İstanbul’da Ab-ı Hayat Çeşmeleri

26 Tem 2017 Çar 10:36
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“ÇEŞMELER, SARAY YA DA CAMİ GİBİ BÜYÜK YAPITLAR OLMASA DA, ÜSLUP ÖZELLİKLERİNİ KONSANTRE OLARAK İÇERİYOR OLMALARINDAN DOLAYI BİRER ÜSLUP ROZETİDİR.”
(Prof. Dr. Afife BATUR)

Ülkemizin hemen hemen her köşesinde bir çeşmeye rastlamak mümkün… Ancak çeşme denince ilk akla gelen şehrimiz, elbette İstanbul. Her anlamda zenginliklerle anılan İstanbul, çeşme kültürünü de günümüze taşıyan nadide merkezlerden biridir. İstanbul’un fethi ile birlikte Osmanlı sanatını yansıtmaya başlayan çeşmeler, önce sade mimarili yapı tarzında karşımıza çıkmıştır. Daha sonraları toplumun su ihtiyacını karşılayan yapılar olmanın yanı sıra, mimari üstünlüğünü de göstermeye başlamıştır.
Çeşme tipleri, yapılış amaçlarına göre değişim göstermektedir. Duvar, köşe, meydan, oda, namazgâh sütun çeşmeleri olarak nitelendirildiği gibi, sebil olarak da anılır. Ayrıca köşk ve bahçelerde dekoratif amaçlı kullanılan çeşmelere de rastlamak mümkün.
Çeşmeler genel hatlarıyla suyun depo edildiği “Hazne” üzerinde muslukların yer aldığı ayna taşına sahiptir. Farsça “göz” anlamına gelen “çeşm” kelimesinden geldiği kabul edilmiştir. Çeşmeyi yaptıran hayırseverin ve yapıldığı tarihin belirtildiği ‘kitabe’ ve akan suyun toplanıp aktığı ‘tekne’ den meydana gelmiştir.
İstanbul’un çeşmelerine bir göz attığımız zaman, tarih kayıtlarına geçen ve Osmanlı Devleti’nin bilinene en eski çeşmesi olup, 1485 yılında Haseki semtinde Davut Paşa Cami’nin yanına inşa edilmiştir.
Diğer önemli çeşmeleri de şöyle sıralayabiliriz. Beykoz’da on çeşmeler diye bilinen ve Beykoz’un simgesi haline gelen İshak Ağa Çeşmesi, Kanuni Sultan Süleyman’ın Hasodabaşı Behruz Bey tarafından Mimar Sinan’a yaptırılmıştır.
3. Selim’in, 1892 yılında Küçüksu Kasrını düzenledikten sonra yaptırdığı çeşme Küçüksu’dur. Küçüksu Çeşmesi olarak da bilinen yapıyı, 3. Selim’in annesi Mihrişah Sultan hatırasına yaptırmıştır.
Planını 3.Ahmet’in çizdiği ve Başmimar Mehmet Ağa’nın uyguladığı söylenen 3.ncü Ahmet Çeşmesi, yalnız Lale Devri sanatının değil, Osmanlı Mimarisi’nin en güzel örneklerinden biridir.
2. Wilhelm’in 1898 yılında İstanbul ziyareti anısına Alman Hükümeti tarafından yaptırılan Alman Çeşmesi, 1900 yılında parçalar halinde Türkiye’ye getirilerek bugünkü yerine kurulmuştur.
Sultanahmet’in ilginç mimarlarından biri olan çeşme, mimari anlamda uyum sağlayamamakla birlikte, meydanın simgelerinden biri haline gelmiştir.
İşte değişik kültür ve medeniyetlere ev sahipliği yapan, eşsiz bir tarihe sahip olan dünya şehri İstanbul, geçmişinin en güzel örneklerinden olan çeşmeleri bizlere kazandırmış ve günümüzün en güzel tarihi yapıtlarından biri olmuştur.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

SICAK Türkiye’yi sıcak günler bekliyormuş. Aman çok iyi… Odun-kömüre güç yetmiyor...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, XI. Yüzyıl Hâkaniye Türkçesinin şaheserlerini, en eski...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “ÇOCUKLARIMIZIN, ÖZELLİKLE İLKOKULA YENİ BAŞLAYAN ÇOCUKLARIMIZ İÇİN...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

SICAK Türkiye’yi sıcak günler bekliyormuş. Aman çok iyi… Odun-kömüre...

Tarama Sözlüğünde Kilisli Rif’at Bi...

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, XI. Yüzyıl Hâkaniye Türkçesinin şaheserlerini,...

Sürekli Yaz Saati Uygulaması Olumsu...

Metin MERCİMEK “ÇOCUKLARIMIZIN, ÖZELLİKLE İLKOKULA YENİ BAŞLAYAN...

Sayın Doktor Mustafa Tekçe Emeklili...

Nejat TAŞKIN   Onu yıllardır tanırım. Kartal Eğitim ve Araştırma...

Kilis Lohusa Hamamı

Aysel MASMANACI BEŞOĞLU Sevgili dostlar, Şimdiye dek Kilis’imizin kültürel...

Bozkırın Bağrından Yetişen İdealist...

Enver KARAKILIÇ   Eğitim ve öğretim yılının birinci döneminin bitip...

ALİ BABA ve KIRK HARAMİLER

yorulmak var bunda bir emekse karşılığı sonunda. duru gök durgun deniz ve...

Kilis’te FETÖ’den 625 şahıs hakkınd...

Kilis Cumhuriyet Başsavcısı Serdar Durmuş Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ)...

Gönüllü sağlıkçılar sınıra uğurland...

Konya Sağlık Müdürlüğünde görevli 18 sağlık çalışanı gönüllü...

1829 terörist öldürüldü

Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Kilis’teki birliklerden obüs, tank birlikleri...

Radarla hız denetimi yapılan yerler...

Kilis İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil ve Denetleme Şube Müdürlüğü...

Otogar bomboş!

Kilis Otogarında hareketlilik yaşanması beklenirken, şu sıralar otogarda...

Harekâta destek için Kilis’e geliyo...

İstanbul’un Eyüpsultan Belediyesi, Zeytin Dalı Harekâtına destek ve bilgi...

Ziraat Fakültesi’ne öğrenci alımı i...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi’nden yapılan açıklamada, Ziraat Fakültesi...

Kilis’te bomba sesleri tedirginlik ...

Kilis yakınlarındaki Suriye’deki PYD hedeflerine Türk ordusundan obüs ve...

Yaralı ÖSO askerleri Kilis’e getiri...

Zeytin Dalı Harekâtı devam ederken, Afrin bölgesinde teröristlerin döşediği...

Mehmetçiğe 25 ton elma

Isparta’nın Eğirdir ilçesinde Boğazova bölgesi köylerindeki üreticilerin...

Zeytin Dalı Afrin Yolunda

Nejat TAŞKIN   Mehmetçik 35 gündür Kilis ve Reyhanlı ile birlikte bütün...