Kilis Yemek Kültürü Üzerine

06 Oca 2020 Pts 20:43
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Doğan AKKOR

 

Kilis’in Milattan önceye dayanan bir tarihi vardır. Hititler, Asurlular, Medimparatorluğu ve Persi İmparatorlukları yönetiminde yaşamış ve Büyük İskender’in Pers Devletini yıkmasından sonra, Roma İmparatorluğuna bağlanmıştır. Bu imparatorluğun bölünmesinden M.S. 636 yılına kadar Bizans İmparatorluğu’nun bir şehri olmuştur. Malazgirt Zaferi sonrasında 1084′ten itibaren Kilis ve yöresine Büyük Selçuklu Devletine bağlı Türk beylik ve oymakları yerleşmiştir. Kilis şehri 4000 yıllık bir tarihi geçmişi olan ve topraklarında beş imparatorluk yaşamış bir şehirdir. Kilis’in mutfak kültürü de düşünüldüğünde en az tarihi kadar eski bir kültürel mirastır. Kilis geçmişten günümüze gelen bir yemek kültürüne sahiptir.

Şimdilerde pek bilinmeyen ‘Dulavrat ekmeği’ Hitit yemekleri ile benzerlik göstermektedir. Çok eksi bir yemek olan ‘Herise’ Mevlana’nın ‘Mesnevi’ adlı eserinde geçer. Yine Kilis mutfağında önemli bir yemek olan ‘Alenazik’ yemeğinin tarihi Abbasi mutfağına kadar dayanır. Geçmişten gelen bu mutfak kültürünün geleceğe aktarılması hepimizin sorumluluğundadır. Yemeklerin ve usullerin kayıtlarının alınması, kökenlerinin araştırılması bu yüzden çok önemlidir.

Bir örnek teşkil etmesi açısından, çok farklı şekillerde yazılışına şahit olduğumuz ‘Alenazik Kebabı’ konusunu burada açmak isterim. Etimolojik olarak yaklaşırsak ale ve nazik olarak iki bölümden oluşur. ‘nazik’ kısmı tartışma götürmez; Farsçadan dilimize geçmiş bir kelimedir, aslı “nâzük”dür. Anlamı ise malumdur; terbiyeli, saygılı, güzel, zarif. Diğer bölüm ise sürekli farklı şekilde söylenir; Âli hem a’nın hem i’in uzun okunduğu hali; yüce, ulu ve bir erkek ismi / Ali özel isim; Hz. Peygamberimizin (S.A.V.) damadı dördüncü halife Hz. Ali / Alâ (hemze ile biten) rütbece yükseklik şeref şan. alâ- ale üstünde, üzerinde / â’la en yüksek, pek yüksek / Âlâ Farsçada: kirleten, Arapça: bahşişler, ihsanlar. Yüce, ulu, yüksek, şan, şeref önünde saygıyla durulan gibi sıfatlar genelde yemek isimlerine verilmezler âlâ olmadığı ise aşikâr. Ale’nin ise bol bol “el” takısı olarak tamlama olduğuna şahit oluruz, mesela “ale l ade”, “ale l acele, “ale l husus” gibi. Yemek bıçakla kıyılıp süzme yoğurtla karıştırılan patlıcan püresi yani nazik, güzel, zarif olan kısmın ‘üzerine’ konulan ama asla karıştırılmayan bir et yemeğidir. Yemeğin ilk olarak adı ‘ali’ lakabı ‘nazik’ olan biri tarafından çıkarılmış bir yemek olup bu ismi aldığını söyleyenler de vardır ancak bunun doğruluğu çok düşüktür. Zira yemekler genelde yapan kişinin isminden değil yapılış biçimlerinde isimden isim alırlar ‘muhammara’ gibi.

1844 yılımda yayınlanan ilk Türkçe yemek kitabı Melce’üt-Tabbahin’in (Aşçıların Sığınağı) yazarı Mehmet Kamil, Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye-i Şahane’nin hocasıdır. Kendisinin böyle bir kitabı hazırlayıp yemek tariflerini bu kadar titizlikle yazması bizlere aslına uygun yemekler yapabilme imkânını sağlamış oldu.

