Kilis, Mercidabık ve Yavuz

11 Ağu 2017 Cum 10:20
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ

 

Mercidabık Zaferi (24 Ağustos 1516) bir başarı mı, bir sonuç mu? Kilis’e nasıl yansımalı, neden aksiseda bulmalı? O halde nasıl 501. Yıldönümünü analiz etmemiz gerekiyor. Şöyle ki:

31 yıl Osmanlı Cihan Devletini yöneten Sultan İkinci Beyazıt zamanında şehzadeler arasındaki kavga 43 yaşına giren Yavuz Sultan Selim’in padişah olmasıyla neticelendi. Yavuz İstanbul üzerine yürürken amacını şöyle açıklıyor “Arabistan’ı, Mısır’da hüküm süren Çerkez hükümdarlardan, İran’ı Safefilerden kurtarmak, İslam’ı bir araya toplamak için gerekirse Hind’e ve Turan’a (Türkistan) gitmek”

Yavuz Sultan Selim’in tahta cülusunu takip eden olaylar, adeta fetret devrinin basit bir numunesi gibiydi. Şehzadeler arasındaki kavga bir müddet devam etti. Sonra kanlı bastırıldı.

Şah İsmail Şiilik ile Anadolu’da nüfuz elde etmiş, ayrıca Mısır Sultanı Kansu Gavri ile Osmanlı Devleti aleyhine ittifak etmişti. Yavuz Sultan Selim ile başlayan Osmanlı devlet politikası önce Asya’ya yöneldi. Bununla Asya’da büyük bir “İslam birliği” meydana getirmek istiyordu.

“RAHATINI DÜŞÜNENLER KARILARININ YANINA DÖNSÜNLER”

En büyük zorluk ise ordu içinde çıkarılan “fitne” idi. Çaldıran Savaşı’na başlamadan önce askerlerine şöyle seslendi;

-Ben bu zorlukların çekileceğini size cülusum zamanında söylemiştim. O vakit niçin kabul ettiniz? Şimdi niçin itaat etmiyorsunuz? Rahat isteyenler karılarının yanlarına dönsünler. İçinizde hiç kimse gitmese de ben yalnız savaşırım.

Bu açıklama üzerine Yavuz atın Çaldırana doğru sürdü ve yeniçeriler de bunun üzerine kendisini takip etti.

Çaldıran’da (23 Ağustos 1514) Şah İsmail yenildi. Bu zafer Azerbaycan yolunu açtı, Tebriz zapt edildi. Osmanlı sınırı Musul ve Urfa’ya kadar genişledi. Durum ayrıca bir name ile bölge ülkelerine de bildirildi.

Yavuz Haçlı saldırılarına karşı İslam birliğini sağlamak için Müslüman ülkelerin birbiri aleyhindeki yakınmalarını da fırsat bilerek siyasi ve savaş ustalığını ortaya koyarak Memluk(Kölemenler) Hükümdarı Kansu Gavri’nin bulunduğu Halep’e doğru yola çıktı. Kilis Ovasındaki Mercidabık Savaşı’nda galip gelen Yavuz oldu(24 Ağustos 1516). Yavuz ilk Cuma namazını Halep Ulu Camii’nde kıldı. İmam Hatip yüce ismiyle “Hadimü’l Harameyn Eş Şerifeyn” diye vaaz etti.

Hama, Humus, Trablus, Kudüs biat etti. Gazze alındı. Daha da güneye inildi. Ridaniye’de Mısır ordusu da mağlup oldu. Mısır’da Kansu Kavri’ni yerine Tumanbay adındaki kumandan seçildi. Savaş ile Kahire de düştü.

BİRLİK SAĞLANIYOR

Mekke Emiri Şerif Ebul Bereket Kâbe-i Muazzama’nın anahtarını Yavuz’a teslim etti. Mısır’daki Halife 3. Mütevekkil Alalallah rızasıyla halifeliği Yavuz’a devretti. Bu olay Osmanlıların Müslümanlar indinde en büyük başarısı olarak görüldü.

Osmanlı Cihan devleti Afrika kıtasında Mısır gibi servet ve mamurluğuyla meşhur bir eyalete sahip olmakla bir taraftan İslam Halifeliğini, diğer taraftan da 3 kıtada büyük bir hükümete sahip oldu. Osmanlıların Arabistan bölgesi üzerinde siyasi nüfuzu yürümeye başladı. İslam ve Türk Birliği sağlanmış oldu.

