Türklerde Atış ve Av Sanatı Üzerine

15 Eyl 2017 Cum 22:40
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Dr. Mehmet ŞAHMARAN

 

Türklerin atış ve av sanatını anlamak için, önce onların yaşadığı bölgeleri öğrenmek lazım. Türkler Asya kıtasında sonsuz bozkırlarda yaşamışlardır. Boz- kır step veya çöl değildir. Bozkırlarda su, yağmur, kar, dereler, ırmaklar vardır. Atların ve koyunların yayılması için göz alabildiğine sonsuz otlaklar vardır. Türlü hayvanların yaşadığı ormanlar, dağlar, göller vardır.

İnsanlar, en eski çağlarından beri yiyeceklerini bu bozkırlarda avladıkları hayvanlardan temin etmişlerdir.
Türklerin yaşadıkları, av için koşturdukları ülke o kadar büyük ki anlatılamaz. Balkanlardan büyük okyanusa, kuzey buz denizinden Tibet’e kadar Türklerin av avladıkları bölgelerdir. Türklerin toplu şekilde yaşadıkları Türkiye, Batı ve Doğu Türkistan, Altay dağları, Baykal gölü, Aral gölü, Ceyhun ve Seyhun nehirleri, bu bölgelerdedir.
İşte bu Türkler yüz yıllardır bu bölgelerde yaşamışlar, at oynatmışlar, düşmanları ile bu bozkırlarda savaşmışlar yenmişler, yenilmişler, ama bu bozkırlar onlara öyle güç vermiş ki, atların üzerinde uyumuş, yiyecekleri etleri atların eyerinin altına saklamışlar, günlerce gecelerce at üstünden inmemişler.

av-1

Daha çocuk iken koyunların üstüne binerek, binicilik öğrenmişler. Babalarının yaptığı küçük yay ve okla kuş vurmuşlar. Atlara üzengiyi bu Türkler icat etmiş, deriden pantolonu, ceketi yine bu Türkler icat etmişler.
Atların hızlı koşuşunda akrobatik hareketler yapmayı, dönüp arkalarına ok atmayı bu Türkler ancak yapabilmişlerdir. Türkler bozkırlarda savaş oyunları yapar, Turan taktiğini en ince teferruatına kadar bu uçsuz bucaksız ovalarda at koşturarak tatbik ederlerdi. Merkez ricat eder, düşman, yenildiler diye içeri dalınca, sağ sol kuvvetler düşmanı çembere alır, işlerini bitirirlerdi.
Mete Han’ın icat ettiği ıslık çalan oklarla düşmanı yıldırır, yine Mete Han’ın icat ettiği içi oyuk oklarla haberleşirlerdi.
Bu Türkler av için köpekleri çok sonraları kullanmışlardır. En çok sevdikleri ‘Bars’ denen, Pars’dan biraz küçük bir yırtıcı hayvandır, bu hayvanı av için kullanırlardı. Bunu o kadar severlerdi ki, çocuklarına isim olarak bu hayvanın adını koyarlardı. Ben de oğluma Aybars ismini verdim. Tanrının kılıcı Atilla’nın amcasının adi Aybars’tı.
Mısır’daki Türk kölemen devletinin sultanlarından birinin adı Baybars’tı. Ünlü Türk devlet adamı ve kahraman Alper Tunga’nın kardeşinin adı Barskan’dı. Yine Türkler şahin yerine kartalı av için eğitmişler, avcılıkta kullanmışlardır. Büyük Selçuklu Devletinin bayrağında Çift başlı kartal vardı. Ünlü Türk devlet adamı Selahaddin Yusuf Han’ın Eyublu devletinin bayrağında tek başlı kartal vardı. Bunların avladığı hayvanlar Ren geyiği, geyik, ceylan, karaca, dağ keçisi, tavşan, antilop, su tavuğu, yaban domuzu. Türkler Müslüman olmazdan önce bile, domuzu sevmezlerdi, ayda mecbur olmadıkça avlamazlardı. Bars, kurt (Börü) kartal, geyik, Türklerin çok sevdiği hayvanlardı. Bars’ı ve kartalı av işlerinde kullanırlardı, öyle eğitilmişlerdi Kurt ise çok değer verdikleri bir hayvandı, bütün Türk destanlarında geçerdi. Türklerde kadınlar da erkekler gibi ava çıkarlar, bazen yalnız kadınlar, bazen de erkeklerle beraber avlanırlardı. Kaşgarlı Mahmut Divan-ı Lugati Türk’te, Alper Tunga’nın kızı Kaz için Kazvin şehrini kurduğunu yazar. Kızının adı Kaz idi. Bu kızın orada oturduğunu ve ara sıra ava çıktığını anlatır.