Kilis yemeklerini kitaplaştıracak olanlar veya gazete, dergi yahut sosyal medyada paylaşım yapıyor olanların Kilis mutfağına karşı önemli bir sorumluluğu vardır. Kilis yemeklerini değiştirerek tarif verip, (mercimekli köfteye ekşi konulması gibi) fotoğraf yayınlayanlar Kilis mutfak kültürüne en büyük darbeyi vuranlardır. Kilis mutfağı yemeklerinin tarifleri ve fotoğrafları ileride bir vesika haline geleceği unutulmamalıdır. Bütün çabamız ve çalışmalarımız Kilis’i bu envai çeşit tat ve lezzetleri ile UNESCO’nun yaratıcı şehirler ağına katmak yönünde olmalıdır.

akkor

Kültür Bakanlığımızca akredite edilmiş Gourmand Cook Book Awards ödüllü ünlü şef oğlum Yunus Emre Akkor, geçtiğimiz günlerde ekibiyle Kilis’i ziyaret ederek Kilis mutfak kültürünü dünyaya tanıtmak için TRT 2 televizyonu için belgesel çekimleri yapmıştır. Belgesel çekimleri esnasında tüm ekipten yardım ve desteklerini esirgemeyen Kilis Valisi Sayın Recep Soytürk’e, Kilis Belediye Başkanı Sayın M. Abdi Bulut’a, Belediye Başkan Yardımcısı Sayın Mustafa Tohumcu’ya, Ruhsat Denetim Müdürü Sayın Mustafa Baydın’a, Gıda Bankası Müdürü Sayın M. Uğur Baydın’a, Akıncı Konağı’nın sahibi Sayın Mümtaz Akıncı’ya, Tavacı İzzet Usta’ya, ilgi ve sevgisini esirgemeyen misafirperver Kilis halkına çok çok teşekkür ederim.

Benzer Haberler

DAVA Cam kıran öğrenciye dava açılmış. Sıra “pot” kıranlarda!… *** DENGE AB’nin...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “YOLA ÇIKINCA HER SABAH BULUTLARA SELAM VER. TAŞLARA, KUŞLARA, ATLARA, OTLARA,...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, yaşarken büyük işler yapmak ve yaşarken toplum tarafından...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

DAVA Cam kıran öğrenciye dava açılmış. Sıra “pot” kıranlarda!…...

Selam Düşüncesi

Metin MERCİMEK “YOLA ÇIKINCA HER SABAH BULUTLARA SELAM VER. TAŞLARA,...

Türkü Söyle, Türkü Dinle, Türkü Sev...

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, yaşarken büyük işler yapmak ve yaşarken...

Bir Hatırlatma

Mahmut SELÇUK   Suudi Arabistan, BAE ve Mısır bir dizi çekmeye karar...

Emeğe Saygı

A. Filiz GÖKDEMİR ÖZARSLAN   Merhabalar güzel dostlarım. Kısa bir aradan...

BENDENDİR

Bu dünyada mutlu yaşamak varken Bunca kahır, bunca zulüm nedendir? Bir kez...

GÜNEŞ

Güneşin ışığıyım kokusuz, renksiz, Her sabah doğarım, eşsizim denksiz....

2. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ

T.C. KİLİS 2. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ DOSYA NO: 2018/644 Esas KARAR NO: 2020/20...

Kilis’te ‘maske’ denetimi

Kilis’te, İçişleri Bakanlığı’nın 81 il valiliğine gönderdiği...

Tarım ve Orman Müdürü Kökçüoğlu old...

Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü görevine Mehmet Nuri Kökçüoğlu atandı....

Yıllık işletme cetveli için son gün...

Kilis Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürü Ercan Dadlı, 6948 Sayılı Sanayi...

Sıcak havalar etkisini sürdürüyor...

Vatandaşlar, son günlerde etkili olan sıcak havalardan korunmak için gölgelik...

Salçalık domates 70 kuruş

Kilis’te hava sıcaklıklarının artması ile yerli malı salçalık domatesin...

Annesi ölen buzağıya keçi annelik y...

Kilis’te bir besicinin ahırında beslediği keçi, annesi ölen buzağıyı...

Kayıp şahıslar aranıyor

Kilis’te evlerinden ayrılarak kayıplara karışan 2 şahsın bulunmasına...

İnternet üzerinden dolandırıldı...

Kilis’te bir kişi internet üzerinden iki adet televizyon almak için dolandırıldığı...

Yerli incir çıktı

Kilis’te yaz mevsiminin vazgeçilmezleri arasında yer alan incir, piyasaya...

Şeker’den Beyrut’taki patlama ile i...

Kilis Kardelenler Akademi Derneği Başkanı Baran Şeker, Lübnan’ın başkenti...