Kilis’in Hafızası, Üniversitenin Portalı ve Belediye Pasajı

19 Oca 2021 Sal 9:07
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ

 

Dr. Mustafa Tekçe’nin yazılarını takip ediyor musunuz bilmiyorum ama mutlaka izleyin. Değerlendirme yazılarında hem mazi var, yani nostalji mevcut, hem de ufuk var. Her ikisi de Kilis’in tanıtımı için önemli hususlardır.

Dünyanın hızlı değişim ve dönüşümünü görenler yerelleşmenin nasıl öne çıktığını göreceklerdir. Beş yıldızlı, hatta yedi yıldızlı oteller artık dünyanın her tarafında mevcut. Ancak tarihi dokuyu koruyan kent ve evler o kadar değil. İnsanlar lüks şeylere imkanları olduğunda hemen kavuşabiliyorlar. Fakat söz konusu yerel olunca öyle değil. Allah o bölgeye öyle bir imkân vermiş, insanlar da bunu değerlendiriyor, yönetimler de destek çıkıyor. Birkaç misal vermek isterim.

TARİHİ DOKUYA ALAKA

Skoç markası ve ürünleri İskoçya’daki bir sudan dolayı meşhur. Rusya’nın St. Petersburg’dan başlayan ve Kamçatka’ya kadar uzanan bir aylık tarihi ve turistik seyahat için Sibirya treni seyahati böyle bir şey. Gemiyle Baltık Başkentleri seyahati de böyle bir uygulama; Stockholm, Helsinki, St. Petersburg ve Tallinn dahil 4 ülke aynı program içinde yer alıyor. Sebebi programın daha ziyade yerel özellikleri içermesi. Tallinn ayrıca vejeteryanların tercih ettiği bir küçük başkent. Gaziantep Büyükşehir Belediye eski Başkanı Asım Güzelbey Tallinn Üniversitesi’nde Gaziantep yemeklerini tanıtıyor hoca olarak. Fransa’da bağ bozumu için çok önceden müracaat ederseniz sıranız geliyor. Mısır’ın Başkenti Kahire’deki mezar evler, güneydeki tapınaklar da özel bir program ile gerçekleşiyor. Amerika Kıtasında yerli kabileleri görmek, yaşayışlarını öğrenmek için de insanlar Las Vegas’tan fazla tercih ediyorlar. Uzakdoğu’dan da bir örnek verirsek Endonezya’nın Bali Adaları için aynı şeyi söyleyebiliriz. Jakarta’da patlıcan kızartması gibi muz kızartmasını yiyince şaşırmıştım ve hatta sevmiştim. Jakarta Çin mahallesinin halk tabiplerinden bir arkadaşım ayak parmakları kaşıntısı için ilaç istedi, hemen birkaç otu karıştırarak ezdiler, üzerine sulu bir madde akıtarak karıştırdılar, hamur haline gelen merhemi bir kutuya koyarak verdiler. Çarşı her an kalabalık.

Korona salgını öncesinde Türkiye’de sonra yıllarda yeme-içme üzerine bir atılım gerçekleştiren Gaziantep, Hatay ve Şanlıurfa’da mutfak kültürü için hafta sonu bile olsa özel turlar gerçekleştiriliyordu. Salgın bitsen yine devam edecek. Kilis bundan nasibini alamadı. Bittabi bunda halkın herhangi bir sorumluluğu yok, yönetimlerin mesuliyeti fazla.

Rahmetli Belediye Başkanımız Avukat Abdi Bulut’u Odun Pazarında restore ederek kamuya kazandırdığı Cukko Kazım’ın evinde Mahmut Kaçarlar dostumla birlikte ziyaret etmiştim. Bize projelerine anlatmıştı. KENT’e bunu konu edip, yazdım. Bunlardan biri Kilis’in tanıtımı için ünlü gurmeleri Kilis’e davet edip mutfak kültürümüz için bir atılım yapmaktı. Sonra iddialı bir kütüphane kurmaktı. Ardından Komedi Filmleri haftası yapmaktı. Kilis dışındaki Kilislilere sılayı rahim için projeler geliştirmek, gidiş geliş trafiğini artırmak gibi hususlar. Bunun için ben bir Kilis Zirvesi teklif etmiştim. “İkincisi Kilis’te olsun” önerime sıcak bakmıştı. Ancak hakka vuslat eyledi, mekânı cennet olsun. Dilerim Kilis’e girdileri fazla olacak projeleri özellikle insana yatırım olan programları hayata geçer. Vefatıyla boşalan Kilis Belediye’sinin yeni Başkanı Servet Ramazan Bey bütün bunların üstesinden gelebilecek bir değerli aydınımızdır. Başarısına katkı vermek de hepimizin görevidir.

