Tarama Sözlüğünde Kilisli Rif’at Bilge (2)

22 Şub 2018 Per 21:47
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

M. Yahya EFE

 

Sevgili okurlarım, XI. Yüzyıl Hâkaniye Türkçesinin şaheserlerini, en eski Oğuzca metinleri, XIV.-XV. Yüzyıl Kıpçak Türkçesi yadigârlarını ve Divân-ü Lûgat-it-Türk’ü bilim dünyasına tanıtan Kilisli Muallim Rif’at Bilgedir.

Muallim Rif’at Bilge, Türk edebiyatı ve Türk tarihi konusunda kendini kabul ettirmiş, titiz, dikkatli, çalışkan, sabırlı ve başarılı bir araştırmacıdır.

O çok okuyan, okuduğunu anlayan ve değerlendirmesini bilen bir dil bilginidir.

Gerçi herkes bir ölçüde okur amma, hiç kimse Kilisli Rif’at gibi okuyamadı. Çünkü Rif’at kitap değil, kütüphane okurdu. Okuduğu kütüphanelerde hangi kitabın hangi değerde ve nitelikte olduğunu bilir, ona güre de değerlendirmesini yapardı.

Kendi deyimiyle yüz bine yakın kitap okumuş olan Muallim Rif’at’ın okumadığı kitap kalmamıştır. Türk Dil Kurumu çalışmalarının temelini oluşturan eserlerin başında gelen “Tarama Sözlüğü” nün ortaya çıkışında da en büyük çaba, Muallim Rif’at’ın olmuştur.

Divan-ü Lügat-it Türk, İlmi MühennaLügatı, Dede Korkut ve  Keşf-üz Zunun üzerindeki uğraşları, adını ansiklopedilere geçiren etkenlerden birkaçıdır.

Daha sonraki araştırmaları olduğu için henüz ansiklopedilere geçmemiş olan Muallim Rif’at’ın “Tarama Sözlüğü’ne katkıları” da yazmış olduğum, “Kilisli Muallim Rif’at” adlı kitabımda yayınlanarak gün ışığına çıkmış oldu.

1941-1976 yılları arasında Türk Dil Kurumunda Ömer Asım Aksoy’un yönetimimle hazırlanmış ve sekiz cilt olarak basılmış olan bu önemli sözlük, XIII. Yüzyıldan beri Türkiye Türkçesiyle yazılmış kitapların taranmasıyla elde edilen iki yüz bin örnek arasından seçtiğimiz altmış bin tanığa dayanmaktadır.

Tarama çalışmalarına katılan elli beş yetkili kişi 227 kitap taramıştır. Buna göre her birinin ortalama dört kitap taramış olduğu sanılacaktır. Hayır, öyle olmamıştır; 227 kitabın 82’sini Kilisli Rif’at Bilge, geri kalan 14’ini elli dört kişi taramıştır.

Bu koca Kilislinin dağlar deviren çalışmalarından sadece bir bölüm ve özgeçmişine eklenecek çok parlak bir yapraktır.

Kilisli Muallim Rif’at Bilge, sadece Türk edebiyatının değil, dünya gezi edebiyatının önde gelen eserlerinden Evliya Çelebi’nin ünlü Seyahatnamesinin yedinci ve sekizinci ciltlerini de Muallim Rifat Bilge yayınlamıştır.

muallim rıfat

Ortak çalışmalara da eşsiz bilgisi ve azmiyle katkıda bulunan Muallim Rifat Bilge, Veled Çelebi İzbudak ile Sultan Veled’in Divan-ı Türki’sini, Şerafettin Yaltkaya ile Keşfü’z-zunun’un ve zeylinin yayınını gerçekleştiren Kilisli Muallim Rif’at Bilge, ayrıca Arap ve Fars klasiklerinden pek çoğunu Türkçemize kazandırarak, Türkçülük düşüncesinin gelişmesine de yardımcı olmuştur.

