Nevruz/Yenigün (21 Mart)

21 Mar 2019 Per 8:27
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Yrd. Doç. Dr. Mehmet YALVAÇ
Orta Asya’da yaşayan Türkler, Anadolu Türkleri ve İranlıların yılbaşı olarak kabul ettikleri güne ‘Nevruz’ denir. Yeni gün anlamına gelir. Gece ve gündüzün eşit olduğu Miladi 22 Mart, Rumi 9 Mart gününe rastlamaktadır.

Nevruz-i Sultani, Sultan Nevruz, Navrız, Mart Dokuzu gibi adlarla da anılmaktadır.

Oniki Hayvanlı Türk Takvimi’nde görüldüğü üzere Türklerde de çok eskiden beri bilinmekte ve törenlerle kutlanmaktadır.
Türklerde Nevruz hakkında başlıca rivayet, bugünün bir kurtuluş günü olarak kabul edilmesidir. Yani Ergenekon’dan çıkıştır. Bu nedenle bugün Türklerde Nevruz yeni yılın başlangıcı olarak kabul edilmiş ve günümüze kadar bayramlarla kutlana gelmiştir.
Orta Asya’daki Türk topluluklarından Azeri, Kazak, Kırgız, Türkmen, Özbek,Tatar, Uygur Türkleri, Anadolu Türkleri ve Balkan Türkleri Nevruz geleneğini canlı olarak günümüze kadar yaşatmışlardır. Ülkemizde yaşayan diğer etnik kökenlilerde bu bayramı kutlarlar. Nevruz ayrılıkçı ve bölücülerin bayramı değildir. İstismarcıların da bayramı değildir.
Ağaç işleriyle uğraşmaları nedeniyle tahtacı olarak isimlendirilen
Tahtacı Türkmenlerinde; Nevruz Bayramı eski Mart’ın dokuzudur ve Sultan
Nevruz olarak adlandırılmaktadır. Nevruz, Tahtacı Türkmenlerinin yaylaya
çıkışında; 22-23 Mart tarihlerinde kutlanmaktadır. Tahtacı Türkmenlerinde
Nevruz; ölülerin yedirilip içirildiği gün olarak kabul edilir. Burada eski
Türk inanç sisteminin atalar kültürü kendini göstermektedir.

22 Mart Nevruz’dan bir gün önceyi karşılamaktadır. Bu gün Nevruz
hazırlıkları yapılır. Çamaşırlar yıkanır, yemekler hazırlanır. Nevruz günü yenilen yemekler arasında ıspanaklı börek, soğan kabuğu ile boyanmış yumurtalar, yufka, sarı-burma, şeker, leblebi, lokum sayılabilir. Bu arada yakın komşu ve akrabalar birbirlerine gidip gelmeye başlarlar.

23 Mart sabahı erken kalkılır. Yeni ve temiz elbiseler giyilerek, önceden hazırlanan yiyeceklerle birlikte mezarlığa gidilir. Mezarlığın başında bulunan ocaklarda kahve pişirilir, sohbet edilir. Herkes komşu mezarları ziyaret etmek ve çay, kahve içmek zorundadır. Daha sonra topluca yemek yenir. Bu arada sazlar çalınır, şarkılar-türküler söylenir. Ağaçlara salıncaklar kurulur. Çocuklar “bayrak” adı verilen uçurtmaları uçururlar.
Öğleden sonra kadınlar geniş bir tabağa çerezler koyarak “hak üleştirir”ler. Yiyecekler gelen geçene dağıtılarak “ölünün ruhuna gitsin” dileğinde bulunulur.
Yemekten sonra aile fertleri teker teker mezar taşını öperler, daha sonra mezarlıktan dönülür.

Akşam komşu ve akrabalar eğlencelerini ve sohbetlerini, yeme ve içmelerini sürdürürler. Sohbetler sabaha kadar devam eder.
Bu bayramda herkes güler yüzlüdür. Suçlar bağışlanır. Bayrama katılmak zorunludur, katılmayan köy halkınca dışlanır.
Yörükler arasında; Nevruz ile birlikte, kışın bittiği ve bahar mevsiminin başladığı kabul edilir. Köy ve yaylalarda 22 Mart’ta, şehirlerde ise Nevruz günü pazara rastlamazsa, bu tarihi takip eden pazar günü kutlanır. Köy halkı 22 Mart sabahı yaylalara doğru yola çıkarlar. Daha önceden “davar evleri”ne yerleşmiş olanlar köyden gelen akraba ve komşularına ev sahipliği ederler. Köylerden gelen grupla, yayladakiler karşılaştıklarında bir el silah atarak, “Nevruzunuz kutlu, dölünüz hayırlı ve bereketli olsun” şeklinde selamlaşırlar. Gelen misafirler çadırlara yerleşir. Kendilerine ikramlarda bulunulur. Sürü sahipleri tarafından kesilen kurbanlar birlikte yenilir. Sünni olan Yörüklerde imamlar tarafından yapılan dualara halk katılır ve şükrederler.
Alevi-Bektaşi inancında olan vatandaşlarımızda Nevruz:
1) Hz. Ali’nin doğum günü olarak bilinmesi,
2) Hz. Ali ve Hz. Fatma’nın evlenme günü olması,
3) Kışın sona ererek baharın gelişi.