Amasya’da doğan Yavuz daha sonra Tokat taraflarında Celali isyanını bastırdı. 8 sene padişahlık yaptı. İkinci defa İran Seferine hazırlanmak üzere Edirne’ye giderken Çorlu Uğraş köyünde, babası İkinci Beyazıt ile savaştığı yerde “şirpençe” hastalığından 54 yaşında vefat etti. Yavuz Sultan Selim uzun boylu, kemikleri kalın, omuzlarının arası gayet geniş, gövdesi belinden aşağı kısmından kısa, başı iri, kaşları çatık, yüzü yuvarlak ve kırmızı, bıyıkları pala, ağzı büyük ve çene kemiği geniş bir sultandı (Ahmet Rasim Osmanlı Tarihi Cilt 1, shf. 101).

MERCİDABIK NE GETİRDİ?

Mercidabık Savaşı’nda Osmanlı Ordusu 23 Ağustos 1516 Pazar günü Kilis Ovası Tel Habeş’te (Tilhabeş-Yavuzlu Beldesi) her türlü ihtiyat tedbirini almış, gece asker silahlı ve atlar eyeri geçirilmiş, baskın ihtimaline karşı da tetikte durulmuş, etrafta süvari devriyeleri dolaştırılmış ve “İnşallah yarın ruz-ı muharebedir” diye çağrıda bulunulmuş, askerler birbirleriyle helalleşmişlerdir. Mısır ordusundaki asker sayısı Osmanlıdan çok fazlaydı. Sabahleyin güneyin doğuşuyla başlayan Mercidabık Savaşı İkindiye kadar 8 saat sürmüştür.

Mercidabık Dabık çayırı manasındadır. Davut Peygamberin makamı(mezarı) da buradadır. Kansu Gavri öldürülmüş, Memluklu ordusu darmadağın olmuştur. Mercidabık Savaşı’nın neticesinde Osmanlıya karşı rakip olan Safefi’nin Şii ordusu ile Kansu Gavri’nin Sünni birliği birlikte devrilerek İslam birliği sağlanmıştır. Böylece İslam birliği Osmanlının siyasi davasına meşrutiyet kazandırmıştır. Mercidabık Zaferi sonra Osmanlı’ya Suriye, Lübnan ve Filistin’de hâkimiyet kurmasını sağlamış, Mısır ve Arabistan yolunu açmıştır. Üçüncü ve son olarak da Anadolu’nun doğusunda Safefilerden başka, Türk asıllı Memlukluların da hâkim oldukları yerlerin ilhakıyla Anadolu’da Türk Birliği fiilen kurulmuş oldu(İsmail Hami Danişment/İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi Cilt 2 shf. 27)

Yavuz Sultan Selim Mercidabık Savaşı neticesinde dini, idari, askeri, ekonomik ve sosyal bir nizam kurarak İslam âlemini birlikte yaşamak ve beraber olmasını sağlamak amacına daha da yaklaşmıştır. Sahib-i Haremeyn unvanını sahibi Memluklular bölge Müslümanlarının rahatlıkla hacca gitmelerine mani olan ve bölgede çok sayıda korsan gemisi olan Portekizlilerle baş edemiyordu. Portekiz ayrıca Hindistan’a yerleşerek (1502) Avrupa ülkeleriyle deniz yoluyla yapılan ticaretten önemli gelir sağlıyordu. Böylece bu husus Yavuz Selim tarafından sonlandırıldı. Böylece Osmanlının batıdaki itibarı da arttı. (Yusuf Yazıcı/Osmanlı Devleti Tarihi, A. D. Alderson/Osmanlı Hanedanının Yapısı, M. Süreyya/Sicil-i Osmani, Hoca Sadettin/Tacü’t Tevarih, Ahmet Uğur/Yavuz sultan Selim, Stanford Shaw Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, Prof. Dr. Şehabettin Tekindağ /Yeni Kaynak ve Vesikaların Işığında Yavuz Sultan Selim, Semiha Ayverdi/Türk Tarihinde Osmanlı Asırları, Hammer Tarihi 4. Cilt/  Muhammet El-Hudari Bek/ Muhaderat Tarih El Ümem El İslamiyye, Lord Kinross/Osmanlı İmparatorluğunun Yükselişi ve Çöküşü).

