Kilis’te Mantık İlmi Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

07 Ağu 2017 Pts 9:31
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“MANTIK, BÜTÜN İLİM VE FENLERİN HİZMETÇİSİDİR. AYNI ZAMANDA ŞÜPHE ZANLARIN KARANLIĞINDAN İNSANIN KURTARICISIDIR.”
(Kilisli Mantık Âlimi Abdullah Enveri Efendi)

Düşünme hayatımızda, duyumlarımızla görünmeyeni, görünüp de algılanamaz olanı, gizli olanı ve de gerçek ve ideal olanı isteriz. Bu isteklerimizde, kendimizi yeterli bulmayarak yeni görüşler olduğunu düşünür ve araştırırız. Böylece “Felsefe” dediğimiz ve gerçek olanın arayışı olan bilimi keşfederiz.
Diğer taraftan günlük yaşantımızın tüm alanlarında görülen ve de tavır ve hareketlerimize sistemli yön veren şey ‘düşünceler’dir. Düşünceler, hem felsefi ve bilimin hem de günlük hayatın ortak bir malzemesi olup, bu bilginin başvurduğu anlatım araçlarıdır. Fakat hiçbir bilim, düşünceler arasındaki bağları ve düzeni yöneten yasa ve ilkelerle uğraşamaz. Ancak bu uğraşıyı ‘Felsefi Mantık’ araştırır.
İşte ‘Mantık’, düşünceleri, onlar arasındaki bağları ve düzeni yöneten yasa ve ilkeleri inceleyen bir bilgidir.
17. yüzyılın başlarında birçok ülkelerde felsefe ve mantık dalında araştırmalar yapılmış ve ayrı ayrı düşünceler yayınlanmıştır. Ülkemizde bu ilmi sürdüren bilim adamları, yüksek okulu olan şehirlerde kendini göstermiş, ancak küçük şehirlerde bu ilmin ayrıntılarına inilmemiştir. Sadece Kilis’te mantık ilmi kendini ortaya koymuştur.
Öğrencilik yıllarımda devamlı bana yön vermiş olan  Prof. Dr. Faruk Timurtaş, her konuda olduğu gibi, Kilis’te mantık ve felsefe hususunda da yeteri kadar bilgi vermişti. Özellikle Kilis’in Büyük Mutasavvıfı Şeyh Abdullah Sermest Efendi’den söz ederek, bu ve bunun gibi ilim adamlarımızın düşünce yapısında bir “Arayış” ilkesinin var olduğunu söylemişti.
Gerçekten de Kilis’in mantık âlimlerine bir göz attığımız zaman, Abdurahman Efendi, Tahir Efendi, Hacı Ömer Efendi ve Abdullah Enveri Efendi’nin, daha sonra Kilis’imizin çok sevdiği Mehmet Vakıf Efendi (Şeyh Efendi)’de bir arayış içinde olduklarını görmekteyiz. Bu arayış çerçevesinde hareket eden Kilis insanı, güç ve zor kavramların aşılmasıyla mantık ilmini elde etmeye çalışmışlardır.
Ayrıca Kilis insanının mantık ilmine bu denli değer vermesinin başka nedenleri de mevcuttur. O yıllarda Kilis, Divan Edebiyatı’nda yer alan birçok şairleri yetiştirmiş ve sayısız manzume yazılar ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, zamanın büyük Mutasavvıfı Şeyh Abdullah Sermest Efendi, felsefe ve tasavvufu bir kültür hizmeti olarak ele almıştır.
Tüm bu gelişmelerden feyz ve ilham alan Kilis insanı, mantık ilmine öylesine gönül vermiş ki, Kilis’in her mahallesine bir medrese kurmak suretiyle ününü Anadolu’ya yaymasını bilmiştir. Özellikle mantıkta hayli ilerleme kaydeden Mantık Âlimi Abdullah Enveri Efendi, Büyük Düşünür Aristo’nun “Kıyas Metodu”nu kendine rehber edinerek düşüncelerini bu çizgide devam ettirmiş ve Medreselerde bu sistemi ders olarak uygulamıştır.
Görüldüğü üzere, insan gücünün en güzel keşiflerinden biri olan mantık ilmini medreselerde uygulayan Kilis insanı, 17. yüzyılın içinde karanlığı oluşturan kalın duvarları yıkarak bu ilmin ışığını yakmıştır.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

VALİ   Başarılı işadamlarının vali olması istenmiş.   Öyleyse yakında “Jet...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, NE KASKETİM KALDI SENİN ORA İŞİ...

Yorum 
0

Murat AK   Can gezikolikler, sevgili dostlar hepinize kucak dolusu selamlar. Yazılarımızı Facebook...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

VALİ   Başarılı işadamlarının vali olması istenmiş.   Öyleyse...

31. Uluslararası Şile Bezi Kültür v...

Metin MERCİMEK “MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, MEMLEKETİM, NE KASKETİM KALDI...

Başkent’in Termal Üssü: HAYMANA...

Murat AK   Can gezikolikler, sevgili dostlar hepinize kucak dolusu selamlar....

AVAT ZAMAN İÇİNDE

Kilis Şirinlemeleri…   AVAT ZAMAN İÇİNDE   Körler Çarşısı...

UNUTMUŞUM BEN

Menzilin kaybetmiş seyyah misali Uzak iklimlere atılmışım ben Ne saraylar...

Türkiye, Avustralyalı IŞİD’linin ia...

Kilis Ağır Ceza Mahkemesi, 2016’da Suriye’den Türkiye’ye kaçak yollarla...

“Mücbir sebebin uzatılmasını istiyo...

Kilis Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı (KİTSO) Hacı Mustafa Celkanlı, mücbir...

Balkondan düşen çocuk öldü

Kilis’te balkondan düşen 2 yaşındaki çocuk yaşamını yitirdi. Necmettin...

İşyerini silah zoruyla gasp eden 5 ...

Kilis’te bir işyerinden silah zoruyla 150 bin dolar aldığı iddia edilen...

Kilis’te kavun hasadı başladı

Yaz aylarının karpuz ile birlikte vazgeçilmez meyve ikilisinden olan kavunun,...

EBYS eğitimleri tamamlandı

Kilis İl Özel İdaresi tarafından başlatılan, İçişleri Bakanlığı’nın...

Esnaf Odası’na yeni hizmet aracı

Kilis Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (KESOB) Başkanlığına yeni...

Kurumsal kapasite güçleniyor

İpekyolu Kalkınma Ajansı-2018 Teknik Destek Programı kapsamında kurum tarafından...

Motosiklet ile araç çarpıştı: 2 yar...

Kilis’te motosiklet ile otomobilin karıştığı trafik kazasında 2 kişi...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KAPIŞ Araplar şimdi de Türkiye’ye at almaya geliyormuş. Bazıları da...

Turşu Kültürü

Metin MERCİMEK “GENELDE KIRSAL ALANDA KIŞA HAZIRLIĞI YAPILAN GIDALARDAN...

Sana Yağı Kutusundan Okul Çantası...

Gülseren FEDAKÂR YALAZA   Bizim bakkal dükkânımız vardı. Babam sabahleyin...

TEZE KİLİS DOLMASI

Kara balcan çıktımı, Karışık dolma edicin. Tüylü acır, heylan kabak,...