilislilerle alay etmeler… Kızmıyoruz, artık bu tür kakalı şakalara alıştık, sağ olasıcalar çok seviyorlar(!) bizleri. Menşur beklavacıları(!) Memik Usta’nın bir sözü var menşur dizilerinde: “Get işine !” Bizim de ünlü ozanlarımızdan rahmetli Terzi Korkmaz Kın’ın mezar taşında yazıyor bu sözler: “Get işine”. Yanıtımız bu bizim: “Get işine!”
NATIONAL GEOGRAPHİC dergisinin Ağustos 2006 sayısında bir tarihsel araştırma yazısı var. Başlığı, “HAREM-SIRLAR PERDESİ”. Osmanlı sarayında cariyelere, padişah hanımlarına verilen eğitimden ve onların yaşamlarından söz ediliyor. 87. sayfadan bir tümceyi alıyorum. “Cariyeler, kalfa ve ustalar nezaretinde İslamiyet’i, Türk kültürünü, oturup kalkma adabını, sohbet etmeyi, el işlerini, okuma yazmayı, dans etmeyi, bir müzik aleti çalmayı ve “geloorum, gidoorum” şeklindeki Saray Türkçesini konuşmayı öğrenirlerdi.”
I. Sultan Selim (Yavuz), Mercidabık seferinden sonra Kilis ve yöresini, ikliminin yumuşak oluşu ve bitki örtüsünün zenginliği nedeniyle yerleşim yeri olarak düzenlemiş. Hatta Kilis ve yöresi Evliya Çelebi SEYAHATNAMESİ’nde Hanım Sultan’ın “HAS BAHÇE” si olarak belirtiliyor. Kilislinin “gelorum, gidorum” biçimindeki konuşması ve bu ağız özelliği, “Saray Türkçe”sini kullanma geleneğinden gelmektedir. Bu söyleyişin de bir soyluluğu vardır anlayacağınız. Kilis ağzını alay konusu yapan kendini bilmez kimseler, bir bakıma kendileriyle alay ettiklerinin ayırdında değiller ne yazık! Kilis ağzından birkaç örnek deyiş vereyim: “Bazar ola!” demek; hayırlı alış verişler demektir. “Oğur ola!” demek; iyi yolculuklar demektir. “Üstüm arıca” demek; giysim temiz demektir. “Her iki bakanağın pürtlüye de eline gele!” demek; her iki gözün çıka da eline gele, demektir. “Bakanak”, bak- eyleminden –enek yapım ekiyle oluşturulmuş addır. “pürtlemek” se, “pürt” ses yansıması adından –le yapım ekiyle oluşturulmuş eylemdir. Hangisini sayayım Kilis ağzı söyleminin, o denli çok ve o denli arı ki. Kilis ağzı, kökü Orta Asya Türkçesi’ne dayanan gerçek Türkçe, bozulmamış Türkçe, otantik ve etimolojik yönden incelenmeye değer bir Türkçe’dir. Bundan dolayıdır ki; Muallim Rıfat BİLGE, Necip Asım YAZIKSIZ, Ö. Faruk Kadri TİMURTAŞ, Seyfettin BAŞÇILLAR gibi önemli dilbilimcilerimiz ve edebiyatçılarımızla, artık adını ve şanını dünyanın tanıdığı ünlü müzikolog, Klasik Türk Müziğimizde besteci ve yorum ustası Alâeddin YAVAŞÇA, bu güzel “KİLİS TÜRKÇESİ”nin eseri olmuştur.
Geçenlerde bir özel televizyon kanalında Kilis belgeseli gösterilmiş, bütün herkesin “Deli Coşkun” diye bildiği bir hemşerimizle de röportaj yapılmış. Coşkun’un özellikle tarih ve coğrafya konularındaki bilgisiyle şaşkına dönmüş sunucu. İşte tam o günlerde bir Antepli dostumuz, bu programı izlemiş olmalı ki; bize “Eğem neşel oli, bu işi egnamadık, Kilis’in delileri hep beyle mi oliy? ” diye sormuştu. “Evet” dedik şakayla, “Bu daha en bilgisizi, eğer gereksinim duyarsanız, bizde çok var, size gönderelim de mantık ve akıl dersi versin, hocalık etsin.” İşin şakası, Deli Coşkun da tipik bir Kilis karakteridir gelecek kuşaklar için. Belediye Başkanımızdan istirham ediyorum, bir büstü dikilsin Deli Coşkun’ un, altına da yaşamöyküsü yazılsın bir yazıta. Deriklilerin “HATO İLE RAMO”sundan ne eksiği var bizim doğa tutkunu ve üstün zekâlı Coşkun’umuzun?
Kilis ile Gazi Antep arası gittikçe kısalıyor. Bu yaklaşma, olası dostlukları da muştular umarım. Bir gün belki de birleşmeye varacak güneyin bu vefalı iki kenti. Kurtuluş Savaşımızın yürekli ve kahraman diyarları… Şehit Sakıp ve Şehit Şahin Bey’lerin yurdu! Mustafa Kemal ATATÜRK’ ün övgüsünü alan iki yurtsever kent! Gün gelecek her iki yandan ikişer adım daha atılacak yakınlaşmaya ve düğün dernek kurmaya az zaman kaldı. Aynı ana ve babanın çocukları değiller mi, ister “malhıtalı köfte”, ister “mercimekli küfte” olsun yedikleri, ikisi de bir değil mi? Antepli sarımsaklı yermiş lahmacunu, Kilisli soğanlı; olsun ne çıkar, ikisi de lahmacun değil mi?