 

LİDERİN SANATÇI OLMASI

Yavuz Sultan Selim aynı zamanda bir şairdir.

Türk ve İslam birliğinin kurulması, gayrılıkların bitmesi konusundaki dizelerinde şöyle der beraberlik için, ittihat için;

 

İhtilaf-ı tefrika endişesi,

kuşe-i kabrimde bikarar eyler beni,

İttihatken savlet-i adayı def’e çaremiz,

İttihat etmezse millet, dağıdar eyler beni!

 

(İttihat Gazetesi Yıl 1967 sayı 1)

 

YAVUZ NEYİ HEDEF ALMIŞTI?

Kilis’te gerçekleştirilebilecek bir Yavuz Sultan Selim veya Mercidabık Uluslararası Çalıştayı örnek bir Türk hakanının siyasi zekâsını ve askeri dehasını ortaya koyar. Barış içinde millet beraberliğinin ve birliğinin her şeyin üstünde olduğunu gösterir. Bu özelliklere bugün daha da fazla ihtiyacımız vardır. Ayrıca fitnenin de üzerine gidilmesi, suçlunun cezasız kalmaması, başarının mükâfatlandırılmasının yanında 8 sene gibi kısa bir dönemde hakanlık yapan Yavuz Sultan Selim’in Osmanlı Cihan Devleti’nin sınırlarını Balkanlardan Kafkasya ve İran; güneyde Mısır’a kadar genişletmesinin gerek siyasi ve ekonomik, gerek askeri ve stratejik,  gerekse de sosyal ve kültürel boyutlarıyla dikkat çekmeye, analiz etmeye değer olmasıdır. Dini ve milli boyutu da aynı konumdadır. Galibiyetleri ve unvanlarıyla gururlanmayan, tam tersi “ben inancımın ve insanlığın hizmetkarıyım” diyen bir hakanın günümüz insanına yeniden yansıtılması gerekir.

Bütün bunların yanında bir devlet adamının aynı zamanda edebiyatla uğraşması, şiir ve sanatla meşgul bulunması, hatta üretmesi günümüzde örneği az görülen hususlardandır. Böylesi örneklerin günümüzde da artarak çoğalması gerekir.

MERCİDABIK EVRENSEL BOYUTTA KİLİS’E YANSIYABİLİR Mİ?

Bazı imkânların devletlerin, kentlerin, bölgelerin özelliğidir. Mekke, Medine, Kudüs kutsal kentlerdir. İskoçya’daki bir kaynak suyu ile yapılan ürünler dünyaya pahalı olarak pazarlanıyor ve İngiltere önemli bir döviz girdisi sağlıyor. Nil Nehri sadece Mısır’ın değil, Afrika çiftçilerinin de önemli bir bereket kaynağıdır. Nil’in geçmediği yer çöldür. Portofino bin nüfuslu köy iken, bir müzisyenin “Portofino” adlı bir şarkı bestelemesiyle(1965) bugün İtalya’nın en tanınmış 300 bin nüfuslu bir kasabası haline geldi. Tur operatörleri Portofino’yu mutlaka programlarına alıyorlar. Bir müzik bir köyü; dikkat çeken, cazip bir sahil şehrine dönüştürdü. Portofino hala dünya radyo ve televizyonlarda çalınan bir şarkı.

Mercidabık Zaferi’nin de Kilis Ovasında Türk Ordusunun başarıyla savaşı kazanması bir ayrıcalıktır. Bunun örnekleri bütün dünyada görülür. Sivastopol kuşatmasında Fransa ve Birleşik Krallığın desteklediği Osmanlıların (1854-55) Rusya ile savaşı Kırım’da Panorama Müzesinde yıllardır turist akınına uğrar.

İkinci bir örnek Belçika’da… Fransa İmparatoru Napolyon Belçikalılara son savaşında yenildi. Savaş Vaterloo köyü ve ovasında gerçekleşti (1815). Şimdi Vaterloo her gün onlarca turistin görmek için kuyrukta beklediği bir köy değil, bir döviz girdisi getiren bir müze olarak döviz basıyor. Her ikisini de gezdiğinizde bu savaşları yaşıyor gibi oluyorsunuz. Öylesine muhteşem bir grafik ve müzik çalışması yapılmış.  Sanki siz balkondan bir savaşı seyrediyormuş gibi oluyorsunuz.

