Vicdan…

20 Eyl 2018 Per 10:22
ArtıYazı BüyüklüğüEksi

Mahmut KANMAZ

 

Merhaba, bugün çok önemli bir konuyu ele alıp inceleyeceğiz…
Bu önemli konunun adı, “Vicdan”dan başkası değil sevgili arkadaşlarım.
Gerçekten de önemlidir ve de değerlidir vicdan olgusu… Dilerseniz önce, vicdanın bir tanımını yaparak sözlerimize başlayalım.
Vicdan, kişiyi kendi davranışlarıyla ilgili olarak, bir yargıda bulunmaya yönelten duygunun adıdır her şeyden önce. Yani ne anlama geliyor bu? Kişinin yüreğinde olduğuna inanılan, adaletle donatılmış duyunun var olması gerçeğidir.
Biraz daha açalım. İnsanın kendi ahlaki değerleri üzerinde, dolaysız ve kendiliğinden yargılama yapmasını sağlayan, itici bir mekanizmadır vicdan.
Bu duygu, zorlamayla değil, özde var olduğu düşünülen bir özelliktir aynı zamanda. Kişiye zorla vicdanlı olması telkin edilemez. Varsa vardır içinde… Doğruyu ve iyiyi yapma yükümünü veren, bir içsel güçtür vicdan.
“İnsanlar kötülüğü, arzularının güçlü olmasından çok, vicdanlarının zayıf oluşundan dolayı yaparlar…” diyen, John Stuart Mill gibi, Hz. Ömer (r.a.) de, “Kötü bir işin en gizli şahidi vicdanımızdır” diye buyurmuştur.
Nedir insanı değerli kılan erdem?
Bence onun gücü, varsıllığı, şanı, şöhreti ve yetenekleri değil, ancak vicdanı ve merhametidir, onu diğerlerinden üstün yapan. Burada yeri gelmişken, halk arasında hep birbirine karıştırılan iki kavrama açıklık getirelim. Vicdan, kişinin içindeki gizli hazinedir. Edilgendir, her zaman vardır. Merhamet ise, vicdanın eyleme geçmiş halidir. Yani özetle biri potansiyel güç, diğeri ise onu ateşleyen bir fitil gibidir değerli dostlarım. Bir yoksula, acıma hissi duyma, vicdanın gereğiyken, ona yardım elini uzatabilmek, merhametin olmazsa olmaz temelidir.
“Allah’ı anmayan vicdan, hâkimsiz mahkemeye benzer” demiştir Jan Jack Rousseau… Aynen katılıyorum bu söze…
Büyük Din Âlimi Mevlana Hazretleri de, ”Görevini tam olarak yerine getirmemiş olan birinin vicdan yarasına, ne mazeretin çaresi ve ne de ilacın şifası fayda vermez” diyerek, konuya açıklık getirmiştir.

Bir de vicdan azabı vardır ki, onun acı ve ızdırabından Allah’a sığınırım… Ne zor bir şeydir o… Ne uyutur insanı, ne rahat ettirir. “Vicdan azabı, insanın içinde bir cehennemdi.” demiş Lord Byron…
Önemli yazarlarımızdan Oğuz Atay da, ”Benden kurtulamazsın, çünkü ben senin vicdan azabınım” diyerek, insanın her daim vicdanına karşı sorumlu olduğunun altını çiziyor. Amenemope adlı bir bilim adamı da, vicdana dair en değerli bilgiyi veriyor bizlere ve diyor ki: “Huzur dolu bir kalple yenen bir parça ekmek, vicdan azabı ile yenilen mükellef bir ziyafetin zenginliğinden, bin kat daha iyidir.”
“Olmak ya da olmamak” diyen büyük edebiyatçı William Shakespeare de,
“Her şerefli insan, vicdanını yitirmektense, şerefini yitirmeyi yeğler” diye bir laf etmiştir… Bir diğeri de bazı insani duyguların kısa tanımlarını verir gibidir.
“Korkak güvenli mi; menfaat faydalı mı; kibir popüler mi; ancak vicdan, adaletli mi diye sorar.” Ne güzel özet bir açıklama değil mi? Menfaat deyince, Cemil Meriç’in şu güzel sözü geldi aklıma…
“Çıkar konuşunca, vicdan susar.”

Kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim de kayıtsız kalmamıştır vicdan ve merhamete, En’am Suresi 12. Ayette, “Göklerde ve yerde olanlar kimindir diye sor. ‘Allahındır’ de. O merhamet etmeyi, kendi zatına farz kıldı…” Yine Rum Suresi 21. Ayetinde de, ”Kaynaşmanız için size kendi cinsinizden eşler yaratıp, aranızda sevgi ve merhamet peyda etmesi de, onun varlığının delillerindendir” diye buyrulmuştur.
Sözleri Hümayi Elçioğlu’na ait olan Eviç makamındaki bir klasik şarkının ifadesi de vicdan ve merhamete yöneliktir.

 

Hal-i perişanıma merhamet et, Ey Peri
İşledi ta canıma, kahr-u sitem hançeri
Cevrin ile hastayım, lütfuna şayesteyim
Hüsnüne dildesteyim, hayli zamandan beri…
Vicdan, öyle bir duygudur ki, kişi bazen hep yaptıklarıyla ve ettikleriyle sorumlu tutar kendini…
“Bakmayın siz herkesin öyle mutlu göründüğüne. Vicdan diye bir yer var ve orada, bazıları hep suçludur.” Aman Allah’ım, ne ağır bir eziyettir o. Kimseler düşmesin o sıkıntıya. Bir Fransız Atasözü de şöyle der vicdan için: “Temiz bir vicdandan daha yumuşak bir yastık yoktur.”
Vicdan, mülkün ve adaletin temelidir adeta sevgili arkadaşlarım. Onun içindir ki, ünlü yazar Balcaz şöyle demiştir vicdan üzerine: “İnsanın vicdanı, yanılmaz bir yargıçtır. O ki, biz onu öldürmedikçe…”
Victor Hugo da “En mükemmel adalet vicdandır” derken, yine büyük yazar Stefan Zweig, “Vicdan baki kaldıkça, hiçbir günah affedilmiş sayılmaz” şeklinde buyurmuştur.
“Vicdan, insanın en hassas adalet tartısıdır insan her şeyden kaçabilir, ancak vicdanından asla…” diyen bir alim kişiye koşut, bir başkası da, “Vicdan, insanın yanlışlarının farkına varmasını sağlayan ve onu doğruya yönlendiren, en etkili araçtır” diye güzel bir görüş belirtmiştir.

“Vicdanı tertemizdi, zira onu hiç kullanmamıştı” diye gayet ironik bir açıklamada bulunan Stanislav Lee, bizlere gerçek bir durum tespitinde bulunuyor gibidir. Bir başkası da, “Kalp herkeste olsa da, vicdan herkese nasip olmuyor” diyebilmiştir…
Ünlü düşünür Aristoteles, “İradene hâkim ol, vicdanına esir” diyerek, olaylara karşı doğru irade göstermeyi, hezeyana kapılmayıp, vicdanı harekete geçirmeyi salık veriyor bizlere, ta ötelerden…
“Kanunlara dayalı muhakemeden daha büyüğü, kişinin kendi vicdanıdır” diyen Mamatha Gandhi haksız mıdır ki?
Vicdanın kurusun, vicdanın batsın, ne olur vicdana gel, sende hiç insaf vicdan yok mu?, vicdansız, adamda vicdan merhamet yok, hay senin vicdanına tüküreyim, vicdan mı cüzdan mı?, etraf vicdansız dolmuş… Bütün bunlar ne ola ki derseniz, inanın, günlük yaşamda en sık duyduğumuz sözlerdir, derim size. Siz de karşılaşmaz mısınız böylesi durumlarla?
Acıma ve merhamet duygusunun en iyi tecelli bulduğu hallerin başında gelen, vicdan olgusunu incelemeye çalıştığımız bugünkü yazımızın yavaş yavaş sonuna gelirken sözlerimizi, Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammet (S.a.v.)’in Hadis-i Şerifleriyle bitirmek istiyorum değerli dostlarım.
“Merhamet etmeyene merhamet olunmaz…”
“Merhamet ve vicdan, ancak katı kalpli kimselerden çekip alınır…”
“Küçüklerine merhamet etmeyen ve büyüklerine saygı göstermeyen, bizden değildir…”
Görüldüğü üzere, sevgili peygamberimiz de merhamet üzerine ve vicdana dair birçok güzel ve hikmetli sözler etmişlerdir.

