Sosyal Düşüncede Halının Önemi

06 Eki 2017 Cum 9:46
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“İNSANLAR, YAŞAMLARINI DEĞİŞTİREN HER OLAYI, HALI ÜZERİNDEKİ (DOĞUM, EVLİLİK, GEÇİM KAYGISI, AİLE BAĞLARI GİBİ..) SEMBOLLERLE ANLATMIŞ.”
Türk coğrafyasına Orta Asya’dan giren halılar, binbir çeşit motifiyle, her türlü renkleriyle, kendine özgü düğümleriyle, bir zevk cümbüşü içinde günümüze kadar gelmiştir. Bu desen ve motiflere gönül veren Anadolu insanı, halıları bu yüzden yerlere sermek yerine, ünlü bir ressamın tablosuymuş gibi evinin duvarlarına asmıştır.
Anadolu insanının sosyal ve kültürel yapısına bir göz attığımız zaman, sadece binlerce yıllık geleneklerini değil, gelecekten beklentilerini de halılara dokuduklarını görmekteyiz. Örneğin; Anadolu geleneklerinde evlenmek isteyen kızlar saçlarını tek taraftan örerdi. Evli olan kadınlar ise iki taraftan ördükleri saçlarının ucunu renkli iplikler ve saç bağlarıyla süsleyerek mutlu olduklarını gösterirlerdi. Görüldüğü üzere, evlilikle böyle bir ilişkisi olan saç bağı, iç içe geçmiş dekoratif görüntüsüyle evliliğin habercisi olarak yerini almıştır.
Diğer taraftan, eski yıllarda yaşayan kız çocuklarının anne babalarıyla kurdukları ilişki, günümüz ailesinden çok farklıdır. Bu farklı yaşam tarzına da bir örnek verecek olursak, Orta Asya’da yaşayan göçebe bir ailenin kızı, evlilik çağına geldiğinde bu isteğini rahat bir şekilde dile getiremiyordu. Evlilik isteğini dokuduğu halılara küpe motifleriyle işliyor ve görünmesini bekliyordu. Bu arada küpe motifiyle dokunan halının inceleme ve araştırma sonucunda, Anadolu’da evlilik isteği anlamına geldiği tespit edilmiştir.
Göçebe toplumlarda halıcılık, sadece dünya evine girme geleneği ile kalmamış, insanlar işlerini daha kolay hale getirmek için atlarla da devamlı olmak zorunda kalmıştır. Örneğin, atlar otlamaya bırakıldığında hızlı koşmasını ve otlaklardan uzaklaşmasını engellemek için ön ayaklarına “Bukağı” adı verilen zincirler takılırdı. Bukağı motifleri, tıpkı atın birbirine zincirlenmiş ön ayakları gibi eşlerin birlikteliği ve güçlü aile bağlarıyla ilgili umutların ölümsüzleştirmesi için halılara işlenmiştir. Tıpkı günümüzde yapılan nişan yüzüklerinin kırmızı kurdeleyle birbirine bağlanması gibi…
Şimdi bu motiflerin bir kısmına değinmek istiyorum:
Akrep motifi: Akrep, hep korkulan ve uzak durulması gereken bir hayvan olarak düşünüldüğü için, halıların en dış bordürlerine işlenmiş, böylece kötülüklerin evden uzak duracağı düşünülmüştür.
Sandık motifi: Evliliğe hazır olduğunu anlatmak isteyen kızlar halılara çeyiz sandığı dokuyarak, beklentilerini ve ümitlerini dile getirirlermiş.
Yılan motifi: Anadolu insanı yılana korku ve saygıyla yaklaşmış olup, bu coğrafyada sürekli  karşılaştıkları yılan tabi ki halılarda da kendini göstermiştir. Özellikle deri değiştiren yılan, yenilenmenin ve ölümsüzlüğün bir sembolü olmuştur.
Kuş motifi: Sevgiyi be sevinci anlatan kuş motifleri, bir yerden iyi haberler bekleyenler tarafından işlenirmiş. Bazı toplumlarda da kuşun cennete yükselmesi dilenirmiş.
Pıtrak motifi: Tarlalarda sıkça karşılaşılan pıtrak bitkisinin dikenli tohumları, halılara nazardan ve kötü gözlerden korunma amacıyla işlenirmiş. Aynı zamanda pıtrak, bereket ve bolluk  anlamında kullanılmakta ve erzak çuvallarının üzerine de konulmaktadır.
Binlerce yıllık bir kültürü içinde barındıran Anadolu insanı, önce halılarını yere sermiş, daha sonra motif ve desenleriyle yoğunlaşarak, evinin duvarlarına asmıştır. Böylece bir taraftan aile ortamında onunla kaynaşıp çeşitli semboller yaratmış, bir taraftan da halı üstüne masallar ve türküler dile getirmiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