İstanbul 1453 Panorama Müzesi de öyle. İstanbul’un fethini anlatıyor. Tur otobüsleri dışarda sıra bekliyor. Ankara şimdi de Çanakkale Savaşımızı böylesi bir anlatımla yansıtmaya çalışıyor. Mercidabık Savaşı hem bölge ülkelerini (Mısır, Irak, Filistin, İsrail, Suriye, Ürdün) ve hem de Hindistan’a ve okyanusuna açılan müstemlekeci (Portekiz, İngiltere) ülkeleri de yakından ilgilendiriyordu. Bütün tarih kitaplarında okutuluyor. Üstelik Mercidabık Zaferi’nden sonra halka huzur, bölgeye yıllarca barış geldi.

KİLİS’E MERCİDABIK PANAROMA MÜZESİ

Dolayısıyla Mercidabık Savaşı hem ülkemiz ve hem de Kilis’in tanıtılması için bir fırsat. Böyle bir Mercidabık Panorama Müzesi savaşın olduğu yerde neden ve niçin olmasın ki?

Mercidabık Zaferi Sempozyumu’nun arka planda böyle bir yansıması da beklenebilir.

Kilis’te Mercidabık konusunda ulusal veya uluslararası bir çalıştay yapılmalıdır. Hedef kitlesi üniversite öğrencilerinin yanında, tarihi araştırmacıları, akademisyenler ve turizmciler olmalıdır. Ancak toplantı halka da açık olarak yapılabilir. Takip etmek isteyenlere yardımcı olunur.

Mercidabık Zaferi Bir Başarı mı, Bir Sonuç mu Uluslararası veya Ulusal Çalıştayının dili yaşayan Türkçe olup, katılımcıların arzularına göre gerekirse İngilizce ve Arapça simultane tercüme yapılabilinir.

Mercidabık Ulusal veya Uluslararası Çalıtştayı Toplantısına üniversitelerimizin tarih bölümü akademisyenleri, tarihçiler, yazarlar, konunun uzmanları, turizmciler birer tebliğ sunarak görüşlerini açıklayabilirler. Ayrıca bölge ülkelerinden de katılımcıların gelmesi sağlanabilir. Çalıştaya sunulacak tebliğlerin tümü daha sonra kitap olarak hazırlanarak yayınlanmalıdır.

ÇALIŞTAYDA NELER KONUŞULMALI?

8 yıllık padişahlığında Yavuz Sultan Selim’in hayatı, Mercidabık Savaşı Türk Birliğini sağladı mı?, Mercidabık Zaferi İslam Birliği’ne nasıl katkı verdi? Mercidabık Ovasının özelliği ve yaşayan Türkmenler, Kilis Çekmeceli Camii ve Külliyesi’ni yaptıranlar Çekmecelizadeler Mercidabık Savaşına İstanbul’dan gelerek Katılıp Bölgeye Yerleşen Kimseler mi? Yavuz’un Fetihleri arasında Mercidabık’ın yeri ve önemi? Yavuz’un Doğuda Şii, Güneyde Sunnilere Karşı Zaferi Nasıl Algılanmalı? Yavuz Sultan Selim hakkında yazılar kitaplar ve içerikleri nelerdir? Kilis’te Yayınlanan Mercidabık Dergileri ve yerel medyadaki Yayınlar? Dr. Mehmet Münip Münipoğlu’nun Başkanlığını Yaptığı Mercidabık Zaferini Kutlama ve Yaşatma Derneği Niçin, Nasıl Kuruldu ve Neler Yaptı? Mercidabık Kutlamalarının önemi? Yavuzlu Beldesi’ne bir Mercidabık Panorama 1516 Yapılması Neler getirir, Neleri Götürür?

Mercidabık Çalıştayında ayrıca katılımcılara Kilis’e özel bir gezi tertip edilmelidir. Bu gezi programında öncelikle Kilis’in Yavuzlu beldesi olan Mercidabık Savaşının gerçekleştiği tarihi mekân tanıtılır. Yavuzlu’daki Bilal-i Habeş Yatırı ve Yavuz Sultan Selim Anıtı programa alınmalıdır.

