Türklerde Atış ve Av Sanatı Üzerine

15 Eyl 2017 Cum 22:40
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Dr. Mehmet ŞAHMARAN

 

Türklerin atış ve av sanatını anlamak için, önce onların yaşadığı bölgeleri öğrenmek lazım. Türkler Asya kıtasında sonsuz bozkırlarda yaşamışlardır. Boz- kır step veya çöl değildir. Bozkırlarda su, yağmur, kar, dereler, ırmaklar vardır. Atların ve koyunların yayılması için göz alabildiğine sonsuz otlaklar vardır. Türlü hayvanların yaşadığı ormanlar, dağlar, göller vardır.

İnsanlar, en eski çağlarından beri yiyeceklerini bu bozkırlarda avladıkları hayvanlardan temin etmişlerdir.
Türklerin yaşadıkları, av için koşturdukları ülke o kadar büyük ki anlatılamaz. Balkanlardan büyük okyanusa, kuzey buz denizinden Tibet’e kadar Türklerin av avladıkları bölgelerdir. Türklerin toplu şekilde yaşadıkları Türkiye, Batı ve Doğu Türkistan, Altay dağları, Baykal gölü, Aral gölü, Ceyhun ve Seyhun nehirleri, bu bölgelerdedir.
İşte bu Türkler yüz yıllardır bu bölgelerde yaşamışlar, at oynatmışlar, düşmanları ile bu bozkırlarda savaşmışlar yenmişler, yenilmişler, ama bu bozkırlar onlara öyle güç vermiş ki, atların üzerinde uyumuş, yiyecekleri etleri atların eyerinin altına saklamışlar, günlerce gecelerce at üstünden inmemişler.

av-1

Daha çocuk iken koyunların üstüne binerek, binicilik öğrenmişler. Babalarının yaptığı küçük yay ve okla kuş vurmuşlar. Atlara üzengiyi bu Türkler icat etmiş, deriden pantolonu, ceketi yine bu Türkler icat etmişler.
Atların hızlı koşuşunda akrobatik hareketler yapmayı, dönüp arkalarına ok atmayı bu Türkler ancak yapabilmişlerdir. Türkler bozkırlarda savaş oyunları yapar, Turan taktiğini en ince teferruatına kadar bu uçsuz bucaksız ovalarda at koşturarak tatbik ederlerdi. Merkez ricat eder, düşman, yenildiler diye içeri dalınca, sağ sol kuvvetler düşmanı çembere alır, işlerini bitirirlerdi.
Mete Han’ın icat ettiği ıslık çalan oklarla düşmanı yıldırır, yine Mete Han’ın icat ettiği içi oyuk oklarla haberleşirlerdi.
Bu Türkler av için köpekleri çok sonraları kullanmışlardır. En çok sevdikleri ‘Bars’ denen, Pars’dan biraz küçük bir yırtıcı hayvandır, bu hayvanı av için kullanırlardı. Bunu o kadar severlerdi ki, çocuklarına isim olarak bu hayvanın adını koyarlardı. Ben de oğluma Aybars ismini verdim. Tanrının kılıcı Atilla’nın amcasının adi Aybars’tı.
Mısır’daki Türk kölemen devletinin sultanlarından birinin adı Baybars’tı. Ünlü Türk devlet adamı ve kahraman Alper Tunga’nın kardeşinin adı Barskan’dı. Yine Türkler şahin yerine kartalı av için eğitmişler, avcılıkta kullanmışlardır. Büyük Selçuklu Devletinin bayrağında Çift başlı kartal vardı. Ünlü Türk devlet adamı Selahaddin Yusuf Han’ın Eyublu devletinin bayrağında tek başlı kartal vardı. Bunların avladığı hayvanlar Ren geyiği, geyik, ceylan, karaca, dağ keçisi, tavşan, antilop, su tavuğu, yaban domuzu. Türkler Müslüman olmazdan önce bile, domuzu sevmezlerdi, ayda mecbur olmadıkça avlamazlardı. Bars, kurt (Börü) kartal, geyik, Türklerin çok sevdiği hayvanlardı. Bars’ı ve kartalı av işlerinde kullanırlardı, öyle eğitilmişlerdi Kurt ise çok değer verdikleri bir hayvandı, bütün Türk destanlarında geçerdi. Türklerde kadınlar da erkekler gibi ava çıkarlar, bazen yalnız kadınlar, bazen de erkeklerle beraber avlanırlardı. Kaşgarlı Mahmut Divan-ı Lugati Türk’te, Alper Tunga’nın kızı Kaz için Kazvin şehrini kurduğunu yazar. Kızının adı Kaz idi. Bu kızın orada oturduğunu ve ara sıra ava çıktığını anlatır.

