Vicdan…

20 Eyl 2018 Per 10:22
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Mahmut KANMAZ

 

Merhaba, bugün çok önemli bir konuyu ele alıp inceleyeceğiz…
Bu önemli konunun adı, “Vicdan”dan başkası değil sevgili arkadaşlarım.
Gerçekten de önemlidir ve de değerlidir vicdan olgusu… Dilerseniz önce, vicdanın bir tanımını yaparak sözlerimize başlayalım.
Vicdan, kişiyi kendi davranışlarıyla ilgili olarak, bir yargıda bulunmaya yönelten duygunun adıdır her şeyden önce. Yani ne anlama geliyor bu? Kişinin yüreğinde olduğuna inanılan, adaletle donatılmış duyunun var olması gerçeğidir.
Biraz daha açalım. İnsanın kendi ahlaki değerleri üzerinde, dolaysız ve kendiliğinden yargılama yapmasını sağlayan, itici bir mekanizmadır vicdan.
Bu duygu, zorlamayla değil, özde var olduğu düşünülen bir özelliktir aynı zamanda. Kişiye zorla vicdanlı olması telkin edilemez. Varsa vardır içinde… Doğruyu ve iyiyi yapma yükümünü veren, bir içsel güçtür vicdan.
“İnsanlar kötülüğü, arzularının güçlü olmasından çok, vicdanlarının zayıf oluşundan dolayı yaparlar…” diyen, John Stuart Mill gibi, Hz. Ömer (r.a.) de, “Kötü bir işin en gizli şahidi vicdanımızdır” diye buyurmuştur.
Nedir insanı değerli kılan erdem?
Bence onun gücü, varsıllığı, şanı, şöhreti ve yetenekleri değil, ancak vicdanı ve merhametidir, onu diğerlerinden üstün yapan. Burada yeri gelmişken, halk arasında hep birbirine karıştırılan iki kavrama açıklık getirelim. Vicdan, kişinin içindeki gizli hazinedir. Edilgendir, her zaman vardır. Merhamet ise, vicdanın eyleme geçmiş halidir. Yani özetle biri potansiyel güç, diğeri ise onu ateşleyen bir fitil gibidir değerli dostlarım. Bir yoksula, acıma hissi duyma, vicdanın gereğiyken, ona yardım elini uzatabilmek, merhametin olmazsa olmaz temelidir.
“Allah’ı anmayan vicdan, hâkimsiz mahkemeye benzer” demiştir Jan Jack Rousseau… Aynen katılıyorum bu söze…
Büyük Din Âlimi Mevlana Hazretleri de, ”Görevini tam olarak yerine getirmemiş olan birinin vicdan yarasına, ne mazeretin çaresi ve ne de ilacın şifası fayda vermez” diyerek, konuya açıklık getirmiştir.

Bir de vicdan azabı vardır ki, onun acı ve ızdırabından Allah’a sığınırım… Ne zor bir şeydir o… Ne uyutur insanı, ne rahat ettirir. “Vicdan azabı, insanın içinde bir cehennemdi.” demiş Lord Byron…
Önemli yazarlarımızdan Oğuz Atay da, ”Benden kurtulamazsın, çünkü ben senin vicdan azabınım” diyerek, insanın her daim vicdanına karşı sorumlu olduğunun altını çiziyor. Amenemope adlı bir bilim adamı da, vicdana dair en değerli bilgiyi veriyor bizlere ve diyor ki: “Huzur dolu bir kalple yenen bir parça ekmek, vicdan azabı ile yenilen mükellef bir ziyafetin zenginliğinden, bin kat daha iyidir.”
“Olmak ya da olmamak” diyen büyük edebiyatçı William Shakespeare de,
“Her şerefli insan, vicdanını yitirmektense, şerefini yitirmeyi yeğler” diye bir laf etmiştir… Bir diğeri de bazı insani duyguların kısa tanımlarını verir gibidir.
“Korkak güvenli mi; menfaat faydalı mı; kibir popüler mi; ancak vicdan, adaletli mi diye sorar.” Ne güzel özet bir açıklama değil mi? Menfaat deyince, Cemil Meriç’in şu güzel sözü geldi aklıma…
“Çıkar konuşunca, vicdan susar.”

Kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim de kayıtsız kalmamıştır vicdan ve merhamete, En’am Suresi 12. Ayette, “Göklerde ve yerde olanlar kimindir diye sor. ‘Allahındır’ de. O merhamet etmeyi, kendi zatına farz kıldı…” Yine Rum Suresi 21. Ayetinde de, ”Kaynaşmanız için size kendi cinsinizden eşler yaratıp, aranızda sevgi ve merhamet peyda etmesi de, onun varlığının delillerindendir” diye buyrulmuştur.
Sözleri Hümayi Elçioğlu’na ait olan Eviç makamındaki bir klasik şarkının ifadesi de vicdan ve merhamete yöneliktir.

 

Hal-i perişanıma merhamet et, Ey Peri
İşledi ta canıma, kahr-u sitem hançeri
Cevrin ile hastayım, lütfuna şayesteyim
Hüsnüne dildesteyim, hayli zamandan beri…
Vicdan, öyle bir duygudur ki, kişi bazen hep yaptıklarıyla ve ettikleriyle sorumlu tutar kendini…
“Bakmayın siz herkesin öyle mutlu göründüğüne. Vicdan diye bir yer var ve orada, bazıları hep suçludur.” Aman Allah’ım, ne ağır bir eziyettir o. Kimseler düşmesin o sıkıntıya. Bir Fransız Atasözü de şöyle der vicdan için: “Temiz bir vicdandan daha yumuşak bir yastık yoktur.”
Vicdan, mülkün ve adaletin temelidir adeta sevgili arkadaşlarım. Onun içindir ki, ünlü yazar Balcaz şöyle demiştir vicdan üzerine: “İnsanın vicdanı, yanılmaz bir yargıçtır. O ki, biz onu öldürmedikçe…”
Victor Hugo da “En mükemmel adalet vicdandır” derken, yine büyük yazar Stefan Zweig, “Vicdan baki kaldıkça, hiçbir günah affedilmiş sayılmaz” şeklinde buyurmuştur.
“Vicdan, insanın en hassas adalet tartısıdır insan her şeyden kaçabilir, ancak vicdanından asla…” diyen bir alim kişiye koşut, bir başkası da, “Vicdan, insanın yanlışlarının farkına varmasını sağlayan ve onu doğruya yönlendiren, en etkili araçtır” diye güzel bir görüş belirtmiştir.

“Vicdanı tertemizdi, zira onu hiç kullanmamıştı” diye gayet ironik bir açıklamada bulunan Stanislav Lee, bizlere gerçek bir durum tespitinde bulunuyor gibidir. Bir başkası da, “Kalp herkeste olsa da, vicdan herkese nasip olmuyor” diyebilmiştir…
Ünlü düşünür Aristoteles, “İradene hâkim ol, vicdanına esir” diyerek, olaylara karşı doğru irade göstermeyi, hezeyana kapılmayıp, vicdanı harekete geçirmeyi salık veriyor bizlere, ta ötelerden…
“Kanunlara dayalı muhakemeden daha büyüğü, kişinin kendi vicdanıdır” diyen Mamatha Gandhi haksız mıdır ki?
Vicdanın kurusun, vicdanın batsın, ne olur vicdana gel, sende hiç insaf vicdan yok mu?, vicdansız, adamda vicdan merhamet yok, hay senin vicdanına tüküreyim, vicdan mı cüzdan mı?, etraf vicdansız dolmuş… Bütün bunlar ne ola ki derseniz, inanın, günlük yaşamda en sık duyduğumuz sözlerdir, derim size. Siz de karşılaşmaz mısınız böylesi durumlarla?
Acıma ve merhamet duygusunun en iyi tecelli bulduğu hallerin başında gelen, vicdan olgusunu incelemeye çalıştığımız bugünkü yazımızın yavaş yavaş sonuna gelirken sözlerimizi, Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammet (S.a.v.)’in Hadis-i Şerifleriyle bitirmek istiyorum değerli dostlarım.
“Merhamet etmeyene merhamet olunmaz…”
“Merhamet ve vicdan, ancak katı kalpli kimselerden çekip alınır…”
“Küçüklerine merhamet etmeyen ve büyüklerine saygı göstermeyen, bizden değildir…”
Görüldüğü üzere, sevgili peygamberimiz de merhamet üzerine ve vicdana dair birçok güzel ve hikmetli sözler etmişlerdir.

