Kilis Yemek Kültürü Üzerine

06 Oca 2020 Pts 20:43
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Doğan AKKOR

 

Kilis’in Milattan önceye dayanan bir tarihi vardır. Hititler, Asurlular, Medimparatorluğu ve Persi İmparatorlukları yönetiminde yaşamış ve Büyük İskender’in Pers Devletini yıkmasından sonra, Roma İmparatorluğuna bağlanmıştır. Bu imparatorluğun bölünmesinden M.S. 636 yılına kadar Bizans İmparatorluğu’nun bir şehri olmuştur. Malazgirt Zaferi sonrasında 1084′ten itibaren Kilis ve yöresine Büyük Selçuklu Devletine bağlı Türk beylik ve oymakları yerleşmiştir. Kilis şehri 4000 yıllık bir tarihi geçmişi olan ve topraklarında beş imparatorluk yaşamış bir şehirdir. Kilis’in mutfak kültürü de düşünüldüğünde en az tarihi kadar eski bir kültürel mirastır. Kilis geçmişten günümüze gelen bir yemek kültürüne sahiptir.

Şimdilerde pek bilinmeyen ‘Dulavrat ekmeği’ Hitit yemekleri ile benzerlik göstermektedir. Çok eksi bir yemek olan ‘Herise’ Mevlana’nın ‘Mesnevi’ adlı eserinde geçer. Yine Kilis mutfağında önemli bir yemek olan ‘Alenazik’ yemeğinin tarihi Abbasi mutfağına kadar dayanır. Geçmişten gelen bu mutfak kültürünün geleceğe aktarılması hepimizin sorumluluğundadır. Yemeklerin ve usullerin kayıtlarının alınması, kökenlerinin araştırılması bu yüzden çok önemlidir.

Bir örnek teşkil etmesi açısından, çok farklı şekillerde yazılışına şahit olduğumuz ‘Alenazik Kebabı’ konusunu burada açmak isterim. Etimolojik olarak yaklaşırsak ale ve nazik olarak iki bölümden oluşur. ‘nazik’ kısmı tartışma götürmez; Farsçadan dilimize geçmiş bir kelimedir, aslı “nâzük”dür. Anlamı ise malumdur; terbiyeli, saygılı, güzel, zarif. Diğer bölüm ise sürekli farklı şekilde söylenir; Âli hem a’nın hem i’in uzun okunduğu hali; yüce, ulu ve bir erkek ismi / Ali özel isim; Hz. Peygamberimizin (S.A.V.) damadı dördüncü halife Hz. Ali / Alâ (hemze ile biten) rütbece yükseklik şeref şan. alâ- ale üstünde, üzerinde / â’la en yüksek, pek yüksek / Âlâ Farsçada: kirleten, Arapça: bahşişler, ihsanlar. Yüce, ulu, yüksek, şan, şeref önünde saygıyla durulan gibi sıfatlar genelde yemek isimlerine verilmezler âlâ olmadığı ise aşikâr. Ale’nin ise bol bol “el” takısı olarak tamlama olduğuna şahit oluruz, mesela “ale l ade”, “ale l acele, “ale l husus” gibi. Yemek bıçakla kıyılıp süzme yoğurtla karıştırılan patlıcan püresi yani nazik, güzel, zarif olan kısmın ‘üzerine’ konulan ama asla karıştırılmayan bir et yemeğidir. Yemeğin ilk olarak adı ‘ali’ lakabı ‘nazik’ olan biri tarafından çıkarılmış bir yemek olup bu ismi aldığını söyleyenler de vardır ancak bunun doğruluğu çok düşüktür. Zira yemekler genelde yapan kişinin isminden değil yapılış biçimlerinde isimden isim alırlar ‘muhammara’ gibi.

1844 yılımda yayınlanan ilk Türkçe yemek kitabı Melce’üt-Tabbahin’in (Aşçıların Sığınağı) yazarı Mehmet Kamil, Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye-i Şahane’nin hocasıdır. Kendisinin böyle bir kitabı hazırlayıp yemek tariflerini bu kadar titizlikle yazması bizlere aslına uygun yemekler yapabilme imkânını sağlamış oldu.

