Tarama Sözlüğünde Kilisli Rif’at Bilge (2)

22 Şub 2018 Per 21:47
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

M. Yahya EFE

 

Sevgili okurlarım, XI. Yüzyıl Hâkaniye Türkçesinin şaheserlerini, en eski Oğuzca metinleri, XIV.-XV. Yüzyıl Kıpçak Türkçesi yadigârlarını ve Divân-ü Lûgat-it-Türk’ü bilim dünyasına tanıtan Kilisli Muallim Rif’at Bilgedir.

Muallim Rif’at Bilge, Türk edebiyatı ve Türk tarihi konusunda kendini kabul ettirmiş, titiz, dikkatli, çalışkan, sabırlı ve başarılı bir araştırmacıdır.

O çok okuyan, okuduğunu anlayan ve değerlendirmesini bilen bir dil bilginidir.

Gerçi herkes bir ölçüde okur amma, hiç kimse Kilisli Rif’at gibi okuyamadı. Çünkü Rif’at kitap değil, kütüphane okurdu. Okuduğu kütüphanelerde hangi kitabın hangi değerde ve nitelikte olduğunu bilir, ona güre de değerlendirmesini yapardı.

Kendi deyimiyle yüz bine yakın kitap okumuş olan Muallim Rif’at’ın okumadığı kitap kalmamıştır. Türk Dil Kurumu çalışmalarının temelini oluşturan eserlerin başında gelen “Tarama Sözlüğü” nün ortaya çıkışında da en büyük çaba, Muallim Rif’at’ın olmuştur.

Divan-ü Lügat-it Türk, İlmi MühennaLügatı, Dede Korkut ve  Keşf-üz Zunun üzerindeki uğraşları, adını ansiklopedilere geçiren etkenlerden birkaçıdır.

Daha sonraki araştırmaları olduğu için henüz ansiklopedilere geçmemiş olan Muallim Rif’at’ın “Tarama Sözlüğü’ne katkıları” da yazmış olduğum, “Kilisli Muallim Rif’at” adlı kitabımda yayınlanarak gün ışığına çıkmış oldu.

1941-1976 yılları arasında Türk Dil Kurumunda Ömer Asım Aksoy’un yönetimimle hazırlanmış ve sekiz cilt olarak basılmış olan bu önemli sözlük, XIII. Yüzyıldan beri Türkiye Türkçesiyle yazılmış kitapların taranmasıyla elde edilen iki yüz bin örnek arasından seçtiğimiz altmış bin tanığa dayanmaktadır.

Tarama çalışmalarına katılan elli beş yetkili kişi 227 kitap taramıştır. Buna göre her birinin ortalama dört kitap taramış olduğu sanılacaktır. Hayır, öyle olmamıştır; 227 kitabın 82’sini Kilisli Rif’at Bilge, geri kalan 14’ini elli dört kişi taramıştır.

Bu koca Kilislinin dağlar deviren çalışmalarından sadece bir bölüm ve özgeçmişine eklenecek çok parlak bir yapraktır.

Kilisli Muallim Rif’at Bilge, sadece Türk edebiyatının değil, dünya gezi edebiyatının önde gelen eserlerinden Evliya Çelebi’nin ünlü Seyahatnamesinin yedinci ve sekizinci ciltlerini de Muallim Rifat Bilge yayınlamıştır.

muallim rıfat

Ortak çalışmalara da eşsiz bilgisi ve azmiyle katkıda bulunan Muallim Rifat Bilge, Veled Çelebi İzbudak ile Sultan Veled’in Divan-ı Türki’sini, Şerafettin Yaltkaya ile Keşfü’z-zunun’un ve zeylinin yayınını gerçekleştiren Kilisli Muallim Rif’at Bilge, ayrıca Arap ve Fars klasiklerinden pek çoğunu Türkçemize kazandırarak, Türkçülük düşüncesinin gelişmesine de yardımcı olmuştur.

Bu düşünce Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda da etkili olmuş, Ulu Önder Atatürk’ün “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür” özdeyişinde de ifadesini bulmuştur.

