Kilis’te Mantık İlmi Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

07 Ağu 2017 Pts 9:31
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“MANTIK, BÜTÜN İLİM VE FENLERİN HİZMETÇİSİDİR. AYNI ZAMANDA ŞÜPHE ZANLARIN KARANLIĞINDAN İNSANIN KURTARICISIDIR.”
(Kilisli Mantık Âlimi Abdullah Enveri Efendi)

Düşünme hayatımızda, duyumlarımızla görünmeyeni, görünüp de algılanamaz olanı, gizli olanı ve de gerçek ve ideal olanı isteriz. Bu isteklerimizde, kendimizi yeterli bulmayarak yeni görüşler olduğunu düşünür ve araştırırız. Böylece “Felsefe” dediğimiz ve gerçek olanın arayışı olan bilimi keşfederiz.
Diğer taraftan günlük yaşantımızın tüm alanlarında görülen ve de tavır ve hareketlerimize sistemli yön veren şey ‘düşünceler’dir. Düşünceler, hem felsefi ve bilimin hem de günlük hayatın ortak bir malzemesi olup, bu bilginin başvurduğu anlatım araçlarıdır. Fakat hiçbir bilim, düşünceler arasındaki bağları ve düzeni yöneten yasa ve ilkelerle uğraşamaz. Ancak bu uğraşıyı ‘Felsefi Mantık’ araştırır.
İşte ‘Mantık’, düşünceleri, onlar arasındaki bağları ve düzeni yöneten yasa ve ilkeleri inceleyen bir bilgidir.
17. yüzyılın başlarında birçok ülkelerde felsefe ve mantık dalında araştırmalar yapılmış ve ayrı ayrı düşünceler yayınlanmıştır. Ülkemizde bu ilmi sürdüren bilim adamları, yüksek okulu olan şehirlerde kendini göstermiş, ancak küçük şehirlerde bu ilmin ayrıntılarına inilmemiştir. Sadece Kilis’te mantık ilmi kendini ortaya koymuştur.
Öğrencilik yıllarımda devamlı bana yön vermiş olan  Prof. Dr. Faruk Timurtaş, her konuda olduğu gibi, Kilis’te mantık ve felsefe hususunda da yeteri kadar bilgi vermişti. Özellikle Kilis’in Büyük Mutasavvıfı Şeyh Abdullah Sermest Efendi’den söz ederek, bu ve bunun gibi ilim adamlarımızın düşünce yapısında bir “Arayış” ilkesinin var olduğunu söylemişti.
Gerçekten de Kilis’in mantık âlimlerine bir göz attığımız zaman, Abdurahman Efendi, Tahir Efendi, Hacı Ömer Efendi ve Abdullah Enveri Efendi’nin, daha sonra Kilis’imizin çok sevdiği Mehmet Vakıf Efendi (Şeyh Efendi)’de bir arayış içinde olduklarını görmekteyiz. Bu arayış çerçevesinde hareket eden Kilis insanı, güç ve zor kavramların aşılmasıyla mantık ilmini elde etmeye çalışmışlardır.
Ayrıca Kilis insanının mantık ilmine bu denli değer vermesinin başka nedenleri de mevcuttur. O yıllarda Kilis, Divan Edebiyatı’nda yer alan birçok şairleri yetiştirmiş ve sayısız manzume yazılar ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, zamanın büyük Mutasavvıfı Şeyh Abdullah Sermest Efendi, felsefe ve tasavvufu bir kültür hizmeti olarak ele almıştır.
Tüm bu gelişmelerden feyz ve ilham alan Kilis insanı, mantık ilmine öylesine gönül vermiş ki, Kilis’in her mahallesine bir medrese kurmak suretiyle ününü Anadolu’ya yaymasını bilmiştir. Özellikle mantıkta hayli ilerleme kaydeden Mantık Âlimi Abdullah Enveri Efendi, Büyük Düşünür Aristo’nun “Kıyas Metodu”nu kendine rehber edinerek düşüncelerini bu çizgide devam ettirmiş ve Medreselerde bu sistemi ders olarak uygulamıştır.
Görüldüğü üzere, insan gücünün en güzel keşiflerinden biri olan mantık ilmini medreselerde uygulayan Kilis insanı, 17. yüzyılın içinde karanlığı oluşturan kalın duvarları yıkarak bu ilmin ışığını yakmıştır.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

BURUN Çok konuşan adamın burnunu kesmişler. Acaba her şeye burnunu sokmasın diye mi?!…...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “KİLİS YEMEK VE TATLI KÜLTÜRÜ İLHAMINI, SADECE ANADOLU MUTFAĞINDAN DEĞİL,...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, ilköğretimlerde yeni ders yılı başlarken, Başöğretmen...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

BURUN Çok konuşan adamın burnunu kesmişler. Acaba her şeye burnunu sokmasın...

“Kilis Katmeri ve Kilis Karas...

Metin MERCİMEK “KİLİS YEMEK VE TATLI KÜLTÜRÜ İLHAMINI, SADECE ANADOLU...

Yeni Ders Yılı Başlarken…

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, ilköğretimlerde yeni ders yılı başlarken,...

Türksoy’un Opera Günleri

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   İlk operaya ne zaman gittiğimi hatırlamaya...

DAVULUN SESİ

Bende yara, sende duvar deliği Hoş gelir uzaktan davulun sesi Zanneder diriler...

BİR BAŞINA

-bir kabir ziyareti ardından-   o gün gelir kurbanlık gibi seçilir insan....

“Eğitim-öğretim yılına başlamanın c...

Kilis Valisi Dr. Mehmet Tekinarslan, “Bugün ülkemizin her yanında olduğu...

Üzüm Festivali yapıldı

Halk arasında “Kilis karası” olarak adlandırılan siyah üzümün...

İlköğretim Haftası nedeniyle tören ...

Kilis’te 2017-2018 Eğitim Öğretim Yılı’nın başlaması ve İlköğretim...

Musluklardan çamurlu su akıyor

Kilis’te bazı mahallelere verilen şehir şebekesi suyu dünden beri çamurlu...

Düşen kaya parçası az kalsın faciay...

Kilis’te TOKİ’nin karşısındaki dağda Belediye tarafından yapılan park...

Karabaşoğlu’ndan Kilislilere konser...

Kilisli hayırsever işadamı Coşkun Karabaşoğlu’nun sponsorluğunda Buray’ın...

KİLYAD’dan öğrencilere çanta ve kır...

Kilis Yardımlaşma Derneği (KİLYAD), yeni eğitim öğretim yılında ilkokullarda...

‘Çocuk Festivali’ yapıldı

Kilis Belediyesi ve UNICEF işbirliği ile ‘Çocuk Festivali’ düzenlendi....

Ahilik Haftası başladı

Kilis Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (KESOB) ile Ticaret İl Müdürlüğü...

Kaçak ahır ve barakalar yıkıldı...

Yeni Zabıta Müdürü Atilla Yıldırım göreve hızlı başladı. Kilis Belediyesi...

Bakıcılara ‘Engelli ve Yaşlı ...

Kilis Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü Evde Bakım Hizmet Modelinden...

Aramızdan Ayrılanlar

Hasan ÇİMENLİOĞLU (85) Necmettin BAYKAL (64) Şükriye KERKÜT (78) Ömer...