av-2
Türklerde kadınların ava çıktığını biliyoruz. Kadınların ata binip inmeleri için yırtmaçlı uzun entari giyerlerdi. Bu günkü kadınların giydiği üç etek bundan dolayıdır. Yine kadınlar pantolona benzer, paçaları dar şalvar giyerlerdi, bazen de deri çizme giyer, başlarına da çeşitli kürklerden yapılmış Börk giyerlerdi.
Kadın Kağanlardan Tomris Hatun, kurduğu kadınlar ordusundan sürek avına çıkar, yayı iyi çekmek için sağ memelerini keserlerdi. Bütün Türkler cirit oynarlardı. Bu bir savaş ve av oyunudur. At üzerinde mızrakla karşısındakini vurmak için oynanırdı. Şimdilerde Erzurum civarında değnekle oynanmaktadır.
Bir de at koştururken oğlak kapmak oyunu vardı ki atlılar yere atılmış bir ölü oğlağı kapmak için yarışırlar. Bu, av vurulduktan sonra, atla yerden almak oyunu çok heyecanlı olur. Türkler bu oyunu çok severlerdi.
Orta Asya’da kurulan ilk Türk devletlerinden Göktürkler, Karahanlılar, Büyük Selçuklu Devleti, Anadolu Selçukluları, Zengiler, Osmanlılar, Eyüplüler, Mısır Türk kölemenleri devleti, Hindistan’da Baburlular, daha birçok Türk devletleri, bunların Kağanları, Hanları, Sultanları, Padişahları hem savaşmışlar, barış zamanında da av partileri düzenlemişlerdir. Kaynaklarımız bu Kağanların, Hanların av mahalline Deve kervanları ile gittiklerini, aydan sonra eğlence tertip ettiklerini, içkili rakkaseli âlemler yaptıklarını yazarlar.

 

Benzer Haberler

KAFA Maymunlar kafadan hesap yapabiliyormuş. Neye yarar, insanlar yapamadıktan sonra!… ***...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK   “ARTIK BİR CAZİBE MERKEZİ HALİNE GELEN RAVANDA KALESİ VE ANIT AĞAÇ,...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, Anadolu kültüründe sabır, insanın kendini tanıması,...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

KAFA Maymunlar kafadan hesap yapabiliyormuş. Neye yarar, insanlar yapamadıktan...

Kilis’in Tarihi Mozaik Tablos...

Metin MERCİMEK   “ARTIK BİR CAZİBE MERKEZİ HALİNE GELEN RAVANDA...

Sabırlı Olmak, Başarının Anahtarıdı...

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, Anadolu kültüründe sabır, insanın...

Memiler’e Destek Olalım

Kilis Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği Başkanı Sayın Şevket Memiler’e...

Kilis İzlenimlerim

Mehmet ŞAHİNER   Kilis’e geldiğimin ikinci günü sabah erken kalktım,...

DURAMAM ARTIK

Ayrılık acısı yalnız bana mı? Gurbet akşamları yakar sinemi Kora döndürürken...

ALLAHAISMARLADIK

Bu gece bu şehre, Bu semalara Vedam var. Ne eskisi gibi baktı ne el salladılar....

ÇEVRE DÜZENLEME İŞLERİ YAPTIRILACAK...

KİLİS BELEDİYESİ FEN İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ RESUL OSMAN MESİRE ALANI MUHTELİF...

Pasajlar eski ilgisini kaybetti

Tarihi 60 yıl öncesine dayanan pasajlar, bir zamanlar Kilis’i Kilis yapan...

Hain darbe girişiminin 2. yıldönümü...

15 Temmuz hain darbe girişiminin 2. yıldönümü münasebetiyle Kilis’te şehitler...

Tarihî çeşmeler, bakımsızlık yüzünd...

Kilis’te tarihi İspir Paşa Çeşmesinin içler acısı hali, görenlerin içini...

Demokrasi şehitleri anısına 1000 ad...

Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 15 Temmuz Demokrasi Bayramının anlam...

Çiftçiler risk altında!

Kilis Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürü Songül Kadıoğlu, mevsim...

Sıcak geldi, satışlar düştü

Kilis’te uzun süredir etkili olan aşırı sıcaklar, günlük yaşamı olumsuz...

Dilenciler vatandaşları bıktırıyor...

Kilis’te özellikle cami önlerini ve ana caddeleri mesken tutan dilenciler,...

Efe’den 15 Temmuz mesajı

15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü nedeniyle, hain darbe girişiminin...

Sıkışan yüzüğü itfaiye ekipleri çık...

Kilis’te Suriye uyruklu çocuğun parmağına sıkışan yüzük itfaiye...

Trafik kazaları arttı [ASAYİŞ TURU]...

Kilis’te meydana gelen 4 ayrı trafik kazasında, 6 kişi yaralandı. Nedim...