Kamil İnsan Sembolü: Ney

10 Kas 2019 Paz 20:33
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“BEN NEY’İ ÜFLEDİĞİM ZAMAN, NEY’DEN ÇIKAN O BÜYÜLEYİCİ SES, GÖKYÜZÜ SEMALARINDAN DALGALANARAK KULAĞIMA GELMEKTEDİR.”
(Ahmet Rami ATAN-(Müştak-ı Hürriyet)Kilis Kuvayyi Milliye Temsilcisi)

Nasıl ki insanın yapmış olduğu bir çok başarı alanlarında, ortaya koymuş olduğu ve onunla yol aldığı etken dil ise, musiki alanındaki düşüncelerini üreten enstrüman da Ney’dir. Çünkü dünyada, üzerine felsefesi üretilen sazların başında Ney gelir. İnsanları derinden etkileyen Ney’in engin sesi, bizleri sonu olmayan bir yolculuğa götürür. Hele bu ses, Saba makamında usta bir neyzen tarafından icra edilirse, düşünürlerin belirttiği gibi, ruh bedenden ayrılırcasına hissedilir.
Ney’in tarihi gelişimine bir göz attığımız zaman, onun Ortadoğu çıkışlı bir müzik aleti ve aynı zamanda insanların iç çekişlerinin karşılığını bulan bir çalgı olduğunu görürüz. Sümerlerden itibaren dini ritüellerde, özellikle de ölen kişinin ardından düzenlenen törenlere hep Ney sesi yankılanmış. Bazı rahiplerin “Esrarengiz, celbedici, tatlı ve ahenkli bir ses” diye tanımladığı Ney sedası, her dönemde insanları derinden etkilemiş. Bilhassa dinsel duyguları çağrıştırmış. Türklerin İslamiyet’i kabul etmesiyle kullanmaya başladıkları Ney, 12.nci yüzyıldan itibaren İslam Tasavvufu’nun sembolü haline gelmiş ve Büyük Düşünür Hazreti Mevlana ile esas yerini bulmuştur. Hazreti Mevlana’nın felsefesinde Ney, “İnsan-ı Kamil” (Birtakım merhaleden geçerek olgunlaşmış insan)’ın sembolü olarak geçmektedir.  Bu sebeple Ney, mevlevicilerle kutsanmış ve “Nay-ı Şerif” diye anılmıştır.
Büyük Düşünür Hazreti Mevlana başta olmak üzere, Fuzuli ve diğer düşünürler Ney’i, olgunlaşmış bir insan olarak ele almışlardır. Günümüzde ise Ney’e gönül veren ve onu bir düşünce üreten olarak ele almış neyzenler de vardır. Örneğin, Neyzen Abdullah Özgür, bakınız Ney ile ilgili neler dile getirmiş görelim: “Ney’de bir nefes olmak, bir ömürde can olmak gibi bir şey” demiş. Ayrıca Ney ile ilgili görüşlerini şöyle devam ettirmiştir. “Ney üflerken ruh bedenden ayrılır aslında. Bu anlamda etrafınızdan tamamen soyutlanırsınız” diye yorumlamıştır.
Neyzenlik konusunda Kilis insanı da hiç boş durmamış, hem Ney’i üflemek için büyük çaba göstermiş hem de Ney’le ilgili düşüncelerini ortaya koymuşlardır. Hatırımda kaldığı kadarıyla Kilis neyzenlerini şöyle sıralayabiliriz. Hocam Avni Keçik (bana özel olarak Saba makamında bir taksim yaparak dinletmişti). Hadi Gökçe, Salih Çelebi (Salih Dayı), Terzi Ali (Çerkez Ali) ve Kilis’in Fransız’lara karşı direnişinde büyük bir cesaret göstererek, Fransız komutanına kafa tutan “Müştak-ı Hürriyet” kod adıyla bilinen Ahmet Rami Atan gibi neyzenler, Ney üzerinde hayli çalışmalar yapmışlardır. Hatta Ahmet Rami Atan’ın oğlu Prof. DR. Orhan Atan’dan, babası ile  ilgili almış olduğum şu sözleri çok amlamlıydı: “Ben Ney’i üflediğim zaman, Ney’den çıkan o büyüleyici ses, gökyüzü semalarından dalgalanarak kulağıma gelmektedir” diye Ney’in insan üzerindeki manevi gücünü dile getirmiştir.
İşte Ney, maneviyat unsuru çerçevesinde ele alındığında, onun çok derin olduğu ve birçok anlamlar taşıdığı görülür. Şöyle ki, Tasavvuf Felsefesi’ne göre, “İnsan yaşamındaki nefes sayısı bellidir. Bunu ne azaltıp ne de çoğaltabiliriz. Ama neyzenler her nefesi daha uzun kullandıkları için, bu düşünceye göre, neyzenlerin daha uzun yaşadıklarına inanılır” diye yorumlanmaktadır.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

