Tarama Sözlüğünde Kilisli Rif’at Bilge (2)

22 Şub 2018 Per 21:47
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

M. Yahya EFE

 

Sevgili okurlarım, XI. Yüzyıl Hâkaniye Türkçesinin şaheserlerini, en eski Oğuzca metinleri, XIV.-XV. Yüzyıl Kıpçak Türkçesi yadigârlarını ve Divân-ü Lûgat-it-Türk’ü bilim dünyasına tanıtan Kilisli Muallim Rif’at Bilgedir.

Muallim Rif’at Bilge, Türk edebiyatı ve Türk tarihi konusunda kendini kabul ettirmiş, titiz, dikkatli, çalışkan, sabırlı ve başarılı bir araştırmacıdır.

O çok okuyan, okuduğunu anlayan ve değerlendirmesini bilen bir dil bilginidir.

Gerçi herkes bir ölçüde okur amma, hiç kimse Kilisli Rif’at gibi okuyamadı. Çünkü Rif’at kitap değil, kütüphane okurdu. Okuduğu kütüphanelerde hangi kitabın hangi değerde ve nitelikte olduğunu bilir, ona güre de değerlendirmesini yapardı.

Kendi deyimiyle yüz bine yakın kitap okumuş olan Muallim Rif’at’ın okumadığı kitap kalmamıştır. Türk Dil Kurumu çalışmalarının temelini oluşturan eserlerin başında gelen “Tarama Sözlüğü” nün ortaya çıkışında da en büyük çaba, Muallim Rif’at’ın olmuştur.

Divan-ü Lügat-it Türk, İlmi MühennaLügatı, Dede Korkut ve  Keşf-üz Zunun üzerindeki uğraşları, adını ansiklopedilere geçiren etkenlerden birkaçıdır.

Daha sonraki araştırmaları olduğu için henüz ansiklopedilere geçmemiş olan Muallim Rif’at’ın “Tarama Sözlüğü’ne katkıları” da yazmış olduğum, “Kilisli Muallim Rif’at” adlı kitabımda yayınlanarak gün ışığına çıkmış oldu.

1941-1976 yılları arasında Türk Dil Kurumunda Ömer Asım Aksoy’un yönetimimle hazırlanmış ve sekiz cilt olarak basılmış olan bu önemli sözlük, XIII. Yüzyıldan beri Türkiye Türkçesiyle yazılmış kitapların taranmasıyla elde edilen iki yüz bin örnek arasından seçtiğimiz altmış bin tanığa dayanmaktadır.

Tarama çalışmalarına katılan elli beş yetkili kişi 227 kitap taramıştır. Buna göre her birinin ortalama dört kitap taramış olduğu sanılacaktır. Hayır, öyle olmamıştır; 227 kitabın 82’sini Kilisli Rif’at Bilge, geri kalan 14’ini elli dört kişi taramıştır.

Bu koca Kilislinin dağlar deviren çalışmalarından sadece bir bölüm ve özgeçmişine eklenecek çok parlak bir yapraktır.

Kilisli Muallim Rif’at Bilge, sadece Türk edebiyatının değil, dünya gezi edebiyatının önde gelen eserlerinden Evliya Çelebi’nin ünlü Seyahatnamesinin yedinci ve sekizinci ciltlerini de Muallim Rifat Bilge yayınlamıştır.

muallim rıfat

Ortak çalışmalara da eşsiz bilgisi ve azmiyle katkıda bulunan Muallim Rifat Bilge, Veled Çelebi İzbudak ile Sultan Veled’in Divan-ı Türki’sini, Şerafettin Yaltkaya ile Keşfü’z-zunun’un ve zeylinin yayınını gerçekleştiren Kilisli Muallim Rif’at Bilge, ayrıca Arap ve Fars klasiklerinden pek çoğunu Türkçemize kazandırarak, Türkçülük düşüncesinin gelişmesine de yardımcı olmuştur.

Bu düşünce Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda da etkili olmuş, Ulu Önder Atatürk’ün “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür” özdeyişinde de ifadesini bulmuştur.

