İstanbul’da Ab-ı Hayat Çeşmeleri

26 Tem 2017 Çar 10:36
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“ÇEŞMELER, SARAY YA DA CAMİ GİBİ BÜYÜK YAPITLAR OLMASA DA, ÜSLUP ÖZELLİKLERİNİ KONSANTRE OLARAK İÇERİYOR OLMALARINDAN DOLAYI BİRER ÜSLUP ROZETİDİR.”
(Prof. Dr. Afife BATUR)

Ülkemizin hemen hemen her köşesinde bir çeşmeye rastlamak mümkün… Ancak çeşme denince ilk akla gelen şehrimiz, elbette İstanbul. Her anlamda zenginliklerle anılan İstanbul, çeşme kültürünü de günümüze taşıyan nadide merkezlerden biridir. İstanbul’un fethi ile birlikte Osmanlı sanatını yansıtmaya başlayan çeşmeler, önce sade mimarili yapı tarzında karşımıza çıkmıştır. Daha sonraları toplumun su ihtiyacını karşılayan yapılar olmanın yanı sıra, mimari üstünlüğünü de göstermeye başlamıştır.
Çeşme tipleri, yapılış amaçlarına göre değişim göstermektedir. Duvar, köşe, meydan, oda, namazgâh sütun çeşmeleri olarak nitelendirildiği gibi, sebil olarak da anılır. Ayrıca köşk ve bahçelerde dekoratif amaçlı kullanılan çeşmelere de rastlamak mümkün.
Çeşmeler genel hatlarıyla suyun depo edildiği “Hazne” üzerinde muslukların yer aldığı ayna taşına sahiptir. Farsça “göz” anlamına gelen “çeşm” kelimesinden geldiği kabul edilmiştir. Çeşmeyi yaptıran hayırseverin ve yapıldığı tarihin belirtildiği ‘kitabe’ ve akan suyun toplanıp aktığı ‘tekne’ den meydana gelmiştir.
İstanbul’un çeşmelerine bir göz attığımız zaman, tarih kayıtlarına geçen ve Osmanlı Devleti’nin bilinene en eski çeşmesi olup, 1485 yılında Haseki semtinde Davut Paşa Cami’nin yanına inşa edilmiştir.
Diğer önemli çeşmeleri de şöyle sıralayabiliriz. Beykoz’da on çeşmeler diye bilinen ve Beykoz’un simgesi haline gelen İshak Ağa Çeşmesi, Kanuni Sultan Süleyman’ın Hasodabaşı Behruz Bey tarafından Mimar Sinan’a yaptırılmıştır.
3. Selim’in, 1892 yılında Küçüksu Kasrını düzenledikten sonra yaptırdığı çeşme Küçüksu’dur. Küçüksu Çeşmesi olarak da bilinen yapıyı, 3. Selim’in annesi Mihrişah Sultan hatırasına yaptırmıştır.
Planını 3.Ahmet’in çizdiği ve Başmimar Mehmet Ağa’nın uyguladığı söylenen 3.ncü Ahmet Çeşmesi, yalnız Lale Devri sanatının değil, Osmanlı Mimarisi’nin en güzel örneklerinden biridir.
2. Wilhelm’in 1898 yılında İstanbul ziyareti anısına Alman Hükümeti tarafından yaptırılan Alman Çeşmesi, 1900 yılında parçalar halinde Türkiye’ye getirilerek bugünkü yerine kurulmuştur.
Sultanahmet’in ilginç mimarlarından biri olan çeşme, mimari anlamda uyum sağlayamamakla birlikte, meydanın simgelerinden biri haline gelmiştir.
İşte değişik kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapan, eşsiz bir tarihe sahip olan dünya şehri İstanbul, geçmişinin en güzel örneklerinden olan çeşmeleri bizlere kazandırmış ve günümüzün en güzel tarihi yapıtlarından biri olmuştur.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

OKUMA Bush, “İngilizceyi zor konuşuyorum” demiş. Dünyanın canını iyi okudu ama!…...

Yorum 
0

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri: Hocamızın Hüzün...

Yorum 
0

Gurbette Bayram-6   Aysel MASMANACI BEŞOĞLU   AYVALI DÜĞÜNÜ Tekinlerin düğününün 1. günü...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

OKUMA Bush, “İngilizceyi zor konuşuyorum” demiş. Dünyanın canını iyi...

Hocamızın Hüzün Dolu Eseri: Ağlar G...

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri:...

Kilisli Emekli Bir Öğretmenin Unutu...

Gurbette Bayram-6   Aysel MASMANACI BEŞOĞLU   AYVALI DÜĞÜNÜ Tekinlerin...

ÇANGALIM OL

Kilis Şirinlemeleri…   ÇANGALIM OL   Sen yağmur ol yağ, Ben çörtenin...

KURARSIN GÖNÜL

Gönül ne gezersin sen yücelerde? Tökezler ayağın düşersin gönül Dünyaya...

Büyüküstün Kilis’te okul açtı...

Avrupa Birliği (AB) Türkiye Delegasyonu Başkanı Christian Berger ve UNICEF’in...

Balıkçı Aygün kazada hayatını kaybe...

Kilis’in balıkçı esnaflarından Yılmaz Aygün (43) geçirdiği trafik kazasında...

Kilis’te cinayet: 1 ölü

Kilis’te Suriyeli bir şahıs eşine sarkıntılık ettiğini iddia ettiği...

MHP İl Teşkilatı çalışmalarına hızl...

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Kilis İl Teşkilatı çalışmalarına hızlı...

Üniversite ile İKA arasında teknik ...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi’nin İleri Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi...

Polis suçluların korkulu rüyası hal...

Kilis İl Emniyet Müdürlüğü, şehrin huzur ve güvenini sağlamak için gece...

“Diyabet ciddi bir hastalık”

Kilis İl Sağlık ve Halk Sağlığı Müdürü Dr. Turgay Happani, “Diyabet,...

Vakıflar Bölge Müdürü Güven Karatep...

Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürü İsa Güven, Kilis İl Müftüsü Mahmut...

Aramızdan Ayrılanlar

Meliha ÜZÜMBALI (85) Fatma GÜVEN (61) Emine ÖZDEMİR (74) Mecit ÇOBAN (52)...

Ahmet Özuymaz vefat etti

Nüfus Müdürlüğünden bir süre önce emekli olan Ahmet Özuymaz vefat etti....

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

JETON Siyasiler Amerikalılara, “Bizi AB’ye almayacaklar” demiş. Nihayet...

Kilis’te İlk Musiki Cemiyeti&...

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri:...

Kilis’ten Kuvayi Milliye Ruhu İstan...

Nejat TAŞKIN   Birkaç gün önce Kilis İlimizden İstanbul’a gelen ve...