Bu düşünce Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda da etkili olmuş, Ulu Önder Atatürk’ün “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür” özdeyişinde de ifadesini bulmuştur.

Şunu üzülerek belirtmek istiyorum; bu büyük insan, değerli araştırmacı ve edebiyatçı Kilisli Muallim Rif’at Bilge, okullarımızda ders kitaplarında yok.

Unutulmuş, konulmamış, bilinmiyor ve genç kuşak tanımıyor. Oldukça üzücü ve milli eğitimimizin bir noksanı ve ayıbıdır diye düşünüyorum…

Türkoloji Âlimi Kilisli Muallim Rif’at Bilge, okullarda ders kitaplarında konu olmalıdır.

Adını başında hep “Kilisli” sözcüğünü kullanmış olan bu bilgi anıtı, kendisiyle birlikte Kilis’e de uluslararası ün kazandırmıştır.

Kilisli Muallim Rif’at Bilge’yi bütün Türkler her zaman minnetle anacaktır.

Benzer Haberler

HARİTA Euro’daki Avrupa haritasından Türkiye silinmiş. Ellerinden gelse Türkiye haritasından...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK   “BİRİSİ BAŞIMA KONDU, “TALİH KUŞUNUM” DEDİ. DİĞERİ...

Yorum 
0

Hasan BİTKEN   2014 yılında Kilis Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından bastırılarak...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

HARİTA Euro’daki Avrupa haritasından Türkiye silinmiş. Ellerinden gelse...

Aysel Masmanacı Beşoğlu’nun Y...

Metin MERCİMEK   “BİRİSİ BAŞIMA KONDU, “TALİH KUŞUNUM”...

Yanlışlarla Dolu Bir Kültür Envante...

Hasan BİTKEN   2014 yılında Kilis Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından...

Sitem…

Mahmut KANMAZ Mutlu, huzurlu ve sağlıklı günler temennisiyle, yazıma başlamak...

GÜNEŞ ve BEN

Gün ışığı sabahın habercisi… Işık ışık penceremdedir Isıtır ışıtır,...

Kilis’in içme suyu sorunu bitiyor...

Orman ve Su İşleri Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından...

Kilis’te alış-veriş durgunluğu...

Kilisli esnaflar alış-veriş durgunluğunun sürmesinden dolayı endişe duyduklarını...

Jandarma trafik timleri denetimleri...

Kilis İl Jandarma Komutanlığına bağlı jandarma trafik timleri, okul servis...

Salçalık biber el yakıyor

Kilis’te 3 TL’den satılmaya başlayan kırmızı şeker biberi fiyatları...

Kırtasiyelerde yoğunluk sürüyor

Kilis’te 2018-2019 eğitim-öğretim sezonu başlarken, aileler çocukları...

Yeni mahsul ürünler tezgâhlarda

Kırmızı toz biber, salça ve gün pekmezi gibi ev yapımı doğal ürünler...

Polisten öğrencilere uyarı

Kilis Emniyet Müdürlüğü ekipleri, okulları gezerek öğrencilere sigara,...

Pis kokular vatandaşları çileden çı...

Kilis’te ızgaralar ile kanalizasyondan gelen pis kokular, Yeni Beşevler ile...

Yöresel Ürünler Festivali yapılacak...

Kilis Valiliği ve Kilis Belediyesi işbirliği ile 20 Ekim’de yapılacak olan...

Üniversite Tanıtım Günleri düzenlen...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi’ne yerleşen öğrencilere yönelik olarak Tanıtım...

Yardım için gelen Suriyeliler kavga...

Kilis’te bir vakıf tarafından yapılacak para yardımından almak isteyen...

Alpdağ Ailesinin acı günü

Kilis TV 79 Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Alpdağ ve Mehmet Alpdağ’ın...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

ÖNLEM Memur, performansına göre maaş alacakmış. Belki o zaman limon satmaları...