Halı Sanatında Ana Motifler: Doğum, Hayat, Ölüm ve Ölümsüzlük

11 Tem 2017 Sal 23:22
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“HALI SANATINDA RENKLER ŞU ŞEKİLDE ANLAM TAŞIR: KIRMIZI DOSTLUK VE SEVGİYİ, SARI NAZARI, MAVİ UMUDU, YEŞİL İSE AYRILIĞI SİMGELER.”

Bazen duvarda bazen de yer örtüsü olarak kullanılan halı, atkı dediğimiz arka ipliklerin atılmasından sonra, üzerine hangi desen önerilmiş ise o desene göre istenilen hav yüksekliğinde iplerin geçirilerek düğümlenme işlemidir.
Halının geçmiş yıllarına bir göz attığımız zaman, onun ilk olarak hangi yöre ve ülkede başladığına dair elimizde herhangi bir kayıt olmadığını görürüz. Ancak Türklerin yaşamını sürdürdüğü yörelerde halının izlerine rastlanması ve ayrıca ayrı ayrı dillerde almış olduğu isimler, Türkçemizdeki halı ismine benzer ve yakın olması da çok dikkat çekicidir. Bu bulgulardan yola çıkarak halının Orta Asya’dan göç eden Türk boyları tarafından bir çok ülkelere yayıldığı tahmin edilmektedir.
Daha da eskilere gidersek, ilk insanlar vücutlarını değişen hava şartlarından korumak için hayvan derilerini kullanmışlar. Daha sonra bundan vazgeçip bitki sap ve lifleriyle dokuma yapmayı öğrenmişler. Bitki saplarıyla başlayan dokumacılık, yün ve pamuktan dokumalarla günümüze kadar gelmiş ve de bitkisel veya hayvansal liflerin birbirine eklenerek iplik yapılması ile önemli bir buluşa adım atılmıştır. Böylece bilinen en eski halı M.Ö. 5-3 yüzyıllar arasında Orta Asya’da  dokunduğu bilinmektedir.
İnsanların göçebe hayatları sırasında, koyun ve keçi yünü kullanarak elde ettikleri dokumaları ısınmak için çadır, yer yaygısı ve örtü gibi yerlerde kullanmışlar. Daha sonra bunu geliştirmek suretiyle halıya dönüştürmüşlerdir.
Her yörenin kendine göre bir halı geleneği değişik olsa da, Türk halılarındaki bazı motifler hiç bir zaman anlamlarını kaybetmemiş olup, hala bu motifler genellikle doğum, hayat, ölüm ve ölümsüzlük olarak devam etmiştir.
Doğumla ilgili motiflere bir örnek vermek istersek, ilk sırada cesareti ve gücü temsil eden koçboynuzu motifini gösterebiliriz. İkinci sırada olan karpuz, üzüm ve nar gibi meyveler doğurganlığı simgeler. Üçüncü olarak Anadolu’da hiç kaybolmayan küpe motifi, hep düğün hediyesi olarak benimsenmiştir. İşte bu motif halıyı dokunan kişinin evlilik isteğini ifade etme biçimini ortaya koymaktadır.
Yaşamı temsil eden o kadar anlamlı motifler var ki, bunlardan biri de akan su motifidir. Ayrıca yaşamın korunması da ele alınmış ve ejderha, nazar boncuğu, muska gibi motifler işlenmiş ve bu motifler çok tercih edilmiştir.
Ölüm motifi olarak kuş motifi ele alınmış ve bu ölümü simgelemek için kullanılmıştır. Ancak almış olduğum bilgilere göre, ölüm motifi, Anadolu’nun birçok yöresinde acılara neden olması sebebiyle son tema olarak ölümsüzlüğü anlatmak için, yaşam ağacı ve bu ağacın üzerinde uçarken temsil edilen can kuşu motifi kullanılmaya başlanmıştır.
Günümüz de gerek evlerimizi süsleyen, gerek turizm sektörünü canlandıran ve gerekse ekonomimize büyük katkılar sağlayan halı, el emeği ve göz nuru harcanarak ortaya çıkmaktadır. O nedenle halı, değerini hiç bir zaman kaybetmemiş ve  anlamlı motifleriyle de gönüllerimizde taht kurmuştur.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

BANYO Ömrün 7 yılı banyoda geçiyormuş. Batıda yıkanmakla, bizde suyun gelmesini beklemekle...

Yorum 
0

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri: Hocamızın Haseki Hastanesi...

Yorum 
0

Nejat TAŞKIN Uzun zamandan beri sizi yazmak ve gündeme taşımak istiyordum.Çünkü zaman zaman...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

BANYO Ömrün 7 yılı banyoda geçiyormuş. Batıda yıkanmakla, bizde suyun...

Hocamızın Haseki Hastanesi Başhekim...

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri:...

Sayın Bayan Dudu Erol

Nejat TAŞKIN Uzun zamandan beri sizi yazmak ve gündeme taşımak istiyordum.Çünkü...

Doğumunun 100. Yılında Türk Âlimi v...

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Türk Dünyasının gururlanacağı, yeni...

HAYAT

tramvay beklerken, iki kişilik iskender beklerken, akşamı ya da sabahı beklerken,...

MİNNET ETMEM

İstemem eksik olsun eksik olsun istemem Ufak menfaat için takla atmayı bilmem...

Suriye ile ticareti geliştirme topl...

Kilis Ticaret ve Sanayi Odası (KİTSO) ve Azez Ticaret ve Sanayi Odası’na...

Barutçu Dünya Gazeteciler Günü’nü k...

Kilis Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Ahmet Barutçu, 21 Ekim Dünya Gazeteciler...

Yeşil alan pislik içinde

Kilis’te Şehit Sakıp Mahallesinde, Karakuşlar binasının arkasında bulunan...

Sınır kapısı kapatıldı!

Kilis’te bulunan Suriye sınırındaki Öncüpınar Sınır Kapısı geçici...

Elbeyli’nin içme suyu güçlendiriliy...

Kilis’in Elbeyli İlçe Belediyesi, ilçenin içme suyunu güçlendiriyor. Açtığı...

‘Duvar yazıları’na tepki!

Kilis’te binaların duvarlarına sprey ve boyalarla yazılan yazılar, vatandaşın...

“Meme kanserinde erken teşhis hayat...

Kilis İl Sağlık ve Halk Sağlığı Müdürü Dr. Turgay Happani, ekim ayının...

“Kültür Varlıklarını Koruma ve Kaça...

Kilis İl Jandarma Komutanlığı personeline; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne...

Uyuşturucu toz esrar yakalandı [ASA...

Kilis’te iki ayrı olayda uyuşturucu toz esrar maddesi ve iki adet ruhsatsız...

Aramızdan Ayrılanlar

İzzettin KARTAL (74) M. Şahin KUDEYTOĞLU (53) Saliha ANTAKYALI (85) Mehmet...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KART Çalıntı kredi kartları, internette satılıyormuş. Olmaya oldu, ihaleye...

Kilis Vakfı’nda 2017 Ders Yılına Ki...

Nejat TAŞKENT Kilis Vakfı Erkek Öğrenci Yurdu 20. yılını doldururken yüzlerce...