Dolar 32,5383
Euro 34,8823
Altın 2.430,60
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kilis 32°C
Açık
Kilis
32°C
Açık
Çar 33°C
Per 30°C
Cum 32°C
Cts 32°C

Kilis’te Mantık İlmi, Şair ve Yazarların Görüşleri

Kilis’te Mantık İlmi, Şair ve Yazarların Görüşleri
A+
A-
24.06.2021
491
ABONE OL

Metin MERCİMEK

“MÜSBET İLİMLER SAHASINDA ÂLİMLER YETİŞTİREN KİLİS’İMİZ, BİLHASSA MANTIK İLMİ MEVZUUNDA TEFERRUT ETMİŞ HOCALARIMIZIN MENŞEİ OLMUŞTUR.”
(Nedim ÖKMEN

Eski Tarım ve Orman Bakanı)

Mantık, düşünceler arasındaki bağları ve düzeni yöneten bir bilgidir. Yani akıl yürütme sanatıdır.
17.yüzyılın akışına bir göz attığımız zaman, Kilis insanı kalın duvarlarla örülü bir kale içine kapanmış gibiydi. Böyle bir zamanda, bu kalenin penceresinden dünyaya bakmak hiç de kolay değildi. İşte Kilis insanı, karanlığı oluşturan bu kalın duvarları kendi düşüncesiyle yıkarak yeni bir inşa yaratmıştır. Kurulan buinşa, Kilis’te mantık ilminin doğuşu olmuştur.
Bilindiği üzere, mantık ilmini kuran ve onu yaşatan Büyük Düşünür Aristo’dur. Mantıkla uğraşı veren tüm düşünürler Aristo Mantığı’ndan faydalanarak kendi görüşlerini ortaya koymuşlardır. Özellikle İslam-Türk düşünürleri ile Kilis’in mantıklılarının hareket noktası ve anahtarı bu çizgide gelişmiştir. Anahtarı kullananlardan biri Kilis’in Mantık Âlimi Abdullah Enveri Efendi’dir. Abdullah Enveri Efendi, Aristo’nun Kıyas Metodu ile hareket ederek, Kilis’te mantığa yeni bir anlayış getirmiştir. Bu anlayış çerçevesinde, Kilis’te birçok medreseler ilim yuvası haline gelmiş ve bunlar fakülte seviyesine kadar yükselmiştir. Bunlardan Kesik Minare Medresesi, şair ve bilim adamlarının ilham kaynağı haline gelmiştir.
Kilis’te mantık ilmi hakkında yazar ve şairlerimiz görüşlerini ayrı ayrı bildirmişler ve bu konuda övgülerini göstermişlerdir. Şimdi görüş bildiren araştırmacı, şair, ilim ve bilim adamlarımızın yorumlarını tek tek görelim:
Eski Tarım ve Orman Bakanımız Nedim Ökmen, “Müspet ilimler sahasında âlimler yetiştiren Kilis’imiz, bilhassa mantık ilmi mevzuunda teferrut etmiş hocalarımızın menşei olmuştur” diye yorumlamıştır.
Kilis Tarihi yazarımız Avukat Kadri Timurtaş, Kilis’te mantıkla ilgili bilgilere değinerek şunlara yer vermiştir:

“Büyük Mantıkçı Abdullah Enveri Efendi, mantık ilmini Türkçe olarak öğretmiş olan bir yenilikçidir. Ayrıca o, Fatiha Süresi’nde on bin kıyas yapabileceğini ve böylece mantığın insan ilişkilerinde önemli bir yer tutacağını bildirmiştir.”
Kilis’in büyük şairi Seyfettin Başcıllar, ‘Eski Kilis’ şiirinin bir mısrasında “Mantığa esenlik, bilgiye sevgi” derken, Kilis’te mantığa  ve bilgiye ne denli önem verildiğini vurgulamıştır.
Kilis’in şair ve araştırmacısı Hasan Şahmaranoğlu da “Kilis’te önde gelen ilim dalı mantıktır. Bu ilim dalı o kadar ünlenmiştir ki, Kilis denince mantık, mantık denince Kilis akla gelir” diye mantığın Kilis’te ne kadar ilerlediğini dile getirmiştir.
Kilis’in filozof ve şairi Hafız Kamil, “Kesik Minare Kitabesi” adlı manzumesinde,

“Nasıl koşmuşlar Enverler bu mescitte namaz kılmış
Bu mabetten alıp feyz eylemişler mantık-i izhar”

diyerek, mantık ilmine değinmiş ve mantık âlimlerinden söz etmiştir.
Şimdi Kilis’te mantık ilmini kuran ve ününü Anadolu’ya yayan Kilis’in Mantık Âlimi Abdullah Enveri Efendi bu konuda neler söylemiş görelim:

“Mantık silsile halinde önce doğru bilgi, sonra doğru düşünce ve sağlam itikadın oluşumuna hizmet eden bir sistem bilgisidir.”
Kilis’in Mantık Âlimi Abdullah Enveri Efendi’yi rahmetle anıyor ve “Kilis’te Ün Yapan İlim Adamları”nın bir başka güzelliğinde yeniden buluşalım diyorum.
Hoşça kalın.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.