KİLİSLİ HANIMLARIN MAHALİ ÜRÜNLER ÇARŞISI

Birkaç haftadır eski Belediye Pasajı’nın yeri konusunda tartışmalar oluyor. Burası yıllar önce Erkek Sanat Enstitüsü idi. Sonra pasaja çevrildi. Gümrük ticaretinin yoğun olduğu yıllarda burası bir cazibe merkezi olmuştu. Hiç boş dükkânı yoktu. Ancak zaman değiştikçe ticaretlerin de şekli ve boyutu da değişiyor. Günümüzde muattal vaziyette duruyor. Önce Şenay Taşkent arkadaşımız, ardından Dr. Mustafa Tekçe dostumuz burası için projelerini açıkladılar. Her ikisi de uygulanabilir projelerdi. Belki yeni projeler de ortaya çıkabilir.

Dr. Mustafa Tekçe’nin projesini önemsiyorum. Kilisli Hanımların çalıştıracakları ve ürettikleri mallarını pazarlayacağı bir çarşı olsun istiyordu. Bunun içinde başata salça, zeytin, biber, kurutmalıklar, çeyiz, nakış, el işi el işleri de var, tarım, mutfak, yemek ürünleri de mevcuttu. Böylesi örnekleri hemen yanı başımızdaki Gaziantep’te görmek mümkün. Özellikle Şehreküstü bölgesindeki bazı pasaj ve restore edilen tarihi hanlarda mesela sabun, mesela nar ekşisi, mesela bakır işlemeleri, tespih, firik, peynir, kurutulmuş patlıcan, domates, biber vs. bulmak her zaman mümkün. Hem hanım esnaf kazanıyor, hem Gaziantep kazanıyor. Yurtdışında böyle bir pazarı Hollanda’da gördüm. Özellikle süt ürünleri, biblolar ve hazır milli giysiler edinmek mümkündü.

Kilis’te böyle bir çarşıya hem ihtiyaç var ve hem de hanımlarımızın el ürünlerinin değerlendirilmesi için büyük bir fırsat. Artık çalışma hayatımızın yarı yarıya olmasa bile üçte biri hanımların elinde, onların yönetiminde. Kilis için de bir cazibe merkezi olabilir. Hemen aklıma gelen ürünlerden sucuk, bastık, muska, firik, simit, biber, salçalar, nar ekşileri, gün pekmezi, kurutulmuş patlıcan, kabak, domates, züngül, katmer, semsek, çelem ve hes (marul) turşusu vs. Artık internet ile her taraftan sipariş almak ve kargo ile göndermek mümkün. Bugüne kadar ürettiklerini büyük firmalara verenler böylece kendi işinde çalışmış olacak. Ayrıca eski firmalara da kadrosu nispetinde yine vermeyi sürdürebilirler.

MİKROKERDİ VE KİLİS DÜNYA ZEYTİN BORSASI

Bunun için kredi konusunu halletmek de mümkündür. Kamu bankalarının dışında Gremeen Mikrokfinans bu amaçla hizmet ediyor(www.tgmp.net). Bugüne kadar Türkiye’de 64 il, 90 ilçede faaliyette ve çok sayıda kadına 1 milyar 80 milyon kredi vererek onların kendi şirketlerini kurmasına katkı verdi. Bunların sayıları da 200 bini geçti. Özellikle Diyarbakır’da bu uygulama önde gidiyor. Ama Ege’de de var. Kilis’te de şubeleri mevcut. Suriyeli kadınlara bile kredi veriyor. Dilerim Kilisli hanımlar üretip işletecekleri mahalli ürünler çarşısı bundan daha fazla nasiplenir. Amerikan CORE kuruluşu da bölgede bu çalışmalara destek vererek projeye arka çıkıyor. Mikrokredinin Türkiye uygulayıcısı Prof. Dr. Aziz Akgül hem Kilis’i seven bir akademisyen, hem yakın bir dostumuzdur. Sanırım her konuda yardımcı olacaktır. Bunun için belediye ile hemen görüşmelere başlamak gerekecek.

Kilis ürünlerine ve ticaretine hanım eli değsin bakalım göreceğiz çok şey daha iyi olacak.

Bu arada Kilis Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Nazım Şekeroğlu’nun zeytin, zeytinyağı ve zeytin yaprağı konusundaki çalışmalarını da takdirle alkışlayarak izliyorum. Zeytin günümüzde altın mesabesinde kıymetli bir üründür. Yarın bunun kıymeti daha iyi anlaşılacaktır. Çok komik ama batılılar bu işi çok iyi biliyor ve sahipleniyor; Güney Afrika’da çıkan Altının borsasının Belçika’da, Dünya Fındık Borsası’nın Almanya’da(!) olduğu bir dünyada yeni bir girişimle DÜNYA ZEYTİN BORSASI’nın Kilis’te olabileceğini ispat etmeliyiz. Esasında Kilis’i yöneten ve temsil edenler için de bu çok önemli bir fırsat. Başaramazsak da hiçbir şey kaybetmeyeceğiz. Ancak önce girişim başlatıp gereğini yerine getirmeliyiz.

