Sosyal Düşüncede Halının Önemi

06 Eki 2017 Cum 9:46
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Metin MERCİMEK

“İNSANLAR, YAŞAMLARINI DEĞİŞTİREN HER OLAYI, HALI ÜZERİNDEKİ (DOĞUM, EVLİLİK, GEÇİM KAYGISI, AİLE BAĞLARI GİBİ..) SEMBOLLERLE ANLATMIŞ.”
Türk coğrafyasına Orta Asya’dan giren halılar, binbir çeşit motifiyle, her türlü renkleriyle, kendine özgü düğümleriyle, bir zevk cümbüşü içinde günümüze kadar gelmiştir. Bu desen ve motiflere gönül veren Anadolu insanı, halıları bu yüzden yerlere sermek yerine, ünlü bir ressamın tablosuymuş gibi evinin duvarlarına asmıştır.
Anadolu insanının sosyal ve kültürel yapısına bir göz attığımız zaman, sadece binlerce yıllık geleneklerini değil, gelecekten beklentilerini de halılara dokuduklarını görmekteyiz. Örneğin; Anadolu geleneklerinde evlenmek isteyen kızlar saçlarını tek taraftan örerdi. Evli olan kadınlar ise iki taraftan ördükleri saçlarının ucunu renkli iplikler ve saç bağlarıyla süsleyerek mutlu olduklarını gösterirlerdi. Görüldüğü üzere, evlilikle böyle bir ilişkisi olan saç bağı, iç içe geçmiş dekoratif görüntüsüyle evliliğin habercisi olarak yerini almıştır.
Diğer taraftan, eski yıllarda yaşayan kız çocuklarının anne babalarıyla kurdukları ilişki, günümüz ailesinden çok farklıdır. Bu farklı yaşam tarzına da bir örnek verecek olursak, Orta Asya’da yaşayan göçebe bir ailenin kızı, evlilik çağına geldiğinde bu isteğini rahat bir şekilde dile getiremiyordu. Evlilik isteğini dokuduğu halılara küpe motifleriyle işliyor ve görünmesini bekliyordu. Bu arada küpe motifiyle dokunan halının inceleme ve araştırma sonucunda, Anadolu’da evlilik isteği anlamına geldiği tespit edilmiştir.
Göçebe toplumlarda halıcılık, sadece dünya evine girme geleneği ile kalmamış, insanlar işlerini daha kolay hale getirmek için atlarla da devamlı olmak zorunda kalmıştır. Örneğin, atlar otlamaya bırakıldığında hızlı koşmasını ve otlaklardan uzaklaşmasını engellemek için ön ayaklarına “Bukağı” adı verilen zincirler takılırdı. Bukağı motifleri, tıpkı atın birbirine zincirlenmiş ön ayakları gibi eşlerin birlikteliği ve güçlü aile bağlarıyla ilgili umutların ölümsüzleştirmesi için halılara işlenmiştir. Tıpkı günümüzde yapılan nişan yüzüklerinin kırmızı kurdeleyle birbirine bağlanması gibi…
Şimdi bu motiflerin bir kısmına değinmek istiyorum:
Akrep motifi: Akrep, hep korkulan ve uzak durulması gereken bir hayvan olarak düşünüldüğü için, halıların en dış bordürlerine işlenmiş, böylece kötülüklerin evden uzak duracağı düşünülmüştür.
Sandık motifi: Evliliğe hazır olduğunu anlatmak isteyen kızlar halılara çeyiz sandığı dokuyarak, beklentilerini ve ümitlerini dile getirirlermiş.
Yılan motifi: Anadolu insanı yılana korku ve saygıyla yaklaşmış olup, bu coğrafyada sürekli  karşılaştıkları yılan tabi ki halılarda da kendini göstermiştir. Özellikle deri değiştiren yılan, yenilenmenin ve ölümsüzlüğün bir sembolü olmuştur.
Kuş motifi: Sevgiyi be sevinci anlatan kuş motifleri, bir yerden iyi haberler bekleyenler tarafından işlenirmiş. Bazı toplumlarda da kuşun cennete yükselmesi dilenirmiş.
Pıtrak motifi: Tarlalarda sıkça karşılaşılan pıtrak bitkisinin dikenli tohumları, halılara nazardan ve kötü gözlerden korunma amacıyla işlenirmiş. Aynı zamanda pıtrak, bereket ve bolluk  anlamında kullanılmakta ve erzak çuvallarının üzerine de konulmaktadır.
Binlerce yıllık bir kültürü içinde barındıran Anadolu insanı, önce halılarını yere sermiş, daha sonra motif ve desenleriyle yoğunlaşarak, evinin duvarlarına asmıştır. Böylece bir taraftan aile ortamında onunla kaynaşıp çeşitli semboller yaratmış, bir taraftan da halı üstüne masallar ve türküler dile getirmiştir.
Hoşça kalın.