Şunu üzülerek belirtmek istiyorum; bu büyük insan, değerli araştırmacı ve edebiyatçı Kilisli Muallim Rif’at Bilge, okullarımızda ders kitaplarında yok.

Unutulmuş, konulmamış, bilinmiyor ve genç kuşak tanımıyor. Oldukça üzücü ve milli eğitimimizin bir noksanı ve ayıbıdır diye düşünüyorum…

Türkoloji Âlimi Kilisli Muallim Rif’at Bilge, okullarda ders kitaplarında konu olmalıdır.

Adını başında hep “Kilisli” sözcüğünü kullanmış olan bu bilgi anıtı, kendisiyle birlikte Kilis’e de uluslararası ün kazandırmıştır.

Kilisli Muallim Rif’at Bilge’yi bütün Türkler her zaman minnetle anacaktır.

Benzer Haberler

DAİRE Sibel Can’ın İstanbul’da 50 dairesi varmış. Yine de Araplara yetişememiş!…...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “KİLİS’E YAPILAN HER TÜRLÜ HİZMETİ, HAYIRSEVERLİĞİ VE EĞİTİM-ÖĞRETİM...

Yorum 
0

M. Faruk DALGIÇ   “İlk ayak bastığım Türk şehrindeki bu uyanıklığa cidden hayran...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

DAİRE Sibel Can’ın İstanbul’da 50 dairesi varmış. Yine de Araplara...

Sayın Valimiz Recep Soytürk, Sahabe...

Metin MERCİMEK “KİLİS’E YAPILAN HER TÜRLÜ HİZMETİ, HAYIRSEVERLİĞİ...

İzmir’de Kilis Kültür ve Dayanışma ...

M. Faruk DALGIÇ   “İlk ayak bastığım Türk şehrindeki bu uyanıklığa...

TBMM’de Bütçe Görüşmeleri

Nejat TAŞKIN    10 Aralık günü başlayan 2019 yılı Başkanlık bütçesi...

İnsan Hakları mı Dediniz?

Uğur KEPEKÇİ   2. Dünya Savaşından sonra devletler; fertlerin hakları...

Öğrendim ki…

Mahmut KANMAZ   Selam, sevgi ve saygılarımı sunarak, bir yazımda daha birlikte...

ELHÂNÎ’DEN KİLİS AŞKINA DÖRTL...

Kilis’in keçisi, Kilis ineği Kilisli heç sevmez boş laf haneği Aslı...

Valilik’ten karbonmonoksit zehirlen...

Kilis Valiliği, kış aylarında yaşanan karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı...

Kilis’te PKK’ya ağır darbe

Kilis İl Jandarma Komutanlığına bağlı ekiplerin, PKK terör örgütüne...

Cennet çamurunun patenti Vali Soytü...

Kilis İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürü Songül Kadıoğlu ve Kilis Baklavacılar...

“Kamu çalışanına şiddet cezas...

Basın açıklaması yapan Kilis Türk Büro Sen İl Temsilcisi Şevket Özdemir,...

“20.00’den sonra sobaya kömür atmay...

Elbeyli Toplum Sağlığı Merkezince Milli Eğitim Müdürlüğü konferans salonunda...

Kilis İl Sağlık Müdürlüğünden uyarı...

Karbonmonoksit zehirlenmesi ve alınması gereken önlemler Ülkemizde bilgisizlik,...

“Toplumda Barış” paneli

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi’nde Yoksullara...

Öğrencilere “sağlıklı beslenme” eği...

Kilis’te Elbeyli Toplum Sağlığı Merkezince diyetisyen tarafından Elbeyli...

“Kilis Masal Yarışması” sonuçlandı...

Milli Kültür Şurası etkinlikleri kapsamında Kilis İl Kültür ve Turizm...

Kilis’te kadına karşı şiddet [ASAY...

Kilis’te ayrı 2 olayda kadınlara karşı şiddet uygulandı. Osman Gazi Mahallesi’nde...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

SAHİP ABD’nin “Liderlik Programı”na katılan siyasetçiler ülkelerinde...