Kilis ili içinde ise Tekye, Ulu, Kara Kadı, Muallakaltı ve Çalık Camileri, Mevlevihane, Şıh Efendinin Tekkesi, Şör Habil-i Hasene, Şıh Mehmet yatırları, odun pazarı tanıtılmalıdır. Mümkünse sınıra götürülmelidir.

Kilisli bir aydın olarak, bu konuda çalışmalar yapan sorumlu bir fikir emekçisi olarak bu hatırlatmaları yapmam gerekiyordu.

BU SORUMLULUK ÖNCE KİMİN?

Gerisi Kilis’i yönetenler, temsil edenler, üniversitemiz, siyasilerimiz, sivil toplum kuruluşlarımız ve tümüyle yarınki Türkiye’nin omuzlayıcıları olacak gençlerimize tarih şuuru vermek, analiz özelliğini yapmak, ufuk göstermek açısından entelektüel hayatımıza katkı vermek durumundaki hemşerilerimize düşmektedir vesselam.

 

Benzer Haberler

GÖR Ekonominin başı belli değilmiş. Bizce belli: Enflasyon!… *** KUTLA   Gazetede...

Yorum 
0

Ahmet BARUTÇU Adı gibi, hükümdarlığı da YAVUZ bir padişah… Yaman iki devletle boğuşmuş,...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “YÜREKLER HANGİ ÖRSTE BU SU VEREN USTA KİM? FECRE BAYRAK ASMIŞLAR DÖRT...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

GÖR Ekonominin başı belli değilmiş. Bizce belli: Enflasyon!… *** KUTLA...

Yavuz Sultan Selim Kilis’te (1470-1...

Ahmet BARUTÇU Adı gibi, hükümdarlığı da YAVUZ bir padişah… Yaman iki...

Mercidabık’tan Geçti Büyük Ha...

Metin MERCİMEK “YÜREKLER HANGİ ÖRSTE BU SU VEREN USTA KİM? FECRE BAYRAK...

Mercidâbık Meydan Savaşı

M. Yahya EFE   Sultan Selim Cülusunda Salâ dedi de yürüdü Gidelim Mısır’a...

Yavuz ve Dede Molla

Yavuz Sultan Selim Mısır seferine gidiyordu. Orduları kol kol Anadolu’ya...

PARMAK İZİ ALMA CİHAZI SATIN ALINAC...

GÖÇ İDARESİ İL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİSLERİ BAKANLIĞI GÖÇ İDARESİ GENEL...

Üzümde bu yıl rekolte çok düşük...

Kilis’te 2017 yaş üzüm alımları başlıyor. Kilis Ziraat Odası (KİZO)...

Başkan Kara’dan Mercidabık Zaferi K...

Kilis Belediye Başkanı Hasan Kara, Mercidabık Zaferi’nin 501. yıldönümü...

Vali Tekinarslan’dan Bayanlar Mesle...

Kilis Valisi Dr. Mehmet Tekinarslan ve Belediye Başkanı Hasan Kara ile birlikte...

Rektör Karacoşkun üniversitede yapı...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Doğan Karacoşkun,...

Yakalanan 2 bin kuş doğaya bırakıld...

Kilis’te bir araçta yapılan aramada 6 kafes içerisinde yaklaşık 2 bin...

Yolda yürürken öldü [ASAYİŞ TURU]...

Kilis’te yolda yürürken fenalaşan şahıs kaldırıldığı hastanede hayatını...

Gardiyanlara yangın eğitimi

Kilis Belediyesi İtfaiye Ekipleri, yardım bekleyen vatandaşlariçin 7/24 görevinin...

Kilis Belediyespor uzatmalarda yıkı...

Ziraat Türkiye Kupası 1′inci Tur maçında Karaköprü Belediyespor...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

SİYASET Siyaseti buzdolabı ısıtmış. Soğutmuş olmasın!… *** SİLAH...

Fayton Kültürü ve Fayton Atlarının ...

Metin MERCİMEK “FAYTONUNDA YER YOKSA BANA GÜZELİM, BEN AT ÜSTÜNDE DE...

Paylaşmak…

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, bir insan kendine ait olan bir şeyi,...

Kilisliler Üretici ve Köylü Pazarla...

Ecz. Kahraman ÜNLER   Pazar yerleri insanlar için son derece önemlidir....