Sedef Sanatı

08 Nis 2020 Çar 11:02
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“SEDEF SANATI, EGZOTİK AĞAÇLAR, FİLDİŞİ, BOYNUZ, DENİZ KABLUMBAĞASI KABUĞU, KEMİK GİBİ MALZEMELERLE ÇEŞİTLİ TEKNİKLERİN UYGULANMASIDIR.”

Sedef denince, sedefle ilgili olarak aklımıza iki şey gelmektedir. Birincisi sedef hastalığı, ikincisi sedef sanatıdır. Bugün bizim konumuz olan sedef sanatının tanımından ve ülkemizde sedef süslemesinin öneminden söz edeceğim.
Türklerin ata mirası olarak bilinen sedef sanatı, nesiller boyunca işlenmiş ve günümüze kadar gelmiştir. Daha çok ağaçlar üzerine işlenen sedef sanatı, kakma sanatının en güzel örnekleri, camii ve sarayların iç mekan mobilyalarında, rahle, sehpa, kütü gibi kullanım eşyalarının yanı sıra çeşitli mücevherat, takı eşyaları, süs eşyaları, leva gibi eserlerde de görünmektedir.
Sedefin geçmiş tarihine bir göz attığımız zaman, ham maddesinin  sıcak denizlerden sağlanması bakımından Doğu’da başladığını görmekteyiz. Sümer mezarlığında ilk sedef işçiliği örneklerine rastlanması bu iddiayı tamamen güçlendirmektedir. Uzakdoğu ülkelerinde doğan sedef sanatı, Orta Asya Türkleriyle beraber Anadolu’ya gelmiştir. Özellikle Selçuklu döneminde yaygınlaşan kullanımı ile sedef sanatı, Osmanlı döneminde tamamen yaygınlaşmış ve en zirveye çıkmıştır. Saray içinde kurulan atölyelerde, ünlü ustalar yer alarak, mimarlar için görsel ve geometrik özelliğinden dolayı birinci ders haline gelmiş. Hatta Sultan 2. Abdülhamit gibi sedefe önem veren padişahlar, bu sanata emek vererek baş tacı etmişlerdir.
Osmanlı döneminde bir yıldız gibi parlayan ve ününü tüm dünyaya duyuran sedef sanatı, Osmanlı’nın gerileme ve çöküşüyle gün gün azalmaya başlamıştır. Daha sonra saray içindeki atölyeler, tamir ve üretim yapan küçük çaplı atölyeler, çok zor da olsa bu sanatı devam ettirmiştir. Günümüzde neredeyse unutulmaya yüz tutmuş olan bu sanatı, ayakta tutmaya çalışan ve bu sanata gönül verenlerin çabaları ve en önemlisi de, Atatürk’ün desteğinin sürdürmesi ile bugüne kadar ulaşmış olmasıdır.
Sedef sanatının gerek tanımı, gerek işleme tekniklerine gelince, şu uygulamaları görmekteyiz. Sedef sanatı ana ham maddesi sedef olmak üzere çeşitli renk, egzotik ağaçlar, fildişi, boynuz, bağa (deniz kablumbağası kabuğu), kemik gibi malzemelerle çeşitli tarz ve teknikler uygulanarak yapılan ahşap süslemeciliğidir. Sedef sanatının işleme tekniği ise, gömme, kaplama ve macunlama olmak üzere üç kısma ayrılır. Gömme tekniğinde, Şam işi olarak tabir edilen yöntem yaygın ve geçerlidir. Bu yönteme göre, masif ağaca daha önceden kıl testere ya da taşlama ile şekillendirilmiş sedef parçaları, 2-3 mm derinliğinde oyuklar açılır ve bu oyuklara sedef tutkalla takılır.
Ata süsleme sanatımız olan sedef sanatı, bir çok eşyada kullanılmıştır. Bunlardan bazıları; sandık, sigaralık, silah süsleme, taht, rahle, Kur’an muhafazası, enstrüman aletleri, tespih gibi özel eşyalarda daha çok yer almıştır. Günümüzde ise hat, tezhip ve minyatür sanatında ve daha çok duvara asılan hat yazılı levhalarda da görülmeye başlamıştır.
Hoşça kalın.

 

Benzer Haberler

OKUMA Okuyan bir toplum değilmişiz. Hariçten gazel okuyoruz ya!… *** ÇARP AB’ye yaklaşıyormuşuz....

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “VEREN EL, ALAN ELDEN DAHA ÜSTÜNDÜR.” (Hazreti Muhammed) Cimrilik,...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, bir yazımda belirtmiştim “Yaşamak akıllı insanların...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

OKUMA Okuyan bir toplum değilmişiz. Hariçten gazel okuyoruz ya!… ***...

Cimrilik

Metin MERCİMEK “VEREN EL, ALAN ELDEN DAHA ÜSTÜNDÜR.” (Hazreti...

Akıllı İnsanlar İyi Yaşar

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, bir yazımda belirtmiştim “Yaşamak...

Estetik Dikiş

Adviye ERTEKİN YÜKSEL   Yıl 1986. Diyarbakır’da görev yapıyorduk....

İslam’a Ters Akımların Ortaya Çıkış...

Uğur KEPEKÇİ   Peygamberimizin ahirete göçünden hemen sonra başlayan...

KİLİS DİYE

Kilis’te zeytinim al al narım var Sıladan ayrıyım özde nârım var...

Kilis’te korona virüs denetimi

Kilis’te korona virüs tedbirleri denetlendi. Denetimlere Vali Yardımcıları...

Temas ettiği kişileri söylemeyene 3...

Kilis İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulu’nda alınan karara göre, Koronavirüs...

Parkomat uygulamasını artık Belediy...

Kilis’te daha özel bir şirkete verilen Parkomat hizmetlerini, dünden itibaren...

Kilis Üzüm Üreticileri Birliği Gene...

Kilis Üzüm Üreticileri Birliğinin Genel Kurul Toplantısı Musabeyli Kaymakamı...

Kilis’in en yaşlı yemeni ustası vef...

Kilis’in en eski yemeni ustalarından H. Mehmet Özuslu vefat etti. Odun Pazarı’nda...

Salça ve pekmez yapımı sürüyor

Hava sıcaklıklarının yaz günlerini aratmayacak derecede yüksek olması kış...

Maske ve seccade dağıtıldı

Kilis Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü personeli tarafından bazı camilerde...

Sahte 100 dolar veren şahıslar aran...

Kilis’te piyasaya sahte 100 Dolar süren şahıs aranıyor. Mehmet Rıfat Kazancıoğlu...

Başkan Bulut, Eczacılık Günü’nü kut...

Kilis Belediye Başkanı M. Abdi Bulut, yayımladığı mesajla 25 Eylül Dünya...

Parklarda bakım çalışmaları sürüyor...

Kilis Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü bünyesinde sürdürülen çevre...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

FIRLA Elektrik fiyatları otomatik olarak artacakmış. Otomatik zamlara alışalım!…...