Dolar 8,1772
Euro 9,8359
Altın 468,77
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kilis 28°C
Parçalı Bulutlu
Kilis
28°C
Parçalı Bulutlu
Per 28°C
Cum 30°C
Cts 33°C
Paz 33°C

Kilis’te Hamam Kültürü

Kilis’te Hamam Kültürü
REKLAM ALANI
A+
A-
09.03.2021
12
ABONE OL

Metin MERCİMEK
HAMAM İÇİN EVDE OLUR BÜYÜK TELAŞ
LEĞEN, KİL, SABUN, LİF KONUR YAVAŞ YAVAŞ
ÖNDE KAYNANA, GELİN, ELTİ, KIZ, KARDEŞ
GİDERLER HAMAMA, HEMEN BAŞLAR SAVAŞ.
17 Temmuz 1980 İstanbul-Kumburgaz
(Kadınlar Hamamı Şiirim’den bir dörtlük)

“Hamamların geçmiş tarihine bir göz attığımız zaman, Hindistan’a, Mısır’a, Yunan ve Roma medeniyetlerine kadar uzandığını görürüz. Türkler Anadolu’ya geldiklerinde İslamiyet’in şart koştuğu temizlik kurallarını da birlikte uyguladılar. Geldikleri yerlerde Roma ve Bizans banyo kültürü ile tanıştılar ve kendi özel mimari tarzlarıyla hamamlar inşa ettiler. Böylece iki temizlik kültürü aynı çatı altında buluşturulmak kaydıyla Türk Hamamı ilk çizgileriyle ortaya çıkmış oldu. İşte ortaya çıkan temizlik kültürlerinden biri de eskiden Kilis’te mevcut olan hamamlardır.
Kilis hamamları, kendine özgü bir plan içinde ele alımmış ve Osmanlı mimarisine göre inşa edilmiştir. 5 adet hamama sahip olan Kilis, sırasıyla 1562 tarihinde inşa edilmiş olan Eski Hamam. Kitabesi günümüze ulaşmayan ve bu nedenle hangi tarihte yapıldığı bilinemeyen Hasan Bey Hamamı… Sarı ve siyah taş kullanarak 1560 yılında inşa edilen Paşa Hamamı. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Canbolat Bey tarafından 1545 tarihinde yaptırılan Hoca Hamamı. Son olarak Kilis Beylerbeyi Daldabanzade Mehmet Paşa tarafından 1785 tarihinde yaptırılan Tuğlu Hamamı’nı görmekteyiz.
Günümüzde artık sayıları parmakla sayılacak kadar azalan hamamlar, yüzyıllar boyunca Kilis’te önemli ve renkli ögelerinden biri olarak varlığını korumuştur. Halkımızın yararlandığı geleneksel hamamlar, erkek ve kadın hamamının ayrı olmadığı “Tek Hamamlar” olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunlar gündüzleri kadınlara ayrılır, erkekler ise sabah erken saatlerde ya da geceleri yıkanırlardı. Almış olduğum bilgilere göre, kadınlar öylesine bir hamam sefası sürermiş ki, Kilis’e özgü “haşlanmış lahana eşliğinde iç katması ve köftesi” yemeği ve börekleri tüketerek eğlenirlermiş. Bu nedenle hamamın temizlenmesi, en az iki saate yakın sürdüğünden erkekler pek şikâyet ederlermiş.
Kilis insanı için hamam sadece yıkanmak için değil, günlük hayatın ve gelenek, göreneklerin yapıldığı yer olarak kullanılmıştır. Kadın ve erkekler kendilerine ayrılan zamanlarda, ayrı ayrı bölümler de buluşuyorlardı. Özellikle kadınlar için hamamların ayrı bir anlamı vardı. Orada misafir ağırlamak adettendi. Aynı zamanda hamamlar, erkek annelerin kız bakmaya gittikleri, kına yaktıkları ve çeşitli kutlamalarda buluşulan bir yerdi.

“KIZ GÖRMEK İÇİN ORTALIĞA GEÇİLİR
İÇİNDEN BİRİ HANIM AĞA SEÇİLİR
GELİN OLACAK KIZ, ÖLÇÜLÜR BİÇİLİR
ZILGITLA BEĞENİLİR, ŞERBET İÇİLİR.”
17 Temmuz 1980 İstanbul Kumburgaz
(Kadınlar Hamamı Şiirimden bir dörtlük)
Ayrıca yine eskiden kadınlar seansında, anneleriyle birlikte hamama gelen erkek çocukların büyüdükleri için, artık kadınlar kısmına giremeyecekleri kararlaştırılmış. Ancak natırlar annelere sesli ve etkili bir şekilde “Haftaya babasını da getir hanım!!” diye Kilis’te çok konuşulan ve eğlence konusu olan sözlerle uyarılma yapılmıştır.
Diğer taraftan yeni doğum yapmış olan gelinlere, bebeğin daha çok beslenmesi ve daha verimli süt alınması için lohusa hamamı (nefse hamamı) yapılır. Almış olduğum bilgiler çok çeşitli olmasından dolayı, birincisi şöyle konuşulmaktadır. Doğumun kırkıncı günü, gelinle birlikte ebe ve gelin yakınları hamama giderler ve orada, bal, baharat karışımıyla bir nefse emi yaparlar. Buna Kilis’te “şüdüt” denmektedir. Bu şüdüt hem bebeğe hem de anneye sürülür.

ŞÜDÜT DENİR, BAHARATLI BAL AŞINA
GELİNİ YATIRIRLAR GÖBEK TAŞINA
BOL SÜT VERSİN DİYE TÜL BAĞLAR BAŞINA
ŞÜDÜT SÜRERLER BOYUN, ALIN KAŞINA.
17 Temmuz 1980 İstanbul-Kumburgaz
(Kadınlar Hamamı Şiirim’den bir dörtlük)

Hoşça kalın.

 

REKLAM ALANI
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.