Yeter ki bozulmasın ağzımızın tadı; bozmak isteyenlere fırsat verilmesin, gerisi de ne diyelim:
“Istıfıl olsunlar!”

(Kilisli Olmak adlı kitabından)

 

Benzer Haberler

TRAFİK Kaza yapanlar ilan edilecekmiş. Çoğu ediliyor zaten, “ölüm ilanı” sayfalarında…...

Yorum 
0

Ramazan Düşünceleri: Ramazan’da Akıl ve Kalbin Birlikte Yol Alması Metin MERCİMEK “AKILLI...

Yorum 
0

Nejat TAŞKIN    Merhum Rahim Kesikminare çok sevdiğim sınıf arkadaşlarımdan biriydi....

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

TRAFİK Kaza yapanlar ilan edilecekmiş. Çoğu ediliyor zaten, “ölüm ilanı”...

Ramazan’da Akıl ve Kalbin Bir...

Ramazan Düşünceleri: Ramazan’da Akıl ve Kalbin Birlikte Yol Alması...

Sınıf Arkadaşım Rahim Kesikminare’y...

Nejat TAŞKIN    Merhum Rahim Kesikminare çok sevdiğim sınıf arkadaşlarımdan...

Seçime Sayılı Günler Kala Kilis...

A. Haşim ÖZYURT   Muhterem Kilisliler, 1 Kasım 2015 yılında yapılan...

Kilis’te Eski Ramazanlar

Şenel ÖZKÖSELER   Biz mi eskidik, yoksa zaman mı eskide kaldı? Bize...

ŞEHR-İ RAMAZAN

Mutluluk ayı, Onbir ayın sultanı, Bağlanmalı ağzımız, dilimiz. Oruç tutarak,...

MUSABEYLİ DEVLET HASTANESİ RÖNTGEN ...

KİLİS ÖZEL İDARESİ PLAN PROJE YATIRIM VE İNŞAAT MÜDÜRLÜĞÜ Musabeyli...

LPG yüklü tanker devrildi

Kilis’te devrilen LPG yüklü tankerin sürücüsü hafif yaralandı. Tankerde...

Borçlara yapılandırma imkânı

Kilis Belediyesine Su, Emlak Vergisi, ÇTV, İlan ve Reklam Vergisi ve Kanun kapsamına...

Ak Parti Seçim Koordinasyon Merkezi...

AK Parti Kilis İl Başkanlığı, 24 Haziran seçimleri dolayısıyla Seçim...

Kilis keçisi dağıtıldı

Kilis’ten alınan 300 Kilis keçisi Konya’nın Doğanhisar ilçesinde...

Valilikten Filistin’e yardım çağrıs...

Kilis Valiliği’nce Filistin İnsani Yardım Kampanyası’na katılım çağrısında...

Çiftçi eğitim kursları başladı...

Kilis İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü personellerince çiftçilere...

Çocuk Tarım Kampı düzenlendi

Kilis İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Lider Çocuk Tarım Kampı...

Atletizm müsabakalarında Türkiye bi...

Kilis’te Süleyman Demirel Ortaokulu 8. Sınıf Öğrencisi Özlem Tohumcu,...

Türk Ocakları Kilis Şubesi’nden Rek...

Türk Ocakları Kilis Şubesi Yönetim Kurulu Üyeleri, Şube Başkanı Dr. Öğr....

Öğrencilerle iftar yemeğinde bir ar...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Doğan Karacoşkun,...

Kilisli Sanatçı Gözükızıl, Rektör K...

Kilisli sanatçı Kadir Gözükızıl, 7 Aralık Üniversitesi Rektörü Prof....