Kışlaklardan yaylalara doğru göçlerin başlaması inançlarına bağlıdır. Nevruz sabaha mürşidin okuduğu duadan sonra süt içilir. Nevruziye adı verilen şiirler, nefesler ve Hz. Ali’nin Mevlidi okunur. Bugün şeker, şerbet ve çiçeklerle kutlanır.

Nevruz Bayramının ülkemiz, Türk dünyası ve insanlık âlemi için neşe, sevinç, dostluk, kardeşlik, barış ve huzur kaynağı olmasını dileriz. Yüce milletimizin ve tüm okuyucularımızın Nevruz Bayramını kutlarken tarım alanında bol ve bereketli bir yıl olmasını dilerim. Saygılarımla.

KAYNAKÇA:
- Ögel Bahattin. Türk Kültürü Tarihine Giriş. Cilt: 6, Kültür Bakanlığı Yayını, Ankara-1991.
- Tural Sadık. Nevruz. Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara-1995.
- Yalvaç Mehmet. Türkiye’de Örf ve Adet Değişmeleri Açısından Küçük Yerleşme Birimlerinin Sosyolojik Görüntüsü. İnönü Üniversitesi Basımevi, Malatya-1999.
- Yalvaç Mehmet. Bilecik Düğün Adetleri, Türk Dünyası Araştırmaları, Sayı. 29, Nisan-1984, İstanbul.
- Yalvaç Mehmet. Bilecik ve Yöresinde Halk İnançları. İstanbul Üniv. İktisat Fak. 1982 Sosyoloji Konferansları, İstanbul-1984.
- Yalvaç Mehmet. Adıyaman İlinde Su Altında Kalacak Yerlerde Sosyolojik Bir Araştırma. Türk Dünyası Araştırmaları, Sayı.77 Nisan 1992-İstanbul.

 

 

 

 

 

Benzer Haberler

Sabahattin YARAR   Anamdan doğduğumdan beri süregelen bir deyim olan “KABAK TADI VERMEK”...

Yorum 
0

AŞIK   Ahmet ELMALI Bilhassa erkek çocukları arasında 2-3 kişilik gruplar oluşturularak oynanan...

Yorum 
0

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Torunlarıma bizim hanım bakıyor. Can mektepli olduğundan...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Kabak Tadı Bile Çok Güzel Olur

Sabahattin YARAR   Anamdan doğduğumdan beri süregelen bir deyim olan “KABAK...

60-70 Yıl Öncesi Çocukların Okulda ...

AŞIK   Ahmet ELMALI Bilhassa erkek çocukları arasında 2-3 kişilik gruplar...

Yalova’da Kaplıca Tatili

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Torunlarıma bizim hanım bakıyor. Can...

İki Evden Birinde Diş Fırçası Yok...

Metin MERCİMEK “DİŞ AĞRISI ÇEKENLER DİŞLERİ SAĞLAM OLANLARI; YOKSULLUK...

Ruh Sağlığının Önemi

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, hayatta hepimiz kendimizi daha iyi, daha huzurlu...

Okul Kaçkını

Rafet CANPOLAT   Kilis’teki Resul Osman Dağı eteklerinde kıvrıla kıvrıla...

BU BAHAR

Nergislerde aradım gülen yüzünü. Sümbülde kokladım aşkın özünü. Al...

BU GÜN

Telgrafın teline sırrı yükledim. Enginden yüceye akıyor bu gün. Karşı...

Kilis’e mülteciler için hastane!

AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Christian Berger, İstanbul’da...

Vali Soytürk, brifing aldı

Vali Recep Soytürk İl Milli Eğitim Müdürlüğünü ziyaret ederek çalışmalar...

Çocuk dilenci sayısı arttı

Kilis’te son günlerde sayısı artan çocuk dilenciler gün boyunca Cumhuriyet...

Kartalbey’de kermese ilgi

Kilis Kartalbey İlkokulu’nda okul yararına düzenlenen kermes yoğun ilgi...

Üniversitede Kariyer Günü etkinliği...

  Kilis 7 Aralık Üniversitesi Rektörlük Konferans Salonu’nda Kilis...

Kalite komisyonu toplantısı geniş k...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi eğitim, öğretim, öğrenci ve personele sağlanan...

Bilim Fuarında kan bağışı yapıldı...

Kilis’te, TÜBİTAK 4006 bilim fuarında kan bağışı kampanyası düzenlenirken,...

“El Emeği Koleksiyonu” tanımı yapıl...

Kilis’te, ”El Emeği Koleksiyonu” projesi kapsamında tanıtım...

Kilis’te yoğun sis etkili oldu

Kilis’te önceki gün sabaha karşı etkili olan sis nedeniyle sürücüler...

Yabancı’dan gazetemize ziyaret

31 Mart Mahalli İdareler Yerel seçimlerinde MHP’den Kilis Belediye Başkan...