ŞEHRİN HAFIZASI YEREL GAZETELER

Kilis bir zamanlar bir akademi şehriydi. Mantık Fakültesi bulunuyordu. Bölgenin en önemli akademisinin çok ünlü hocaları ve talebeleri vardı. O dönemde yayınlanan ünlü kitaplar hala bugün dikkat çeken eserlerdir. Bugünkü Şıh Efendi’nin Tekkesi mevkii mantık ilminin merkeziydi. Günümüze gelince artık bunun yerini Kilis Üniversitesi aldı. Bu ara sanırım yeni rektör seçimi de olacak. Dilerim kim gelirse gelsin Kilis Ansiklopedisi ve Kilis Tarihi gibi tekliflerimize bir yenisini ekleyerek hoşgörülerine sığınıp hayata geçirmelerini dileyeceğim.

Şöyle ki; Genç Gazeteci Saliha Sultan’ın röportajından önemli bir husus ortala çıktı (Karar 13 Ocak 2021). Yerel Gazeteler ulusal medyanın görmediği konuları zapturapt altına alarak kayda geçirir, şehrin hafızasını oluşturur. Araştırmacılar da günümüzde birçok gazete ve dergiye dijital olarak şehir ve üniversitelerin kütüphanelerinden erişebiliyorlar. Bunu en son Konya Selçuk Üniversitesi başardı ve hayata geçirdi. Sadece Konya’dan değil 33 farklı ilden yerel gazeteler dijital ortamda arşivlendi. 1929 ve sonrasının gazeteleri portala eklendi. 25 bin gazete sahifesine “selcuk.edu.tr/kütüphane” portalından ulaşmak mümkün. Selçuk Üniversitesi Kütüphanesi ve Dokümantasyon Daire Başkanı Fahrettin Demirci’yi kutluyorum. Selçuk Üniversitesi arşivinde 4 bin 731 cilt gazete bulunuyor. Bu muhteşem bir koleksiyon demektir. Yerel gazete ve gazetecileri de yüreklendirir.  Üniversiteler aynı zamanda kültürel değerleri korur ve böyle bir sorumlulukla hareket eder. Geleneği gelecekle buluşturarak ufuk gösterir. Analiz yapmasına yardımcı olur. Bu şekildeki aramalar da basit ve hızlı olduğundan araştırmacıların işini kolaylaştırır. Gerek yüksek lisans ve gerekse doktora tezlerine kaynak teşkil edecek böyle imkanların olması araştırmacılara moral verir, zamandan daha fazla tasarruf etmesini sağlar. Çünkü bir kere daha hatırlatıyorum ki YEREL GAZETELER BİR KENTİN HAFIZASIDIR. Yerel gazetelerin mutlaka muhafaza edilmesi gerekir. Nadir eserler ve gazete arşivleri yeni nesillere güvenle aktarılmalıdır.

Bu çalışmada bazı gazete ve dergi isimleri de şöyle; Akşam, Ankara Haftası, Yeni Milli Birlik, Ülke, Sinema Mecmuası, Halk Dili, Kadın Sesi, Yeni Meram, Doğu Postası, Hür Adam, Yeni Harman, Sanat Dünyası, Tasvir-i Efkâr ve Edebiyat Gazetesi. Bunlar da gösteriyor ki bu portalda aynı zamanda edebiyat, kültür, haber ve sinemaya kadar her konuda önemli bir arşiv mevcut.

Gelişmenin hikayesi de kıymetli dostum Prof. Dr. Haşim Karpuz’un anlattığına göre; Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı iken Konya İl Halk Kütüphanesindeki gazete ve dergilerin SEKA’ya gönderileceğini dulunca harekete geçerek, gazeteleri üniversiteye kazandırmış, dijital olarak internete yükletmiş. Konya’da bir akşam evinde konuk olduğum, sofrasını paylaştığım Prof. Dr. Haşim Karpuz Hocayı da ayrıca kutluyorum.

KİLİS MEDYASINDAN İPUÇLARI

Dilerim Konya’dan sonra böyle ikinci bir atılımı Kilis Üniversitesi yapar. Kilis’in yüz akı münevverlerinden, kendisinden yeteri kadar istifade edilemeyip emekli yapılan birikimli, donanımlı, eski ve yeni kültüre hâkim Yazar Abdülhamit Tektuna’nın araştırmalarına göre Ragıp Yazman ilk Kilis Gazetesini Osmanlı Türkçesiyle neşrediyor (1923). 10 Yıl kadar çıkarıyor. 1933’te ise gazetesini Latin Harfleriyle yayınlanıyor. Aynı yıllarda yine Ragıp Yazman kısa ömürlü bir muhalefet dergisi Çaylak’ı çıkarıyor. 1925’te Osmanlıca olarak Hududeli Gazetesi yayınlanıyor. Rauf Yalçıntürk ise 10 yıl devam eden Kilis Gençlerbirliği Dergisini (1934-1940) yayın hayatımıza kazandırıyor. Öte yandan 1952 yılında ise Kilis ile ilgili özel bir dergi yayınlanıyor. Muzaffer Akalar’ın Demokrat Kilis Gazetesi 1953, Nuri Günal’ın Genç Kilis’i (1954) yılında basın hayatımıza giriyor.

