Halı Sanatında Ana Motifler: Doğum, Hayat, Ölüm ve Ölümsüzlük

11 Tem 2017 Sal 23:22
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“HALI SANATINDA RENKLER ŞU ŞEKİLDE ANLAM TAŞIR: KIRMIZI DOSTLUK VE SEVGİYİ, SARI NAZARI, MAVİ UMUDU, YEŞİL İSE AYRILIĞI SİMGELER.”

Bazen duvarda bazen de yer örtüsü olarak kullanılan halı, atkı dediğimiz arka ipliklerin atılmasından sonra, üzerine hangi desen önerilmiş ise o desene göre istenilen hav yüksekliğinde iplerin geçirilerek düğümlenme işlemidir.
Halının geçmiş yıllarına bir göz attığımız zaman, onun ilk olarak hangi yöre ve ülkede başladığına dair elimizde herhangi bir kayıt olmadığını görürüz. Ancak Türklerin yaşamını sürdürdüğü yörelerde halının izlerine rastlanması ve ayrıca ayrı ayrı dillerde almış olduğu isimler, Türkçemizdeki halı ismine benzer ve yakın olması da çok dikkat çekicidir. Bu bulgulardan yola çıkarak halının Orta Asya’dan göç eden Türk boyları tarafından bir çok ülkelere yayıldığı tahmin edilmektedir.
Daha da eskilere gidersek, ilk insanlar vücutlarını değişen hava şartlarından korumak için hayvan derilerini kullanmışlar. Daha sonra bundan vazgeçip bitki sap ve lifleriyle dokuma yapmayı öğrenmişler. Bitki saplarıyla başlayan dokumacılık, yün ve pamuktan dokumalarla günümüze kadar gelmiş ve de bitkisel veya hayvansal liflerin birbirine eklenerek iplik yapılması ile önemli bir buluşa adım atılmıştır. Böylece bilinen en eski halı M.Ö. 5-3 yüzyıllar arasında Orta Asya’da  dokunduğu bilinmektedir.
İnsanların göçebe hayatları sırasında, koyun ve keçi yünü kullanarak elde ettikleri dokumaları ısınmak için çadır, yer yaygısı ve örtü gibi yerlerde kullanmışlar. Daha sonra bunu geliştirmek suretiyle halıya dönüştürmüşlerdir.
Her yörenin kendine göre bir halı geleneği değişik olsa da, Türk halılarındaki bazı motifler hiç bir zaman anlamlarını kaybetmemiş olup, hala bu motifler genellikle doğum, hayat, ölüm ve ölümsüzlük olarak devam etmiştir.
Doğumla ilgili motiflere bir örnek vermek istersek, ilk sırada cesareti ve gücü temsil eden koçboynuzu motifini gösterebiliriz. İkinci sırada olan karpuz, üzüm ve nar gibi meyveler doğurganlığı simgeler. Üçüncü olarak Anadolu’da hiç kaybolmayan küpe motifi, hep düğün hediyesi olarak benimsenmiştir. İşte bu motif halıyı dokunan kişinin evlilik isteğini ifade etme biçimini ortaya koymaktadır.
Yaşamı temsil eden o kadar anlamlı motifler var ki, bunlardan biri de akan su motifidir. Ayrıca yaşamın korunması da ele alınmış ve ejderha, nazar boncuğu, muska gibi motifler işlenmiş ve bu motifler çok tercih edilmiştir.
Ölüm motifi olarak kuş motifi ele alınmış ve bu ölümü simgelemek için kullanılmıştır. Ancak almış olduğum bilgilere göre, ölüm motifi, Anadolu’nun birçok yöresinde acılara neden olması sebebiyle son tema olarak ölümsüzlüğü anlatmak için, yaşam ağacı ve bu ağacın üzerinde uçarken temsil edilen can kuşu motifi kullanılmaya başlanmıştır.
Günümüz de gerek evlerimizi süsleyen, gerek turizm sektörünü canlandıran ve gerekse ekonomimize büyük katkılar sağlayan halı, el emeği ve göz nuru harcanarak ortaya çıkmaktadır. O nedenle halı, değerini hiç bir zaman kaybetmemiş ve  anlamlı motifleriyle de gönüllerimizde taht kurmuştur.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

CEP Cep telefonu olmayan çobana iş verilmeyecekmiş. Dahası kız da verilmeyecek!… *** YOLCULUK...

Yorum 
0

Nejat TAŞKIN    Bu yazım sizin dikkatinizi çeker ve yoğun işleriniz arasında bana ulaşmak...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “GÜÇ ERKEĞE, GÜZELLİK KADINA VERİLİR; AMA HER ŞEYİN YENEN GÜÇ, YALNIZ...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

CEP Cep telefonu olmayan çobana iş verilmeyecekmiş. Dahası kız da verilmeyecek!…...

Sayın Reisicumhurumuza Arz Olunur

Nejat TAŞKIN    Bu yazım sizin dikkatinizi çeker ve yoğun işleriniz...

Şoför Nebahat “Güçlü Kadın”

Metin MERCİMEK “GÜÇ ERKEĞE, GÜZELLİK KADINA VERİLİR; AMA HER ŞEYİN...

Kilis’i Tanıtmanın Yolları

Enver KARAKILIÇ   Gerek basın ve gerekse köşe yazarları olarak Kilis’imizi...

Sosyal Bir Birey Olabilme

Şükran DEMİRLER YAVŞAN   Şu son zamanlarda yaşanan şiddet olayları...

YOLCULUĞUM

Bir X treninde Gözlerim kapalı gidiyorum. Vagonda herkes uyurken , Ben kendimi...

Futbol Takımından Karacoşkun’a ziya...

Üniversiteyi amatör futbol liginde temsil eden 7 Aralık Üniversitesi Spor,...

ÖSO askerleri, otobüslerle Suriye’y...

Türkiye’nin Afrin operasyonunda geri sayım sürerken, sınır hattında hareketlilik...

Okullarda karne heyecanı

Kilis’te ilk ve orta dereceli okullar yarıyıl  tatiline girerken, 32 bin...

Eğitim-Sen Kilis İl Temsilciliği Yü...

Yeni oluşturulan Eğitim-Sen Kilis İl Temsilciliği Yürütme Kurulu görevine...

Azez’de ‘canlı bomba’ saldırısı

Kilis‘e komşu Suriye‘nin Azez kentinde Özgür Suriye Ordusu (ÖSO)...

Halkın sorunlarını dinlediler

Kilis Belediye Başkanı Hasan Kara, Milletvekilleri Reşit Polat ile Hilmi Dülger,...

Patent, Markalaşma ve Coğrafi İşare...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi’nde İleri Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi...

Polisten imamlara bilgilendirme

Kilis İl Emniyet Müdürlüğü Toplum Destekli Polislik Şube Müdürlüğü...

Liderlik eğitimi sertifikaları dağı...

Kilis Belediyesi ve Alman İşbirliği Kurumu GİZ ile ortaklaşa düzenlenen...

Diyanet-Sen Bölge İl Başkanlarından...

Diyanet-Sen Adana Başkanı Faysal Akkoç, Diyanet-Sen Osmaniye Başkanı Adnan...

“Haydi Çocuklar Camiye” Programı ba...

Kilis’te Kâşif Gençlik Spor ve İzcilik Kulübü Derneği tarafından “Haydi...

Çocuklar yurttan kaçtı

Kilis’te yurttan kaçan iki çocuk her yerde aranıyor. İsmet Paşa Mahallesi’nde...