Hz. Mevlâna ve Bazı Felsefî Akımlar-2

05 Oca 2021 Sal 9:28
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Uğur KEPEKÇİ

 

Şimdi Mevlâna ile irtibatlandırılmak istenen felsefi akımlara geçelim:

Bu bölümü İslam ve Mevlâna eserindeki başlık altında aktaralım. “Hz. Mevlâna ve hümanizm”

Hz. Mevlana’nın istismar edilmesinin önüne geçmek için hakkındaki iftiralara verilen uzman görüşüne ihtiyaç vardır. Prof. Dr. Haydar Baş bu konuya girerken bir soru ile giriş yapıyor ve cevabını bakınız nasıl veriyor:

“Mevlâna, hümanist olabilir mi? Olamaz. Zira hümanizm güya insanı esas alan ve insanlığa hizmeti o felsefe ekoldür. Bunu yaparken, bilmeden, insanı ilah yapan bir din hükmünde telakki edilir. Çünkü hümanizm, insanı her şeyin ölçüsü olarak kabul eder. Bu sebeple, bazı ilim erbabı hümanizm için “insana ibadet dini” tabirini kullanmışlardır. Hümanizme göre her şey insan içindir. Ve akıl gerçeğin kaynağıdır.

Hümanizmi, insanı merkez ve esas alması sebebiyle cazip kabul edenler çıkabilir. Ancak, gözden kaçırılan ana gerçek şudur ki, insanın kendisi bizzat gaye değil, gayeye giden bir yolcudur. Ve insan, gerçeğin ölçüsü de değildir. Gerçeğe yönelmek mecburiyetinde olan bir varlıktır. Ve insan mahlûktur. Başıboş ve gayesiz değildir. Âlemde her şey insana hizmet etmekte iken insan neye hizmet etmektedir? Yani niçin vardır? Hümanizm buna bir izah getirememektedir. Netice olarak hümanizm, hiçbir gerekçe göstermeden insanı putlaştırmaktadır.

Hâlbuki Mevlâna, inancı, düşüncesi, davası ve duygularıyla, “Her şey Allah içindir” prensibine sadık kalmıştır. Allah’ tan başka her şeyin fani, sadece O’nun bâkî olduğunu ifade eder. Bu ise insanın fâni bir mahlûk olduğu, dolayısıyla başıboş ve gayesiz olamayacağı anlamına gelir. Bu, şu demektir:

Âlemde en büyük gerçek, Hakk’ın varlığıdır. Bunun dışında her şey varlığı kendisinden olmayan ve Hakk’ın tecellisiyle var olan mahlûklardır. Ve insan Hak içindir. Hak adına âlemi imar etmek ve insanlığı ihya etmekle mükelleftir.

Demek, Mevlâna’da hâkim unsur, Hakk’a teslimiyet yolunda mükellef insan gerçeğidir, yani kulluktur. Şimdi soruyoruz: “İnsanın şerefinin ancak kullukla olacağını temel alan Mevlâna’nın ‘tevhid’ görüşüyle, insanı putlaştırmak suretiyle şirki esas alan hümanizmin “insancıllık” görüşü benzerlik gösterebilir mi? Tam tersi her iki görüşte de konu insan olmakla beraber, bunlar, mânâ, mefhum ve gaye nokta-i nazarından birbirlerinin zıddı kâmilidirler.

Büyük insan Mevlâna, Hakk’ın varlığını yegâne gerçek diğer bütün varlıkları Hakk’ın tecellisiyle var olan mahlûkat olarak görünce, dünya hayatının da fâni olduğunu, sanki bir rüya âleminin benzeri gibi olduğunu ve gerçek hayatın Hakk’ın varlığında fâni olmakla yaş anacağını her fırsatta ısrarla vurgular. Hatta diyebiliriz ki, Mevlâna’nın hayatı ve eserlerinde hâkim unsur budur.