Evet, bir başka konu da, yeniden sizlerle oluncaya kadar, merhamet ve vicdan duygularınız hiç eksik olmasın yüreğinizden…
Sağlıcakla ve hep sevgiyle kalın değerli arkadaşlarım…

Benzer Haberler

BÜYÜME Hızlı büyümenin faturası ağır olacakmış. Küçülelim diyeceğiz, ama küçüldük...

Yorum 
0

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Birkaç yıldır Gaziantep Kitap Fuarı’na konuk olarak katılıyor,...

Yorum 
0

Sabahattin YARAR   Bir dönemin dilden düşmeyen güncel konusu, Suriye sınırında bulunan...

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

BÜYÜME Hızlı büyümenin faturası ağır olacakmış. Küçülelim diyeceğiz,...

Gaziantep ve Kilis’te Atılım Güzell...

Mehmet Cemal ÇİFTÇİGÜZELİ   Birkaç yıldır Gaziantep Kitap Fuarı’na...

Mayınlarla Dans, Sanki Sona Eren Va...

Sabahattin YARAR   Bir dönemin dilden düşmeyen güncel konusu, Suriye...

Çöpe Atılan Gıdalar ve İsrafı Önlem...

Metin MERCİMEK “EN SAĞLIKLI YEMEK EVDE YENEN YEMEKTİR.” Yapılan...

TOP BAŞINA

60-70 Yıl Öncesi Çocukların Okulda ve Sokakta Oynadıkları Oyunlar   TOP...

ŞİRİN KİLİS’İM

Âle âle dost dost evlendi oğlan Sözü, heneği de tatlı Kilis’im Dövmede,...

YÜREĞİM YÜREĞİNDE

Yüreğim yüreğinde sevgili Gözlerini, gözlerime Öylesine göm ki Yüreğim...

ARAÇ KİRALAMA HİZMETİ ALINACAKTIR...

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI İL MÜDÜRLÜĞÜ TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI BAKAN YARDIMCILIKLARI...

Esnaf borcu borçla kapatıyor

Kilis Esnaf Kefalet Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Sevengül, esnafın...

300 çiftçi 600 bin TL dolandırıldı...

Kilis’te, “Zeytin silkme makinesi alacağız” diye 300 çiftçi 600 bin...

Suriye’den ithalat ve transit ticar...

Kilis Çobanbey Gümrük Kapısı’ndan, Suriye’de güvenlik altına...

Düğünlerde silahla havaya ateş açma...

Kilis Emniyet Müdürlüğü, ruhsatlı bile olsa düğünlerde her türlü silahla...

Sıcaktan kavruluyoruz!

Sıcaktan kavruluyoruz!   Kilis’te sıcak havadan bunalan vatandaşlar...

Piknikçilere yangın uyarısı

Kilis’te hava sıcaklığının her geçen gün arttığı bu günlerde piknik...

Çiftçilere silajlık mısır tohumu da...

Kilis’in Elbeyli ilçesinde Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından Çayır...

“Demokrasi ve Milli Birlik Günü” to...

Kilis’te, 15 Temmuz “Demokrasi ve Milli Birlik Günü” toplantısı Vali...

Kilis’te saman kavgası: 5 yaralı [A...

Kilis’in Elbeyli ilçesinde saman toplamadaki anlaşmazlık nedeniyle iki grup...

Kilis’te ‘Şamı Dut’ çıktı

Ekşisinin ağız içi yaralarına iyi geldiği söylenen “Şamı Dut”un mevsimi...