Halı Sanatında Ana Motifler: Doğum, Hayat, Ölüm ve Ölümsüzlük

11 Tem 2017 Sal 23:22
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“HALI SANATINDA RENKLER ŞU ŞEKİLDE ANLAM TAŞIR: KIRMIZI DOSTLUK VE SEVGİYİ, SARI NAZARI, MAVİ UMUDU, YEŞİL İSE AYRILIĞI SİMGELER.”

Bazen duvarda bazen de yer örtüsü olarak kullanılan halı, atkı dediğimiz arka ipliklerin atılmasından sonra, üzerine hangi desen önerilmiş ise o desene göre istenilen hav yüksekliğinde iplerin geçirilerek düğümlenme işlemidir.
Halının geçmiş yıllarına bir göz attığımız zaman, onun ilk olarak hangi yöre ve ülkede başladığına dair elimizde herhangi bir kayıt olmadığını görürüz. Ancak Türklerin yaşamını sürdürdüğü yörelerde halının izlerine rastlanması ve ayrıca ayrı ayrı dillerde almış olduğu isimler, Türkçemizdeki halı ismine benzer ve yakın olması da çok dikkat çekicidir. Bu bulgulardan yola çıkarak halının Orta Asya’dan göç eden Türk boyları tarafından bir çok ülkelere yayıldığı tahmin edilmektedir.
Daha da eskilere gidersek, ilk insanlar vücutlarını değişen hava şartlarından korumak için hayvan derilerini kullanmışlar. Daha sonra bundan vazgeçip bitki sap ve lifleriyle dokuma yapmayı öğrenmişler. Bitki saplarıyla başlayan dokumacılık, yün ve pamuktan dokumalarla günümüze kadar gelmiş ve de bitkisel veya hayvansal liflerin birbirine eklenerek iplik yapılması ile önemli bir buluşa adım atılmıştır. Böylece bilinen en eski halı M.Ö. 5-3 yüzyıllar arasında Orta Asya’da  dokunduğu bilinmektedir.
İnsanların göçebe hayatları sırasında, koyun ve keçi yünü kullanarak elde ettikleri dokumaları ısınmak için çadır, yer yaygısı ve örtü gibi yerlerde kullanmışlar. Daha sonra bunu geliştirmek suretiyle halıya dönüştürmüşlerdir.
Her yörenin kendine göre bir halı geleneği değişik olsa da, Türk halılarındaki bazı motifler hiç bir zaman anlamlarını kaybetmemiş olup, hala bu motifler genellikle doğum, hayat, ölüm ve ölümsüzlük olarak devam etmiştir.
Doğumla ilgili motiflere bir örnek vermek istersek, ilk sırada cesareti ve gücü temsil eden koçboynuzu motifini gösterebiliriz. İkinci sırada olan karpuz, üzüm ve nar gibi meyveler doğurganlığı simgeler. Üçüncü olarak Anadolu’da hiç kaybolmayan küpe motifi, hep düğün hediyesi olarak benimsenmiştir. İşte bu motif halıyı dokunan kişinin evlilik isteğini ifade etme biçimini ortaya koymaktadır.
Yaşamı temsil eden o kadar anlamlı motifler var ki, bunlardan biri de akan su motifidir. Ayrıca yaşamın korunması da ele alınmış ve ejderha, nazar boncuğu, muska gibi motifler işlenmiş ve bu motifler çok tercih edilmiştir.
Ölüm motifi olarak kuş motifi ele alınmış ve bu ölümü simgelemek için kullanılmıştır. Ancak almış olduğum bilgilere göre, ölüm motifi, Anadolu’nun birçok yöresinde acılara neden olması sebebiyle son tema olarak ölümsüzlüğü anlatmak için, yaşam ağacı ve bu ağacın üzerinde uçarken temsil edilen can kuşu motifi kullanılmaya başlanmıştır.
Günümüz de gerek evlerimizi süsleyen, gerek turizm sektörünü canlandıran ve gerekse ekonomimize büyük katkılar sağlayan halı, el emeği ve göz nuru harcanarak ortaya çıkmaktadır. O nedenle halı, değerini hiç bir zaman kaybetmemiş ve  anlamlı motifleriyle de gönüllerimizde taht kurmuştur.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

İKTİDAR Siyasiler, “Basınla uğraşan iktidarın ömrü fazla sürmez” demiş. Tecrübe konuşuyor!…...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “ÇOCUKLARIMIZ YAZ DÖNEMİNDE MUTLAKA SOSYAL AKTİVİTELERE, SPOR VE MÜZİK...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, ülkemizde büyük bir güven bunalımı var. Seçim yaklaştıkça...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Ramazan Bayramı coşkuyla kutlandı...

Kilis Valiliği ve Belediye tarafından organize edilen bayramlaşma, Cumhuriyet...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

İKTİDAR Siyasiler, “Basınla uğraşan iktidarın ömrü fazla sürmez”...

Okullar Kapandı, Çocuklar Ne Yapaca...

Metin MERCİMEK “ÇOCUKLARIMIZ YAZ DÖNEMİNDE MUTLAKA SOSYAL AKTİVİTELERE,...

Ülkemizde Güven Bunalımı Var

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, ülkemizde büyük bir güven bunalımı...

Re’si Osman Kalesi

Hamit MOLLAHAMİT   Kilis’te Zoppun suyunun kuzeyindeki büyük tepe üzerine...

ELVEDA

Pek çok şey kayıp gidiyor ellerinizden, Paramız, zamanımız, Gençliğimiz,...

Kilis Ak Parti döneminde büyük yatı...

AK Parti Seçim Koordinasyon Merkezi’nde bayramlaştı   Kilis Ak Parti döneminde...

Vali Tekinarslan şehit ailesini ziy...

Kilis Valisi Dr. Mehmet Tekinarslan, Zeytin Dalı Harekâtı’nda PYD/PKK terör...

Suriyeli küçük çocuğun haykırışı yü...

Suriye’de PKK’lı teröristlerce döşenen mayının patlaması sonucu...

Bayram namazında camiler doldu

Kilis’te Ramazan’ı idrak eden vatandaşlar, bayram sabahı erken saatlerde...

Bayramda mezarlar ziyaret edildi

Kilis’te vatandaşlar Ramazan Bayramı vesilesiyle mezarlıkları ziyaret ederek...

Çocukların bayram keyfi

Kilis’teki çocuklar, bayramda bayram yerinde gönüllerince eğlenme fırsatı...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KRİZ Bakkallar, vatandaştan alacaklıymış. Veresiye “vermiyese” oldu sonunda!…...

Ramazan Bayramınızı Kutluyoruz

Nejat TAŞKIN Sıcak yaz günlerinin başladığı Ramazan ayında oruç tutmak...

Bayramların Toplum Üzerindeki Önemi...

Metin MERCİMEK “DARGINLIKLARIN UNUTULDUĞU, İNSANLARIN BARIŞTIĞI VE...

Ülkede Yitirilen Geleneklerimiz

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, günümüzde eskiyle yeni arasındaki...

Bayramlarımız

Şükran Demirler YAVŞAN   Ramazan’ın sonuna yaklaştığımız şu günlerde...

RAMAZAN

Hoş geldin onbir ayın sultanı. Aylardır bekledik acaba nasıl geçer diye...