Halı Sanatında Ana Motifler: Doğum, Hayat, Ölüm ve Ölümsüzlük

11 Tem 2017 Sal 23:22
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“HALI SANATINDA RENKLER ŞU ŞEKİLDE ANLAM TAŞIR: KIRMIZI DOSTLUK VE SEVGİYİ, SARI NAZARI, MAVİ UMUDU, YEŞİL İSE AYRILIĞI SİMGELER.”

Bazen duvarda bazen de yer örtüsü olarak kullanılan halı, atkı dediğimiz arka ipliklerin atılmasından sonra, üzerine hangi desen önerilmiş ise o desene göre istenilen hav yüksekliğinde iplerin geçirilerek düğümlenme işlemidir.
Halının geçmiş yıllarına bir göz attığımız zaman, onun ilk olarak hangi yöre ve ülkede başladığına dair elimizde herhangi bir kayıt olmadığını görürüz. Ancak Türklerin yaşamını sürdürdüğü yörelerde halının izlerine rastlanması ve ayrıca ayrı ayrı dillerde almış olduğu isimler, Türkçemizdeki halı ismine benzer ve yakın olması da çok dikkat çekicidir. Bu bulgulardan yola çıkarak halının Orta Asya’dan göç eden Türk boyları tarafından bir çok ülkelere yayıldığı tahmin edilmektedir.
Daha da eskilere gidersek, ilk insanlar vücutlarını değişen hava şartlarından korumak için hayvan derilerini kullanmışlar. Daha sonra bundan vazgeçip bitki sap ve lifleriyle dokuma yapmayı öğrenmişler. Bitki saplarıyla başlayan dokumacılık, yün ve pamuktan dokumalarla günümüze kadar gelmiş ve de bitkisel veya hayvansal liflerin birbirine eklenerek iplik yapılması ile önemli bir buluşa adım atılmıştır. Böylece bilinen en eski halı M.Ö. 5-3 yüzyıllar arasında Orta Asya’da  dokunduğu bilinmektedir.
İnsanların göçebe hayatları sırasında, koyun ve keçi yünü kullanarak elde ettikleri dokumaları ısınmak için çadır, yer yaygısı ve örtü gibi yerlerde kullanmışlar. Daha sonra bunu geliştirmek suretiyle halıya dönüştürmüşlerdir.
Her yörenin kendine göre bir halı geleneği değişik olsa da, Türk halılarındaki bazı motifler hiç bir zaman anlamlarını kaybetmemiş olup, hala bu motifler genellikle doğum, hayat, ölüm ve ölümsüzlük olarak devam etmiştir.
Doğumla ilgili motiflere bir örnek vermek istersek, ilk sırada cesareti ve gücü temsil eden koçboynuzu motifini gösterebiliriz. İkinci sırada olan karpuz, üzüm ve nar gibi meyveler doğurganlığı simgeler. Üçüncü olarak Anadolu’da hiç kaybolmayan küpe motifi, hep düğün hediyesi olarak benimsenmiştir. İşte bu motif halıyı dokunan kişinin evlilik isteğini ifade etme biçimini ortaya koymaktadır.
Yaşamı temsil eden o kadar anlamlı motifler var ki, bunlardan biri de akan su motifidir. Ayrıca yaşamın korunması da ele alınmış ve ejderha, nazar boncuğu, muska gibi motifler işlenmiş ve bu motifler çok tercih edilmiştir.
Ölüm motifi olarak kuş motifi ele alınmış ve bu ölümü simgelemek için kullanılmıştır. Ancak almış olduğum bilgilere göre, ölüm motifi, Anadolu’nun birçok yöresinde acılara neden olması sebebiyle son tema olarak ölümsüzlüğü anlatmak için, yaşam ağacı ve bu ağacın üzerinde uçarken temsil edilen can kuşu motifi kullanılmaya başlanmıştır.
Günümüz de gerek evlerimizi süsleyen, gerek turizm sektörünü canlandıran ve gerekse ekonomimize büyük katkılar sağlayan halı, el emeği ve göz nuru harcanarak ortaya çıkmaktadır. O nedenle halı, değerini hiç bir zaman kaybetmemiş ve  anlamlı motifleriyle de gönüllerimizde taht kurmuştur.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

ERKEKLİK Zamlar peş peşe geliyormuş. Belli ki korkuları var. Teker teker gelsenize!… ***...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “MEZOPOTAMYA, FIRAT VE DİCLE NEHİRLERİNİN İNSANLIK TARİHİ BOYUNCA HAYAT...

Yorum 
0

Ecz. İbrahim BEŞE   “Türk geleneklerine, göreneklerine ve hayat tarzlarına adapte olmaları...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

ERKEKLİK Zamlar peş peşe geliyormuş. Belli ki korkuları var. Teker teker...

Mezopotamya

Metin MERCİMEK “MEZOPOTAMYA, FIRAT VE DİCLE NEHİRLERİNİN İNSANLIK...

Sayın Suriyeliler

Ecz. İbrahim BEŞE   “Türk geleneklerine, göreneklerine ve hayat tarzlarına...

Üretici Ürettiğini Sezonunda Çok Uc...

Ecz. Kahraman ÜNLER TÜKODER Kilis Şube Başkanı   Üreticinin en büyük...

Bir Kara Gün…

Şükran Demirler YAVŞAN Bundan 18 yıl önce günlerden 16 Ağustos 1999 Pazartesi...

KİLİS’TE

Tanyeri ağarıp şafak sökerken Garbi yeli serin eser Kilis’te Güneş...

Suriyeliler ülkelerine gitmeye başl...

Kurban Bayramı’nı ülkelerinde geçirmek isteyen Suriyeli bir grup, Öncüpınar...

Okul yeri bulundu

Kilis’te bir hayırsever vatandaş okul yeri için arsa bağışlayacak. Hayırsever...

Köylerin içme suyu ihtiyacı çözülüy...

Kilis İl Özel İdaresi tarafından Elbeyli ilçesine bağlı Barak İçme Suyu...

Kilis’te pasajlarda alış-veriş azal...

Kilis’te pasajlarda satılan ürünlerde fiyatlar yükselirken, alış-verişin...

Kasaplara denetim

Kilis Belediyesi Zabıta Müdürlüğü ekipleri ve İl Tarım Gıda ve Hayvancılık...

“Kilis Keçisi’ni dünyaya tanıtmayı ...

Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Mehmet Cırnavuk, şu...

Kurutmalıklar iplerde

Kilis’te hanımlar tarafından yerli mahsul patlıcan ve acurların hasadıyla...

Ücretli öğretmenlik başvuruları baş...

Kilis İl Milli Eğitim Müdürlüğü, 2017-2018 Eğitim Öğretim Sezonu için...

“Hoş Geldin Meleğim” projesi devam ...

Kilis Belediyesi ile Kamu Hastaneleri Birliği arasında yapılan “Hoş...

Karatepe’den Albay Başaklıgil’e ziy...

Kilis  İl Jandarma Komutanı olarak atanan Jandarma Albay Hakan Başaklıgil’i...

Güneş’e geçmiş olsun ziyareti

Kilis Gazeteciler Derneği üyeleri Gazetemiz ve Sabah Gazetesi Muhabiri İbrahim...

Evden hırsızlık [ASAYİŞ TURU]

Kilis’te bir evden altın çalan hırsız aranıyor. Okçular Mahallesi’nde...