Prof. Dr. Mehmet BİÇİCİ Çukurova Üni. Ziraat Fak. Em. Öğrt. Üyesi   Değişim, doğanın...

Yorum 
0

YALAN Yalancı kış gelmiş. Zararı yok, yalancı politikacılar gelmesin de!… *** MANŞET...

Yorum 
0

Sabahattin YARAR   Biz kendimizi bildik bileli, eski deyimle “kalubeladan beri” Kilis halkı...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Kilis’te Değişimin İzleri

Prof. Dr. Mehmet BİÇİCİ Çukurova Üni. Ziraat Fak. Em. Öğrt. Üyesi  ...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

YALAN Yalancı kış gelmiş. Zararı yok, yalancı politikacılar gelmesin de!…...

Sıcağı Sıcağına Zeytinciliğimiz...

Sabahattin YARAR   Biz kendimizi bildik bileli, eski deyimle “kalubeladan beri”...

Yaşarken Nasıl Bir Amacımız Olmalı?...

Metin MERCİMEK “YAŞAMAK BİR AĞAÇ GİBİ TEK VE HÜR VE BİR ORMAN GİBİ...

Neyi Paylaşamıyoruz?

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, günümüzde çağdaş toplumların sıkıntısı,...

Nefs-Nefis

Mahmut İhsan KANMAZ “Hep nefsim çıkar karşıma, ölüp ölüp dirilsem…...

ANA BENİM KARNIM AÇ

Aney benim karnım aç Getir bege yemekten İç katması öcceden Eğer yoksa...

Vali Soytürk’ten Emniyet Müdürlüğün...

Kilis Valisi Recep Soytürk, İl Emniyet Müdürü Mahmut Karabulut’u ziyaret...

Kadir Topbaş Kilis’te okul açılışın...

İstanbul Büyükşehir eski Belediye Başkanı Kadir Topbaş, Kilis’te okul...

7 düzensiz göçmen yakalandı [ASAYİŞ...

Kilis’te, Suriye’den Türkiye’ye geçiş yaptıkları belirlenen 7 düzensiz...

Boğazı kesilen Suriyeli hayatını ka...

Kilis’te çıkan kavgada Suriyeli Suriyelinin boğazını kesmişti. Suriyeli...

Bayram Memiler toprağa verildi

Kilis’te vefat eden emekli öğretmen Bayram Memiler toprağa verildi. Bayram...

Garnizon Komutanı Cihanoğlu Başkan ...

Garnizon Komutanı Piyade Albay Mehmet Cihanoğlu Belediye Başkanı M. Abdi Bulut’u...

İnşaat bilgilendirme toplantısı yap...

Kilis Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce inşaatçılara, değişecek...

İl Özel İdaresine öğrencilerden ziy...

Nihat Başoğlu Ortaokulu öğrencileri İl Genel Meclisi Başkanı Şıhmehmet...

Mahkûmlara “Peygamberimiz ve Aile” ...

Kilis L Tipi Kapalı Cezaevinde hükümlü ve tutuklulara yönelik yapılan programda...

Diyabet Günü kapsamında halı saha m...

Kilis’te Dünya Diyabet Günü etkinlikleri kapsamında halı saha maçı oynandı....

Obama, Anıtkabir Özel Defterine Ne ...

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, ABD Başkanı Barack Obama, 06 Nisan 2009...