Evet, bir başka konu da, yeniden sizlerle oluncaya kadar, merhamet ve vicdan duygularınız hiç eksik olmasın yüreğinizden…
Sağlıcakla ve hep sevgiyle kalın değerli arkadaşlarım…

Benzer Haberler

SATIN Vitaminli çorap, klimalı ayakkabı piyasaya çıkmış.   Asgari ücretli işçiler,...

Yorum 
0

Metin MERCİMEK “BİR ÇEKİRDEK VERDİM, DÖRT BOSTAN VERDİ. BAŞIN YARDIM TIRMIK İLE BEL...

Yorum 
0

Mahmut KANMAZ “Saat tam 18.00’di. F 8-U tipi jet uçağıyla, bir keşif uçuşuna çıkmıştım....

Yorum 
0


Yorumlar

İsim: E-posta: Yorumunuz:
*


SON EKLENEN HABERLER

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

SATIN Vitaminli çorap, klimalı ayakkabı piyasaya çıkmış.   Asgari...

10 Aralık Toprak Ana Günü

Metin MERCİMEK “BİR ÇEKİRDEK VERDİM, DÖRT BOSTAN VERDİ. BAŞIN YARDIM...

Paraşüt…

Mahmut KANMAZ “Saat tam 18.00’di. F 8-U tipi jet uçağıyla, bir keşif...

Kilis’in Buruk Sevinci

Ahmet ÖZDEMİR   Geliniz bugün yurdumuzun cennet köşelerinden birine,...

NEREDESİN KİLİS?

Çok aradım, Serin esen, kerbi yelini, Akcurun, Bölük, Tekye mahalleleri. Sabah...

“Sinemalı Düğünler” belgeseli...

Kilis’te, 1960-1980 yıllarında yapılan ancak televizyonların yaygınlaşmasıyla...

Cırnavuk, Kilis keçisi hakkında Val...

Kilis Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Mehmet Cırnavuk,...

“Millî Mücadele ve Kilis” kon...

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Rektörlük Konferans Salonu’nda Vali Recep...

10 bin aileye kömür yardımı

Kilis Valiliği Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) tarafından,...

Esnaftan Bulut’a büyük destek

Kilis AK Parti İl Başkanı Murat Karataş, Milletvekili A. Salih Dal ve Belediye...

Kaymakam Duman, köylerde vatandaşla...

Kilis’in Elbeyli Kaymakamı Kadir Duman, beraberinde İl Genel Meclis Üyeleri...

Kadına şiddete karşı stant açıldı...

Kilis Devlet Hastanesinde farkındalık oluşturmak amacıyla kadına şiddete...

Öğrencilere uygulamalı hijyen eğiti...

Kilis’te erken yaşta hijyen bilincini sağlamak ve beden temizliğine dikkat...

Vatandaş balığa yöneldi

Kilis’te esnaf balık satışlarından memnun. Balık çeşidinin bol ve fiyatların...

79. BOYUT / Ahmet BARUTÇU

ÖMÜR Ömrümüzü 16 yıl uzatmak elimizdeymiş. İyi güzel de şu trafik kazaları...

Engelli Vatandaşlarımıza Sahip Çıka...

M. Yahya EFE   Sevgili okurlarım, “3 Aralık Dünya Engelliler Günü”...

Boğaz’da Vapur Yolculuğu

Metin MERCİMEK “HER GEMİ SADECE KAPTANIN İSTEDİĞİ LİMANA GİDER....

Zeytin Zamanı-3

Aysel MASMANACI BEŞOĞLU Ablam ve Müzehher Abla yere açtıkları şal üstüne...