Benzer Haberler

MUT Prof. Dr. Köknel, “Her isteyen mutlu olur” demiş. Tabii, nüfus kaydını Mut ilçesine...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK   “YAŞAM SÜRECİMİZDE EN KUTSAL GÖREVLERDEN BİRİ, HALKA GÖNÜLLÜ...

Yorum 
0

Abdulhamit MOLLAHAMİT   Akdeniz, Ege ve İç Anadolu bölgelerinin dağlarında kendiliğinden yetişen...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

MUT Prof. Dr. Köknel, “Her isteyen mutlu olur” demiş. Tabii, nüfus kaydını...

İstanbul Erenköy Gönüllüleri 15 Yaş...

Metin MERCİMEK   “YAŞAM SÜRECİMİZDE EN KUTSAL GÖREVLERDEN BİRİ,...

Kapari (Keber) Deyip Geçmeyelim

Abdulhamit MOLLAHAMİT   Akdeniz, Ege ve İç Anadolu bölgelerinin dağlarında...

Öğretmen Olma Yolunda İlk Adım

Gülseren FEDAKÂR YALAZA   Bir gün eşim eve geldi ve öğretmen alımı...

HİÇ

Bir demin içinden gelip geçerim Tenim de canını bilmiyor şimdi Sırrı sır...

HAYAT

Uzadı günler Aylar oldu yıllar oldu Sanki dün gibiydi gençlik Heyhat ki bir...

Kilis’te 85 bin 616 seçmen oy kulla...

Yarın yapılacak 24 Haziran Cumhurbaşkanlığı ve 27. Dönem Milletvekili Genel...

AK Parti Karataş’ta gövde gösterisi...

Katılımın yüksek olduğu mahalle mitinginde milletvekili adayları büyük...

CHP’ye Çengel’de yoğun ilgi

Cumhuriyet Halk Partisi Kilis 1. Sıra Milletvekili Adayı Emekli Tuğgeneral...

MHP’ye büyük destek

MHP Kilis Milletvekili adayları Hasan Mısırlıgil ile Abdullah Alpdağ ve MHP...

İYİ Parti seçim çalışmalarını sürdü...

İYİ Parti 1′nci sıra Milletvekili Adayı Muhammet Balcı, beraberindeki...

Esnaf boş oturuyor

Kilis’teki esnaf, siftah etmeden dükkânlarını kapattıklarını söylüyorlar....

Öğretmenlere afet farkındalık eğiti...

Kilis Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından mesleki çalışma...

Lise bitirme sınavları başladı

Kilis İl Milli Eğitim Müdürü Ahmet Alagöz, Fırat Kalkanı Bölgesi sorumlusu...

Aramızdan Ayrılanlar

Ülker Yıldız SAĞCAN (79) Adurrahman ŞAHİNALP (65) Zeynep DAĞLI (69) Gülbeyaz...

Nejat’a Sevgilerle…

Ahmet BARUTÇU Kilis’ten postalanan gazetelere göz atıyordum. 14 Mayıs tarihli...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KOR Yunanistan Ege’de ‘koridor’ istiyormuş. İyi… ‘Oturma...

Sevgi ve Bilgi İle Kaliteli Yaşam

Metin MERCİMEK “SORGULANMAMIŞ YAŞAM YAŞANMAYA DEĞMEZ.” (SOKRATES)...