av-2
Türklerde kadınların ava çıktığını biliyoruz. Kadınların ata binip inmeleri için yırtmaçlı uzun entari giyerlerdi. Bu günkü kadınların giydiği üç etek bundan dolayıdır. Yine kadınlar pantolona benzer, paçaları dar şalvar giyerlerdi, bazen de deri çizme giyer, başlarına da çeşitli kürklerden yapılmış Börk giyerlerdi.
Kadın Kağanlardan Tomris Hatun, kurduğu kadınlar ordusundan sürek avına çıkar, yayı iyi çekmek için sağ memelerini keserlerdi. Bütün Türkler cirit oynarlardı. Bu bir savaş ve av oyunudur. At üzerinde mızrakla karşısındakini vurmak için oynanırdı. Şimdilerde Erzurum civarında değnekle oynanmaktadır.
Bir de at koştururken oğlak kapmak oyunu vardı ki atlılar yere atılmış bir ölü oğlağı kapmak için yarışırlar. Bu, av vurulduktan sonra, atla yerden almak oyunu çok heyecanlı olur. Türkler bu oyunu çok severlerdi.
Orta Asya’da kurulan ilk Türk devletlerinden Göktürkler, Karahanlılar, Büyük Selçuklu Devleti, Anadolu Selçukluları, Zengiler, Osmanlılar, Eyüplüler, Mısır Türk kölemenleri devleti, Hindistan’da Baburlular, daha birçok Türk devletleri, bunların Kağanları, Hanları, Sultanları, Padişahları hem savaşmışlar, barış zamanında da av partileri düzenlemişlerdir. Kaynaklarımız bu Kağanların, Hanların av mahalline Deve kervanları ile gittiklerini, aydan sonra eğlence tertip ettiklerini, içkili rakkaseli âlemler yaptıklarını yazarlar.

 

Benzer Haberler

Metin MERCİMEK “KISKANÇLIK DAİMA SEVGİYLE BİRLİKTE DOĞAR, ANCAK HER ZAMAN SEVGİ ÖLDÜKTEN...

Yorum 
0

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, yeni ders yılı başlarken; “Eğitimi dinselleştirmeyelim”...

Yorum 
0

Yetmişbir yaşadım, yetmişbir günmüş, Aslında yetmişbir saat da değil. Saçlar düştükçe...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

Kıskançlık Duygusu, Şair ve Bestekâ...

Metin MERCİMEK “KISKANÇLIK DAİMA SEVGİYLE BİRLİKTE DOĞAR, ANCAK HER...

Mesleki Teknik Eğitimin Önemi

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, yeni ders yılı başlarken; “Eğitimi...

71

Yetmişbir yaşadım, yetmişbir günmüş, Aslında yetmişbir saat da değil....

SEVGİ

sevgi delidir kimi zaman kimi zaman uslu ben deli halini severim yerinde duramayan...

Susuzlukta kırmızı alarm!

Kilis’te sondaj kuyuları bir bir kuruyor, çiftçi çaresiz. Kilis’te yaşanan...

Gazeteciler Derneğinden Vali Tekina...

Kilis Gazeteciler Cemiyeti Yönetim Kurulu ve üyeleri Vali Dr. Mehmet Tekinarslan’ı...

Akıncı fıstığı dünyaya tanıtılacak...

Kilisli örnek çiftçi Mümtaz Akıncı tarafından üretilen Akıncı fıstığı tescilinden...

Belediye yeşil alanları kiraya verd...

Kilis Belediyesine ait park ve aile çay bahçeleri açık artırma usulü kiraya...

Cennet çamuru tescillenecek

Kilis İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürü Songül Kadıoğlu, “cennet...

“İntiharı önleme” eğitimi verildi...

İntiharı Önleme Günü kapsamında Kilis Halk Sağlığı Müdürlüğü tarafından...

Okul ziyaretleri başladı

Kilis İl Milli Eğitim Müdürü Ahmet Alagöz, 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılının...

Kilis’te balık satışlarına yoğun il...

Kilis’te av sezonunun açılmasıyla beraber balığa rağbet arttı. Balık...

Cevizin tanesi 20 kuruş

Kilis’te özellikle üzüm sucuğu yapımında kullanılan taze cevizin tanesi...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

MÜJDE Yakında yapay kalp ameliyatı başlıyormuş. Bazılarına gün doğdu....

TV 79′da Kilis Musiki Cemiyet...

Mehmet Şenay TAŞKENT   Kilisli değerli işadamlarımızdan hemşehrimiz...

Öpüş Ömrün Uzasın, Öperek Servetin ...

Sabahattin YARAR   Türkiye’nin medya dünyasının el atmadığı konu, dillendirmediği...

KİLİS

Baharda açılır ovada bağlar Yeşile bürünür etrafta dağlar Bülbül figan...

MECNUN’A DÖNDÜM

Senden ayrılalı gülmedi yüzüm Kanadı kırılmış kuşlara döndüm Süzüldü...