Şunu üzülerek belirtmek istiyorum; bu büyük insan, değerli araştırmacı ve edebiyatçı Kilisli Muallim Rif’at Bilge, okullarımızda ders kitaplarında yok.

Unutulmuş, konulmamış, bilinmiyor ve genç kuşak tanımıyor. Oldukça üzücü ve milli eğitimimizin bir noksanı ve ayıbıdır diye düşünüyorum…

Türkoloji Âlimi Kilisli Muallim Rif’at Bilge, okullarda ders kitaplarında konu olmalıdır.

Adını başında hep “Kilisli” sözcüğünü kullanmış olan bu bilgi anıtı, kendisiyle birlikte Kilis’e de uluslararası ün kazandırmıştır.

Kilisli Muallim Rif’at Bilge’yi bütün Türkler her zaman minnetle anacaktır.

Benzer Haberler

KRİZ Bakkallar, vatandaştan alacaklıymış. Veresiye “vermiyese” oldu sonunda!… *** YAŞ...

Yorum 
0

Nejat TAŞKIN Sıcak yaz günlerinin başladığı Ramazan ayında oruç tutmak suretiyle geldiğimiz...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “DARGINLIKLARIN UNUTULDUĞU, İNSANLARIN BARIŞTIĞI VE KARDEŞÇE KUCAKLAŞTIĞI...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KRİZ Bakkallar, vatandaştan alacaklıymış. Veresiye “vermiyese” oldu sonunda!…...

Ramazan Bayramınızı Kutluyoruz

Nejat TAŞKIN Sıcak yaz günlerinin başladığı Ramazan ayında oruç tutmak...

Bayramların Toplum Üzerindeki Önemi...

Metin MERCİMEK “DARGINLIKLARIN UNUTULDUĞU, İNSANLARIN BARIŞTIĞI VE...

Ülkede Yitirilen Geleneklerimiz

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, günümüzde eskiyle yeni arasındaki...

Bayramlarımız

Şükran Demirler YAVŞAN   Ramazan’ın sonuna yaklaştığımız şu günlerde...

RAMAZAN

Hoş geldin onbir ayın sultanı. Aylardır bekledik acaba nasıl geçer diye...

BAYRAMINIZ KUTLU OLSUN… [HABE...

BAYRAMINIZ KUTLU OLSUN…   Kilis’te Ramazan Bayramı’nı kutlamanın...

AK Parti adayları sanayi esnafını z...

Kilis AK Parti Milletvekili adayları M. Hilmi Dülger ile Ahmet Salih Dal, Belediye...

Vali Tekinarslan’dan Bayram mesajı...

Kilis Valisi Dr. Mehmet Tekinarslan, Ramazan Bayramı nedeniyle yayımladığı...

Kilis’i şiddetli yağmur ve dolu vur...

Kilis’te dün öğle saatlerinde etkisini gösteren sağanak yağış ve dolu...

Belediye sınırdaki askerlere iftarl...

Kilis Belediyesi sınırlarda görev yapan Mehmetçiklere Şefkat Timi görevlileri...

“Bayramlar, birlik ve dirliği sağla...

Kilis Belediye Başkanı Hasan Kara, Ramazan Bayramı münasebetiyle bir mesaj...

Milletvekili Dülger’den Bayram mesa...

AK Parti Kilis Milletvekili Mustafa Hilmi Dülger, Ramazan Bayramı nedeniyle...

Milletvekili adayı Dal, halkın bayr...

AK Parti Kilis Milletvekili Adayı Ahmet Salih Dal, yayımladığı mesajla tüm...

Baklava ve gerebiç telaşı

Ramazan Bayramı’nda misafirlerine tatlı ikram etmek isteyen tüketiciler,...

Jandarma Teşkilatı 79. kuruluş yıl...

Kilis Valisi Dr. Mehmet Tekinarslan, Jandarma Teşkilatının 179. kuruluş yıldönümü...

Biçerdöverle ürün hasadı kontrol ed...

Kilis İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, hububat alanlarında...

Kreş öğrencilerinin yıl sonu göster...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Kreş ve Gündüz Bakımevi Yıl Sonu Etkinlikleri...