Kilis yemeklerini kitaplaştıracak olanlar veya gazete, dergi yahut sosyal medyada paylaşım yapıyor olanların Kilis mutfağına karşı önemli bir sorumluluğu vardır. Kilis yemeklerini değiştirerek tarif verip, (mercimekli köfteye ekşi konulması gibi) fotoğraf yayınlayanlar Kilis mutfak kültürüne en büyük darbeyi vuranlardır. Kilis mutfağı yemeklerinin tarifleri ve fotoğrafları ileride bir vesika haline geleceği unutulmamalıdır. Bütün çabamız ve çalışmalarımız Kilis’i bu envai çeşit tat ve lezzetleri ile UNESCO’nun yaratıcı şehirler ağına katmak yönünde olmalıdır.

akkor

Kültür Bakanlığımızca akredite edilmiş Gourmand Cook Book Awards ödüllü ünlü şef oğlum Yunus Emre Akkor, geçtiğimiz günlerde ekibiyle Kilis’i ziyaret ederek Kilis mutfak kültürünü dünyaya tanıtmak için TRT 2 televizyonu için belgesel çekimleri yapmıştır. Belgesel çekimleri esnasında tüm ekipten yardım ve desteklerini esirgemeyen Kilis Valisi Sayın Recep Soytürk’e, Kilis Belediye Başkanı Sayın M. Abdi Bulut’a, Belediye Başkan Yardımcısı Sayın Mustafa Tohumcu’ya, Ruhsat Denetim Müdürü Sayın Mustafa Baydın’a, Gıda Bankası Müdürü Sayın M. Uğur Baydın’a, Akıncı Konağı’nın sahibi Sayın Mümtaz Akıncı’ya, Tavacı İzzet Usta’ya, ilgi ve sevgisini esirgemeyen misafirperver Kilis halkına çok çok teşekkür ederim.

Benzer Haberler

Zeytinler çiçek açsın, Gelin duvağı gibi, Etekleri mor pempe Alibardak çiçeği, Bağlar koruk...

Yorum 
0

Sabahattin YARAR   Kilis’in yaşam kaynaklarının en önemli iki unsurundan biri olan BAĞCILIK,...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

GEL GÖR KİLİS’İ

Zeytinler çiçek açsın, Gelin duvağı gibi, Etekleri mor pempe Alibardak çiçeği,...

Yok Olan Şire Hanı, Belediye Binası...

Sabahattin YARAR   Kilis’in yaşam kaynaklarının en önemli iki unsurundan...

26 Ocak Dünya Gümrük Günü

Metin MERCİMEK “GÜMRÜK MEVZUATININ İÇİNE GİRİLDİKÇE, EKONOMİNİN,...

Kıskançlığı Bırakalım

M. Yahya EFE Sevgili okurlarım, bugünkü yazımda sizlere kıskançlıktan söz...

SEN DİYE DİYE

Sensiz nefes alamam duy sesimi duy gülüm Gözyaşım silecektin sindim sen diye...

GÜLÜM-3

Sarıldım sımsıkı yağan yağmura Türkü olup dile düştün ya gülüm Durdurak...

Çocuklarımızın geleceği tehlike alt...

* CHP Gaziantep Milletvekili, TBMM İnsan Hakları ve Çocuk Hakları Alt Komisyon...

Kilis’te “Huzur ile Hız...

Kilis’te, İl Jandarma Komutanlığı bünyesinde görev yapan “Huzur ile...

Polisler asayiş olaylarına karşı bi...

Kilis Emniyet Müdürlüğü’nün sosyal polis yönünü ön plana çıkaran...

Evde çıkan yangın korkuttu

Kilis’te dün sabah saatlerinde Debboy yokuşu girişinde bulunan apartmanın...

Kadın Müftü Yardımcısı Han görevine...

Kilis’in ilk Kadın Müftü Yardımcısı Pınar Han hanımefendi Kilis’te...

Vali Soytürk Dünya Gümrük Günü prog...

Kilis Valisi Recep Soytürk, Gaziantep’te düzenlenen Dünya Gümrük Günü...

“Uyuşturucu ve madde bağımlılığı il...

Kilis’in Polateli, Elbeyli ve Musabeyli ilçelerinde “Uyuşturucu ve madde...

Model uçak başlangıç ve tekâmül kur...

Kilis’te, Model uçak başlangıç ve tekâmül kursuna yoğun ilgi görüyor....

Spor Toto 2020 Ümitler Türkiye Judo...

Türkiye Judo Federasyonu’nun yurt içindeki ilk faaliyeti olan Spor Toto...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KAZA Şoförleri uyaran radar yapılmış. İşlemez… Şoförleri ölüm...

Çocuklar ve Ebeveynler Sömestr Tati...

Metin MERCİMEK “HİÇBİR ŞEY ZEKÂYI SEYAHAT ETMEK KADAR GELİŞTİRMEZ.”...