Son Dönemde Okuduğum Bazı Kitaplar-XIII

20 Eki 2014 Pts 8:17
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Aydın Çakmak, “Sürgünde Bir Hakan: II. Abdülhamid’in Selanik ve Beylerbeyi Günleri”, 304 s., 2014, İstanbul, Ötüken Neşriyat

(Yazar, İstanbul Üniversitesi’nde tarih okutmanı olarak görev yapmaktadır. Aynı zamanda Doktora öğrencisidir. Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim. Çok titiz, alanıyla ilgili çok önemli bir eser denilebilir. Kitap akademi dünyası için hazırlanmamasına rağmen akademik üslup dikkat çekmektedir. Gerek arşiv belgeleri, gerek dönemin yerli ve yabancı süreli yayımları ve yazılı literatür çok ciddi bir taramadan geçtikten sonra kitap hazırlanmıştır. Yazar, eseri hazırlamak için 3 yıl emek harcadığını belirtir.

Kitap üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Sultan II. Abdülhamid’in tahtan düşme süreci, 2. Bölümde Selanik Alâtini Köşkü günleri, 3. Bölümde ise Beylerbeyi Sarayı’ndaki Sürgün günleri anlatılmaktadır.

Sultan’ın Selanik-Beylerbeyi günlerini karşılaştırdığımızda ilk sürgün günlerinde şartlar daha zordur. Gazete okuması, ailesinin bir bölümüyle Selanik’e getirilmeyenler ile görüşmesi yasaktır. Çocukların okul ve işleriyle ilgili aksaklıklar daha fazladır. Oysa Beylerbeyi günlerinde biraz daha rahat bir ortam olduğu söylenebilir. Kardeşi Padişah Sultan Reşat hariç çoğu ailesiyle görüşür. Gazete okuyup gündemi takip etme Hamid’in günlerinin azımsanamayacak bölümünü alır. Çocukların sünnet düğünü, bayramlaşma, çocukların okulu için gibi faaliyetler Sultan’ın tam istediği doğrultuda ve zamanda olmasa da olur.

Kitabı okurken, birden aklıma 27 Mayıs darbesi geldi. 27 Mayıs sonrası devrin Başbakanı, Cumhurbaşkanı, bakanı ve milletvekillerine muhafazasından sorumlu alt rütbeli askerden en yetkili komutanlara varana kadar birçok kişinin Cumhurbaşkanı-Başbakan’a hakaret, küfür ve şiddet uyguladığını biliyoruz. Oysaki kitaptan öğrendiğimize göre, Sultan ve ailesini korumakla görevli personelin Sultan’a hizmet ederken bir saygısızlık emaresi denilebilecek bir davranış ile karşılaşılmadığını belirtebiliriz.

Kaynakçasında, Abdülhamid’in hatıra defteri iddia edilen çalışmaların hiçbirisin kullanmadığını önsözde yazar belirtir.

Bu kitaptan ilk kez öğrendiğim küçük ve önemli bilgileri sunmak istedim.

* Ahmet İhsan Tokgöz’ün bir eserinden bir alıntı: “Meşrutiyet’in ilanını izleyen ilk on gün içinde yaklaşık 50 günlük gazete ve bir o kadar da mecmua yayınlandığı ifade etmiştir.”

*  Abdülhamid’in tahtan indirilmesinde imzası bulunan Elmalı Hamdi (Yazar) Bey’in daha sonra pişmanlığıyla ilgili çok önemli bir alıntı: “A. Ragıp Akyavaş, olaydan uzun bir süre sonra toplanan ve kendisinin de hazır bulunduğu bir sohbet meclisinde Elmalılı Hamdi Efendi’nin, “hayatımda bu kadar ağır bir vicdan azabı çekmedim. Başıma ne geldiyse, bunun manevî sillesidir. Gençlik saikasıyla bir iştir işledim. Allah beni affetsin!”(Bkz. Tarih Meşheri I, (Yayına hazırlayan. Beynun Akyavaş) Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2002, s.287)

* II. Abdülhamid’in tahtan indirilme ve Selânik’e sürgün edilme hadiselerine en büyük tepkinin, Arnavutluk, Arabistan’da yaşayan halk ile Hint Müslümanlarından gelmiştir. (s.79, 80)

* Sultan’ın Selâtini Köşkü’ndeyken kendisinin güvenliğinden sorumlu ekibin içinde Binbaşı Ali Fethi (Okyar) Bey’in olduğunu biliyordum. Aynı ekibin içinde daha sonra erken cumhuriyet döneminin siyasi aktörlerinden olacak şu isimler de bulunmaktadır: Kolağası Kel Ali Çetinkaya), Kolağası Fuat (Bulca), Mülazım-ı Evvel Salih (Bozok)…

* Sultan’ın malvarlığı bildirilmektedir. Bunların içinde “Selanik Şirket-i Hayriyye-i Osmânîyyesi” Vapur şirketinin olması dikkat çekicidir.