Mesela Mesnevî’ de şöyle bir hikâye nakledilir:

“Adamın biri mutantan, müzeyyen bir şehrin çok mükemmel bir köşkünde, mehtaplı bir gecede uykuya dalar. Rüyasında acayip manzaralarla, uçurumlarla ve de canavarlarla karşılaşır. Feryat eder, kimseye sesini duyuramaz. Tabiî adam uykudadır ve kendinden haberi yoktur. Zira kendinden haberi olsaydı, nasıl olsa rüyadayım, korkmama ve ürkmeme sebep yoktur der, kendini teselli ederdi. Kendinden haberdar olmadığı için kendini teselli edemez. Ne zaman gözlerini açarsa Elhamdülillah, gördüğüm rüyaymış” der ve sevinir.”

Bu hikâyeyi naklettikten sonra Mevlâna, Hz. Ali’nin “İnsanlar uykudadır, ölünce uyanırlar” buyurduğunu nakleder ve ekler “Bir rüya kadar ömrü olan sen, geçici, fâni âleme aldanmışsın. Zira dünya oyun ve oyuncaktan ibarettir. O halde ebedi âleme hazırlan!” (Prof. Dr. Haydar Baş / İslam ve Mevlâna / Sayfa 15-36)

(Devam edecek)

 

Benzer Haberler

YALAN Yalancı yaz gelmiş. Zararı yok, yalancı politikacılar gelmesin de!… *** MANŞET Türk...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “BİR KADININ FARKINDALIK VE GÜÇLENMESİ DEMEK, BULUNDUĞU VEYA HAYATINI GEÇİRDİĞİ...

Yorum 
0

M. Yahya EFE Sevgili okurlarım, İnsan olarak, günümüzde barış, huzur ve güvene hasretiz. Bir...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Gebze Teknik Üniversitesi’ne ...

Gebze Teknik Üniversitesi Çayırova Kampüs alanı içerisinde bulunan Kocaeli...

Organize Sanayi Bölgesi altyapı işi...

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının kredi desteği ile Müteşebbis Heyet Başkanlığı...

KİLİS BELEDİYE BAŞKANLIĞI TARAFINDA...

Basın İlan Kurumu ilan portal ilan.gov.tr internet sitesinde yer alan ilana...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

YALAN Yalancı yaz gelmiş. Zararı yok, yalancı politikacılar gelmesin de!…...

Kadın Dayanışması

Metin MERCİMEK “BİR KADININ FARKINDALIK VE GÜÇLENMESİ DEMEK, BULUNDUĞU...

Hangi Yüzle Geliyorlar Meclise?

M. Yahya EFE Sevgili okurlarım, İnsan olarak, günümüzde barış, huzur ve...

Ali Gibi Kahraman, Zülfikar Gibi Kı...

Alaiddin ÖZKAR   Bedir Savaşı’nda öldürülen 70 müşrikten 24′ü...

Anıların İçinden-9

Tülay SARICABAĞLI ŞİMŞEK   Annemle babam evlendikten hemen sonra Döne...

Yengem Aşıyı Çözmüş ve De Olmuş...

Adviye ERTEKİN YÜKSEL   Bizim semtin pazarı kurulur perşembe günleri....

DİZELERİNİZ…

GÜL BANA YETER   Yeter ki olmasın kinin nefretin İçten uzatılan el bana...

İşletmeler yeniden açıldı

Kilis’te yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tedbirleri kapsamında geçici olarak...

ATM’ler arızalı, banka önleri kalab...

Kilis’te ATM’ler arızalı olunca banka önlerinde kalabalıklar oluşuyor....

Kilis’te tarımsal kuraklık çalışmal...

Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından tarımsal kuraklık çalışmaları...

Evlere giren hırsızlar aranıyor [AS...

Kilis’te girdikleri evlerden para ve eşya çalan hırsızlar her yerde aranıyor....

Olea Otel çalışanları kan verdi...

Kilis’in tek 4 yıldızlı ve tek güvenilir turizm sertifikalı oteli olan...

Köylerde tavuk besiciliği yeniden g...

Kilis’te köylerde köy tavuğu besiciliği yapan köy sakinleri, kuş gribi...

Rektör Karacoşkun, Yavaşca’nı...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Doğan Karacoşkun,...

Kilis’te taze soğan ve sarımsak ucu...

Kilis’te son günlerde taze soğan ve sarımsağın bollaşıp ucuzlaması ile...