Dolar 32,8221
Euro 35,1421
Altın 2.449,46
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kilis 34°C
Parçalı Bulutlu
Kilis
34°C
Parçalı Bulutlu
Paz 36°C
Pts 38°C
Sal 38°C
Çar 37°C

Kilisli Sağır Katip’in İnsan Sevgisi ve Şiirleri

Kilisli Sağır Katip’in İnsan Sevgisi ve Şiirleri
A+
A-
20.05.2024
40
ABONE OL

Metin MERCİMEK

“Kilis kültürü bir hazinedir, Kilis mantık şehridir, şu kadar medresesi var, şu kadar camisi var, şairleri, yazarları var. Bu söylenenler hep havada kalmış, ağızdan ağıza, babadan oğula anlatılmış, ama yazılı bir şey ortaya çıkarılmamış.”

Hasan ŞAHMARANOĞLU

Şair, Yazar ve Araştırmacı        


Daha önce “Sağırname ve Sağır Katip Divanı”nı yayına hazırlayan Şair, Yazar ve Araştırmacı Hasan Şahmaranoğlu, bu kez Sağır Katip’in “Tanzir-i Sağır Katip” isimli şiirini yayınlamam için bana göndermiş. Şimdi bu anlamlı şiiri hep birlikte görelim ve Sağır Kâtip’in insan sevgisi düşüncesine de bir göz atalım.

TANZİR-İ SAĞIR KÂTİP

SIRTIMDA DERİMDEN SAĞIRIM GAYRI NEYİM VAR?
ÇIRÇIPLAĞIM USTAM NE SAKOM NE YELEĞİM VAR.

GAM HÂNE-İ VİRÂNIMIN ÜSTÜNDE DAMIM YOK,
HIFZETMEYE CANIM, NE İTİM NE KÖPEĞİM VAR.

EKLETMEĞE ÇOKTUR DİL-İ VİRÂNI ADÜV,
DEF ETMEĞE ASLÂ NE TOPUM NE TÜFEĞİM VAR.

BÂZÂR-I EDEPNAZIM-I NİZÂM İÇRE NE AL VER,
SİMSARI KALEM İÇRE NE AKÇAM, NE PEYİM VAR.

ÜSTÂD-I MUALLÂYA NESİM SÖYLEKİ BENDE.
AYRANLIĞA LAYIK NE YOĞURT, NE KÜLEĞİM VAR…

Kilis’te yetişen düşünürlere bir göz attığımız zaman, insan sevgisini, insan güzelliğini ele alan ve bu konuda yeni bir akım yaratan Sağır Katip’i görmekteyiz.

1784 tarihinde Kilis’te doğan Sağır Katip, insan sevgisini ve hoşgörü fikrini çok benimsemiş ve de günlük yaşamının her safhasında bunu devam ettirmiştir. Kendisi sağır olmamasına rağmen, sağırlık tutumunu özellikle benimsemiştir. Çevreden duymuş olduğu yanlış söz ve davranışlara karşı, sağırmış gibi hareket ederek, o kimseleri incitmemek ve kırmamak için  bu yola başvurmuştur. Bu da bizlere Sağır Katip’in hoşgörü duygusuyla hareket ederek, insanların kötü davranışları karşısında, onların her zaman bağışlanmaya ve sevilmeye layık bir varlık olduklarını ispat etmiştir. Ayrıca o, “sağır olmak duymanın bir esrarı” olduğu fikrini savunmuştur.

Sağır Katip’in diğer felsefi tavrı “Letafet-i Beşer” (İnsan Güzelliği) nedir? sorusunu içeren düşüncesidir. Sağır Katip bu konuyu ele aldığında, tanımlanması zor bir ilke olarak kabul eder. Onun bu düşünceye yaklaşımı, Antik Çağ Felsefesi’ndeki “Erdem” anlayışına daha çok benzemektedir. Önce tanımlanması zor olan güzellik etkenini, bir bütün olarak ele alır ve buna ‘gerçek şiir’ ismini verir. Daha sonra onu parçalara ayırır ve her parçayı insanın bir tavrı olarak kabul eder. Bu tavırlar, düşünce, hayal, duygu bestesi ve musiki dili olup, birbirinin devamı ve tamamlayıcısıdır. Ayrıca harf ve kelime, ölçü ve uyak, “gerçek şiirin” taşıyıcısı durumundadır. Sağır Katip’e göre bu nesneler, her insanda ayrı ayrı tavırlar sergilemekte ve değişim göstermektedir. Bu nedenle de “Letafet-i Beşar”in her kişide olamayacağını özellikle vurgular.

Görüldüğü üzere Sağır Katip, “Letafet-i Beşer” i (İnsan Güzelliği) bir yüce nesne olarak yorumlamakta ve onu bir ‘erdemlilik’ mertebesine taşımaktadır. Onun bu titiz eğilimi bizlere, bir ‘Bilge İnsan” olduğunu göstermektedir.

Önce Müftü Katipliği, sonra Müderrislik ve daha sonra Baş Müderrislik yapan böylesine Bilge bir insan, Kilis’te kim bilir başka ne denli felsefi görüş ve düşünceler sergilemiştir? Bu görüş ve düşüncelerin mutlaka akıp giden bir devamı olmuştur. Çünkü tarih boyunca kendini bu ilme adayan düşünürler, daima gerçek ve ideal olanı savunmuş ve bu kavramlardan kendini yeterli bulmayarak yeni görüşler ortaya koymuşlardır. Ancak bugüne kadar elimize geçen bilgiler bundan ibaret olduğu bizleri çok üzmüştür.

Tüm bu eksikliklere rağmen, Sağır Katip, “Letafet-i Beşer” ve “Hoşgörü” düşünceleriyle yaşantımıza, düşüncelerimize, insan sevgisine güzel bir ışık vermiş ve bizlerin ufkunu açmıştır. İşte mantık ilminin yanı sıra felsefe ilminin de bir pınarı haline gelen Kilis, bizlere Sağır Katip gibi bir bilge insanı kazandırmıştır. Onu rahmetle anıyoruz.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.