BANYO Ömrün 7 yılı banyoda geçiyormuş. Batıda yıkanmakla, bizde suyun gelmesini beklemekle...

Yorum 
0

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri: Hocamızın Haseki Hastanesi...

Yorum 
0

Nejat TAŞKIN Uzun zamandan beri sizi yazmak ve gündeme taşımak istiyordum.Çünkü zaman zaman...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

BANYO Ömrün 7 yılı banyoda geçiyormuş. Batıda yıkanmakla, bizde suyun...

Hocamızın Haseki Hastanesi Başhekim...

Prof. Dr. Alâeddin Yavaşca Hocamızın Kilis Sevgisi ve Muhteşem Eserleri:...

Sayın Bayan Dudu Erol

Nejat TAŞKIN Uzun zamandan beri sizi yazmak ve gündeme taşımak istiyordum.Çünkü...

Doğumunun 100. Yılında Türk Âlimi v...

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Türk Dünyasının gururlanacağı, yeni...

HAYAT

tramvay beklerken, iki kişilik iskender beklerken, akşamı ya da sabahı beklerken,...

MİNNET ETMEM

İstemem eksik olsun eksik olsun istemem Ufak menfaat için takla atmayı bilmem...

Suriye ile ticareti geliştirme topl...

Kilis Ticaret ve Sanayi Odası (KİTSO) ve Azez Ticaret ve Sanayi Odası’na...

Barutçu Dünya Gazeteciler Günü’nü k...

Kilis Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Ahmet Barutçu, 21 Ekim Dünya Gazeteciler...

Yeşil alan pislik içinde

Kilis’te Şehit Sakıp Mahallesinde, Karakuşlar binasının arkasında bulunan...

Sınır kapısı kapatıldı!

Kilis’te bulunan Suriye sınırındaki Öncüpınar Sınır Kapısı geçici...

Elbeyli’nin içme suyu güçlendiriliy...

Kilis’in Elbeyli İlçe Belediyesi, ilçenin içme suyunu güçlendiriyor. Açtığı...

‘Duvar yazıları’na tepki!

Kilis’te binaların duvarlarına sprey ve boyalarla yazılan yazılar, vatandaşın...

“Meme kanserinde erken teşhis hayat...

Kilis İl Sağlık ve Halk Sağlığı Müdürü Dr. Turgay Happani, ekim ayının...

“Kültür Varlıklarını Koruma ve Kaça...

Kilis İl Jandarma Komutanlığı personeline; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne...

Uyuşturucu toz esrar yakalandı [ASA...

Kilis’te iki ayrı olayda uyuşturucu toz esrar maddesi ve iki adet ruhsatsız...

Aramızdan Ayrılanlar

İzzettin KARTAL (74) M. Şahin KUDEYTOĞLU (53) Saliha ANTAKYALI (85) Mehmet...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KART Çalıntı kredi kartları, internette satılıyormuş. Olmaya oldu, ihaleye...

Kilis Vakfı’nda 2017 Ders Yılına Ki...

Nejat TAŞKENT Kilis Vakfı Erkek Öğrenci Yurdu 20. yılını doldururken yüzlerce...