Dolar 8,3221
Euro 10,1263
Altın 499,62
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kilis 28°C
Az Bulutlu
Kilis
28°C
Az Bulutlu
Sal 31°C
Çar 33°C
Per 33°C
Cum 35°C

İstanbul’da Yaşanmış Olaylar ve Deyimleri

İstanbul’da Yaşanmış Olaylar ve Deyimleri
REKLAM ALANI
A+
A-
09.10.2014
22
ABONE OL

“İSTANBUL’DA YAŞANMIŞ BİR OLAYIN VE BU KENTİN İÇİNDE YAŞAMIŞ TARİHİ KİŞİLİKLERİN KONU OLDUĞU DEYİMLERİN PEK ÇOĞU GENELE YAYILMIŞ VE KULLANILMAYA BAŞLAMIŞTIR. ”
Bu gün dilimizden hiç düşmeyen mecaz ve gerçek anlamları ile İstanbul’da yaşayan veya İstanbul’u tanıyanlar için manidar olan halkın içinde vücut bulmuş deyimler vardır. Şimdi bu değimleri tek tek görelim:
“OTURDUĞU AHIR SEKİSİ,ÇAĞIRDIĞI İSTANBUL TÜRKÜSÜ”
“BİR TATLI HUZUR ALMAYA GELDİK KALAMIŞ’TAN”
“KÖPRÜDE BALIK EKMEK YEMEK”
“İSTANBUL’UN TAŞI TOPRAĞI ALTIN”
“ADA VAPURU YANDAN ÇARKLI”
“KÖPRÜ TRAFİĞİNE TAKILMAK”
“BİZ HEYBELİDE HER GECE MEHTABA ÇIKARDIK”.
Şimdi gelelim deyimlerin anlamları ve ortaya çıkış hikâyelerini görelim.
ATEŞ PARASI: Kanuni Sultan Süleyman, maiyetiyle birlikte Halkalı civarında ava çıkar. Padişah, aniden başlayan şiddetli bir yağmur sonrası karşısına çıkan ilk eve sığınır. Ev sahibinin yaktığı ateşin karşısında elbiselerini kurutup, ısınan padişah, yanındakilere dönerek, “ŞU ATEŞ BİN ALTIN EDER” der. Ev sahibi, sabah ona borcunu soran sultana, “BİN BİR ALTIN” cevabını verir. Bu cevabın şaşkınlıkla karşılanması üzerine ise ateşe bin altın değeri kendisinin biçtiğini, gecelik konaklamanın ise bir altın olduğunu söyler. Bu olay üzerine “ATEŞ PAHASI” deyimi doğar ve o günden sonra çok pahalı şeyler için yaygın bir şekilde kullanılır.
MARMARA ÇIRASI GİBİ TUTUŞMAK: Eskiden ocak, soba veya mangalda ateş yakabilmek için çıralar kullanılır; bu çıralar ise çarşılarda tutam halinde satılırdı. Aniden parlayanlar, öfkelenenler için kullanılan “MARMARA ÇIRASI GİBİ TUTUŞMAK” deyimi, sakızlı çam ağaçlarıyla meşhur olan Marmara Adası’ndan toplanan ve reçinesi bol olduğu için kolaylıkla yanan çıralardan doğar.
ÜSKÜDAR’DA SABAH OLDU: Üsküdar’daki deniz kıyısındaki Valide Sultan ve Mihrimah Sultan Camilerinin müezzinleri, karşı tarafta yaşayan Padişaha seslerini duyurabilmek, ondan ihsan alabilmek ve saray müezzinliğine yükselebilmek ümidiyle sabah ezanlarını mutlaka Beşiktaş’taki cami müezzinlerinden önce okurlardı. Bir şeyin zamanını geçirmek, geç kalmak anlamında kullanılan “ÜSKÜDAR’DA SABAH OLDU” deyimi, vaktiyle aynı hat üzerinde olmalarına rağmen Üsküdar’da erken okunan ezandan doğar.
EŞREF SAATİ: Eskiden İstanbul’da sefer, savaş, düğün, seyahat gibi önemli bir işe girişmeden önce mutlaka eşref yani uğurlu bir vakit gözetilirdi. Kişi önemli bir işe girişmeden bir müneccime başvurur, müneccim de yıldızların hareketinden ve gezegenlerin gökyüzündeki durumlarından bir mana çıkararak eşref saat tayin ederdi. Günlük dilde bu deyim sinirli bir mizaca sahip olan, sağı-solu belli olmayan bir kişiden bir şey isteneceği zaman “ŞU AN SIRASI DEĞİL, EŞREF SAATİNİ BEKLEMEK LAZIM” şeklinde de kullanılıyor.
DOLAP ÇEVİRMEK: Gizli işler yapan kişiler için kullanılan deyimin aslı eski İstanbul konaklarının vazgeçilmez bir unsuru olan dolaptan gelir. Konakta haremlik ve selamlık arasında bulunan ve her iki kesim arasında irtibatı sağlayan araca “DOLAP” denirdi. Birbirlerine alaka gösteren ve ev sahiplerinin bundan haberdar olmasını istemeyen konak görevlileri, bu dolap vasıtasıyla haberleşirler; birbirine hediye gönderirlerdi. Konaklarda dolabın bu gibi işlerde de kullanılmasından dolayı, günlük dilde de gizli işler yapmak anlamında “DOLAP ÇEVİRMEK” deyimi kullanılmaya başlar.
İstanbul deyimleri, her ne kadar içinde İstanbul’un semtlerinin ya da değerlerinin geçtiğini göstermiş ise de genel durumlardan bahsetmesi sebebiyle pek çoğu genel yayılmış ve İstanbul’u hiç görmemiş kişilerce dahi kutlanılır hale gelmiştir.
Hoşça kalın.

REKLAM ALANI
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.