* I. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Talat ve Enver Paşa’nın Sultan’a ziyaret gerçekleştirirler. Kendilerine savaşın seyri hakkında bazı malumatlar sunarlar. Tavsiye ve görüşleri olup olmadığını sorarlar. Sultan, vaktin önce gelseydiniz, belki önerilerimiz olabilirdi, şimdi vakit geç oldu, der. (s. 205)

* Mustafa Kemal Paşa’nın Sultan Vahdettin ile veliaht iken Almanya ziyaretinde maiyetinde bulunduğunu biliyoruz. Mustafa Kemal Paşa’nın Sultan Hamid’i ile karşılaştığını -kendi adıma söyleyeyim- bilmiyordum. Beylerbeyi Sarayı’nda Mustafa Kemal Paşa’nın çocukluk arkadaşı görevli Mülazım-ı Evvel Salih (Bozok)’un da muhafız olarak görev yaptığını önceki satırlarda yazmıştık. Mustafa Kemal Paşa, burada arkadaşını ziyarete gelir. Sarayın bahçesinde Şehzade Mehmet Abid Efendi ile bir süre sohbet eder. Burada tabi ki Sultan Hamid ile aralarında bir konuşma geçmez. Sultan Hamid’in kızı Ayşe Osmanoğlu’nun anılarında belirttiğine göre, Mustafa Kemal Paşa için Hamid’in “burada bulunan zabitlere benzemiyor. Müstesna bir kimse olsa gerek” dediğini belirtir. (s. 205)

* Taht değişikliği sonrası Sultan’ın yurtiçinde ve yurtdışındaki mal varlığına el konulmuştur. Osmanlı tarihinde ilk defa eski bir padişahın, hükümdarlığı zamanında yaptıklarından ötürü, mahkeme huzurunda yargılanması gündeme gelmiştir.

Benzer Haberler

KURGU Mesut Yılmaz, “Ben parti kuramam” demiş. Öyleyse turşu kursun!… *** DOĞA  ...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “ÇİFT SOYADI, HER TÜRLÜ BÜROKRATİK KARIŞIKLIĞA, BAZEN DE TUHAFLAŞAN...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, canlıların ve cansız varlıkların oluşturduğu doğal ortama...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KURGU Mesut Yılmaz, “Ben parti kuramam” demiş. Öyleyse turşu kursun!…...

Soyadınızın Hikâyesini Araştırdınız...

Metin MERCİMEK “ÇİFT SOYADI, HER TÜRLÜ BÜROKRATİK KARIŞIKLIĞA,...

Çevreye Duyarsız İnsanlar!

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, canlıların ve cansız varlıkların oluşturduğu...

Ravanda Kalesi

Hamit MOLLAHAMİT   Nemrut Dağı’na altın elma ödülü verilişini izledik....

BABAM

Kilis Şirinlemeleri… BABAM Evimin ocağı, temeli babam, Hem siyecim hem...

BABAMA

Hayat yokuşunda takılıp kalsam, Bütün engelleri kaldırandın sen. Bir buhran...

AK Parti Kilis’te sokak sokak, ev e...

Kilis AK Parti Milletvekili adayları M. Hilmi Dülger ile A. Salih Dal, Belediye...

Köylerde yol genişletme çalışması b...

Kilis İl Genel Meclisi Başkanı Mehmet Metin Karakuş, İl Özel İdaresi Genel...

52 bin Suriyelinin dönüşü 26 Hazira...

Ramazan Bayramı’nı ülkelerinde geçiren 52 bin 112 Suriyelinin dönüşleri...

Yerli sebzeler görücüye çıktı

Kilis’te üreticilerin yetiştirdiği çeşitli sebzeler pazara indi. Kilis...

Anız yakmak toprağa zarar veriyor...

Kilis’te ekin hasadının sona ermesi ile birlikte boşalan tarlalar ateşe...

Rektör Karacoşkun’dan ziyaretler...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Doğan Karacoşkun,...

Evi soyan hırsızlar aranıyor [ASAYİ...

Kilis’te bir evden eşya çalarak kayıplara karışan hırsızlar her...

Başkan Kara, Kent Konseyi Gençlik M...

Kilis Belediye Başkanı Hasan Kara, Kent Konseyi Gençlik Meclisi üyeleri ile...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

DÜŞMAN   Stres, kalbin düşmanıymış.   Desenize yakında hep mevta...

Babalar Günü

Metin MERCİMEK “BİR BABA YÜZ EVLADA BAKAR DA, YÜZ EVLAT BİR BABAYA...

Coşkun Baba

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, kalpleri ısıtan özel günlerden birisi...

Fıstıkçı Fıstığın Senin Olsun...

Gülseren FEDAKÂR YALAZA   Öğretmenlik sınavına gireli bir buçuk yıl...