Dolar 9,5064
Euro 11,0660
Altın 549,28
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kilis 26°C
Az Bulutlu
Kilis
26°C
Az Bulutlu
Per 18°C
Cum 22°C
Cts 23°C
Paz 23°C

Türkiye’nin İlk AVM’si “Kapalıçarşı”

Türkiye’nin İlk AVM’si “Kapalıçarşı”
A+
A-
03.02.2018
69
ABONE OL

Metin MERCİMEK
“GEREK MİMARİSİYLE, GEREK ESNAFIYLA OSMANLI’NIN KÜLTÜREL ÇEŞİTLİLİĞİNİ YANSITAN KAPALIÇARŞI, TÜRKİYE’NİN İLK ALIŞVERİŞ MERKEZİDİR.”

14. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’na bir göz attığımız zaman, ticari faaliyetlerin, mimari yapıya sahip olan çarşıların ön plana çıktığını görürüz. Osmanlı yönetimiyle birlikte, mevcut dükkân açılış ve kapanışlarının belli kurallara tabi tutulması ile düzenlemeler getirilmiş ve çarşı kültürü ortaya çıkmıştır.
Osmanlı döneminde çarşı, önemini daha da kazanmış ve 2 alışveriş bazında ele alınmıştır. Birincisi ‘arasta’, ikincisi ‘bedesten’ olarak isimlendirilmiştir. Arasta, karşılıklı dükkân anlamına gelmektedir. Örneğin, İstanbul’daki Mısır Çarşısı, alışveriş faaliyetlerinin günümüzde de devam ettiği tarihi arastaların en güzelini teşkil etmektedir.
Bedestenler ise benzer malların üretildiği ve arastalara nispette daha kıymetli ürünlerin alınıp satıldığı yerleridir. Ülkemizde bunun en güzel örneklerini Bursa ve İstanbul Kapalıçarşı’larında görmekteyiz. Bu iki yapı, oluşturdukları dükkânlar ile birlikte çarşının temellerini ortaya koymaktadır. İstanbul’daki Kapalıçarşı, tarihin ilk AVM’si (Alış Veriş Merkezi) olarak nitelendirilmektedir.
Temeli 1461 yılında İstanbul’un Fatih semtinde atılmış olan Kapalıçarşı, 66 sokak, 4000 ayrı konumda olan dükkânı bulunmaktadır. Türkiye’nin ilk alış veriş merkezi olan Kapalıçarşı, 15. yüzyılda Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılmıştır. Son zamana kadar 5 cami, 1 mektep, 7 Çeşme, 10 kuyu, 1 sebil, 1 şadırvan, 24 kapı, 17 han vardı. Daha önceleri her sokakta farklı meslekler yer alır ve sokaklar buna göre isimlendirilirdi.
Çarşı merkezi etrafında yer alan mahallerin en önemli özelliklerinden biri de, bu kısımda bazı sosyal donatılar yapılarının bulunmuş olması. Şehre gelen yabancı tüccarların konaklayabilecekleri hanlar ve temizlik ihtiyacının giderebileceği hamamlar genel olarak bu kuşak içerisinde yer almaktadır. Bunun yanı sıra, diğer hizmet alanı ise, kıraathane ve çayhanelerdir.
Günümüzde AVM’ler alışveriş ve yaşam merkezi olarak nitelendirilmekte. Bunun da sebebi, tarihte olduğu gibi bu alanların alışverişin ötesinde sosyal ve kültürel fonksiyonlara sahip olmasıdır. Modernleşen ve çok değişim gösteren  dünyanın ihtiyaçlarına göre çarşılar yeniden şekil almaktadır. Günümüzde AVM içerisinde yer alan sinema ve performans salonları, bir tarafta düzenlenen etkinlikler, bir tarafta konserler gibi sosyal imkânlar, şehirde yaşayan insanların ihtiyaçlarına cevap vermektedir. Ayrıca yeme-içme alanları ise bu insanların sosyalleşmesine ve bir araya gelmesine imkân tanımaktadır.
Dikkat edecek olursak, her ne kadar çarşılar günümüzde alışveriş ve yaşam merkezi adı altında zamanın ihtiyaçlarına göre yeniden şekillenmiş olsa da, tarihten süregelen ve Osmanlı’da olduğu gibi aynı mantığı ve aynı amacı taşımış olması da gözden kaçmamaktadır.

Hoşça kalın.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.