Halihâzırda Kilis’te KENT, Hududeli, Kilis Postası, Kilis’in Sesi, Serhat Kilis, Vizyon Havadis gazeteleri yayınlanıyor. Zeytindalı gibi önemli bir dergi neşrediliyor. Kilis’te yayınlanan hatırlayabildiğim dergilere gelince; Livan, Divan, Akpınar, Mercidabık vs. Necip Asım Yazıksız da Medreset’ül Edep diye bir dergiyi okuyucularla buluşturmuştu. Yarım asrı aşkın hizmetiyle KENT Gazetesiyle Zeytindalı Dergisi’nin çok önemli ayrıca birer fotoğraf arşivi olduğunu da biliyorum. Konuyla alakalı Abdülhamit Tektuna önemli çalışmalar yapmıştır.

Bütün bunlardan sonra girişim Kilis’i yöneten ve temsil edenlere kalıyor. Vebali boyunlarına. Istıfıl olsunlar. Bir aydın sorumluluğu içinde bunları hatırlatmak benim görevimdi. Onu yaptım.

Benzer Haberler

FIRSAT VERELİM Gün gelecek Avrupa bize yalvaracakmış. Bizim yalvarmamızdan adamlara sıra gelmiyor...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “BİZİ İLGİLENDİREN KONU YALNIZ BARIŞI KURMANIN VE KORUMANIN TEKNİK ESERLERİ...

Yorum 
0

M. Yahya EFE Sevgili okurlarım, yaşı kadar sorunu olan ülkemizde, ağzı olan konuşuyor. Laf...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

FIRSAT VERELİM Gün gelecek Avrupa bize yalvaracakmış. Bizim yalvarmamızdan...

Eğitim Nedir?

Metin MERCİMEK “BİZİ İLGİLENDİREN KONU YALNIZ BARIŞI KURMANIN VE KORUMANIN...

Neden Susuyoruz?

M. Yahya EFE Sevgili okurlarım, yaşı kadar sorunu olan ülkemizde, ağzı olan...

Hz. Fâtımâ Resulûllah’ın Bir Parças...

Uğur KEPEKÇİ   Hz. Fâtımâ (aleyhisselam) gerek bu dünyada himmetinden,...

Polateli-Şahinbey OSB’ye yatırım da...

Gaziantep Sanayi Odası (GSO) Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Ünverdi, Ortadoğu,...

Çiftçilere toprak analizi uyarısı...

Kilis Ziraat Odası Başkanı Abdullah Çelik, çiftçilerin, tarlalarından iyi...

Horozkarası üzümün faydaları saymak...

“Kilis Karası” veya halk arasında “Horoz Karası” olarak bilinen üzümün...

Kilis’te korona virüs denetimi

Kilis’te korona virüs tedbirleri denetlendi. Denetimlere Vali Yardımcıları...

Yaşlı adam evde ölü bulundu [ASAYİŞ...

Kilis’te evde ölü bulunan yaşlı adamın ölümü şüpheli bulundu. Namık...

Sınır kapısında sigara ele geçirild...

Kilis’in Çobanbey Gümrük Kapısında bir araçta yapılan aramalarda kaçak...

Son cemre toprağa düştü

Baharın müjdecisi olarak bilinen ve “kor halindeki ateş” anlamına...

Kilis’te köy içi yollar düzeltilece...

Kilis İl Genel Meclisi Başkanı Şıhmehmet Yalçın, köylerdeki su, kanalizasyon...

Sağlık Bakanlığı uzman tabip, tabip...

Sağlık Bakanlığı uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi, diş tabibi ve eczacı...

Gaziantep’in Kurtuluşunun 100. Yılı...

Gaziantep’in Kurtuluşunun 100. Yılında, Kahramanlarımızın Anılması İçin...

Cng freze tezgahı operatörü mesleği...

Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı, Burdur İŞKUR İl Müdürlüğü ve Mehmet Akif...

Çırak Eğitimi Emin Ellerde

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, İnsanlar hayatta yaptıklarıyla ve yapamadıklarıyla...

Delikanlı Bir ‘Doğan’ Göçmüş!...

Uğur KEPEKÇİ   Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada Doğan Köroğlu...