Dolar 13,5111
Euro 15,4139
Altın 789,27
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kilis 0°C
Karla Karışık Yağmurlu
Kilis
0°C
Karla Karışık Yağmurlu
Çar 2°C
Per 2°C
Cum 2°C
Cts 0°C

Unutulmayan Türkçüler: Kilisli Muallim Rıfat Bilge

Unutulmayan Türkçüler: Kilisli Muallim Rıfat Bilge
A+
A-
29.05.2017
122
ABONE OL

Hasan ŞAHMARANOĞLU

 

Kilisli Muallim Rıfat Bilge, 1874 yılında Kilis’te doğdu. Babası Kilis zaptiye çavuşlarından Abdülkerim Bey’dir.İlk ve Rüştiye öğrenimini Kilis’te gördü.Medreseye devam ederek buradanİcâzetname aldı. 18 yaşında İstanbul’a geldi.Darül-Muallimin’in yüksek bölümüne devam etti. Buradan mezun olunca Hukuk Fakültesine girdi, bu okulu da bitirerek diplomasını aldı.

Üstün gayreti ile birçok ilim adamından özel dersler gördü. Asıl adı Ahmet Rıfat’tır. Adının başına “Kilisli” lâkabını koymasının sebebi, yine Kilisli olan hemşerisi Necip Asım gibi Ahmet Cevdet’in İkdam’ında Türkoloji’ye dair yazılar yazan ve Mülkiyede hocalık yapan Dr.Rıfat (Kardam) ile karıştırılma endişesidir.

Kilisli Muallim Rıfat Bilge, okullarda dersler vermeye başladı.Medreseden mezun olduğu için Arapça ve Farsçayı iyi derecede bilmekteydi. Liselerde Arapça, Farsça,Türkçe,Tarih,Edebiyat; Medresetü’l Kuzat’ta Ceza Kanunu, İmam Hatip Okulunda Felsefe; İstanbul Üniversitesi İlahiyat Bölümünde Arap Dili ve Edebiyatı dersleri vermekteydi.

Kilisli Rıfat’ın öğrencilerinden Fevziye Abdullah Tansel, onu şöyle anlatmaktadır: “Rifat Bey’i günümüzden yaklaşık elli yıl önce,İstanbul’da Edebiyat Fakültesinde talebeliğim sırasında tanımıştım. Fuat Köprülü’nün kurduğu ve müdürü bulunduğu Türkiyat Enstitüsü’nün Beyazıt Meydanına bakan sağ köşesindeki odasında asistan Kıvameddin, Nihâl Adsız, Kilisli Rifat çalışırlardı. Kilisli Rifat Bey’i Türkiyat Enstitüsünde çalıştığı sıralarda tanımıştım. Ortaya yakın kısa boylu, esmer, zayıf, kibar ve sakin tavırlı, çok nazik bir şahsiyetti.”

Prof.Dr.Yusuf Akçura ise, güzel bir tespitle Necip Asım’ı anlatırken, “Milli duyguyu en derin duyan ırkî hudutlardan birinde, Kilis’te doğmuştur” der.  Kilisli Rifat da doğduğu yer için şöyle der:“Çocukluğumdan beri edebiyatı severim. Buna anam babam ocağım, gaziler yatağı, evliya sahabe durağı, Kahraman padişahlar uğrağı, dini bütün Türk oğlu ciğerim, gözüm, güzelim, Kilis şarının büyük yardımı olmuştur. Bizim Kilis’te şiire merak etmeyen erkek, kadın, çocuk, ihtiyar bir insan yoktur. Okur-yazarlar aruz üzre yazılmış âlimane, âşıkane şiirler söylerler.”

Kilisli Rifat’ın şüphesiz Türk dünyasına en büyük armağanı “Kitab-ı Dede Korkut” ve Divanü Lûgati’t-Türk’tür. Türklerin sözlü edebiyattan yazılı edebiyata geçen ilk eserleri, Dede Korkut hikâyelerini tarihin tozlu raflarından ilk gün yüzüne çıkaran Kilisli Rifat olmuştur.Hele KaşgarlıMahmud’un Lûgatını yayınlaması, Türk dünyasına armağan etmesi, çağının en büyük olayı olmuştur. Yeni Sabah gazetesinde yayınladığı çevirinin serüveninde, Ali Emiri Efendi’den Talat Paşa’ya kadar, birçok devlet ricali ile nasıl uğraştığını anlatır durur. Daha yeni zamanlarda, Lûgatın basım serüveni “Bir kitabın hikâyesi” adıyla TRT’de dizi olmuştur.

Kâtip Çelebi’nin Keşfü’z-Zünun’u ve Bağdatlı İsmail Paşanın Keşfüzzünun’a  Zeyli, Şerafettin Yaltkaya ile yine Bağdatlı İsmail Paşanın Esmai’l Müellifin’ini, İbnülemin Mahmut Kemal İnal ile hazırlayarak bizlere armağan etmiştir. Arapçadan, Farsçadan 15 eser çevirerek erişilmesi güç bir eserler abidesi meydana getirmiştir.

Kilisli Rifat, Türk halk edebiyatını ve klasik Türk edebiyatını çok severdi. Hele Türk dilini onun kadar seven az bulunurdu. Türk Dil Kurumu ta-  rafından hazırlanan Tarama Sözlüğü için 82 kitabı tarayıp, arkaik Türkçe kelimeleri fişlemiştir. Bu kitaplardan ve Anadolu’da konuşulan ağızlardan 35 bin Türkçe kelime daha fişlediği söylenir. Bugün Kilis’te 7 Aralık Kilis Üniversitesi’ne bağlı Muallim Rifat Eğitim Fakültesi kurulmuştur. Bir caddeye verilerek adının unutulmaması sağlanmıştır.

Bu büyük Türkçü, 1953 yılında 79 yaşında hayata gözlerini yummuş, arkasında binlerce öğrenci bırakarak, bahtiyar bir şekilde Ankara Cebeci Asri Mezarlığında metfun bulunmaktadır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.